Jan Pryziński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Janusz Pryziński
pułkownik dyplomowany kawalerii pułkownik dyplomowany kawalerii
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1879
Tarnów
Data i miejsce śmierci 6 lutego 1959
Komorów
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki II Brygada Legionów Polskich
2 Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich
6 Dywizja Piechoty
Dowództwo Okręgu Korpusu nr VI we Lwowie
9 Pułk Ułanów Małopolskich
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941)
Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych

Jan Janusz Pryziński (ur. 21 czerwca 1879 w Tarnowie, zm. 6 lutego 1959 w Komorowie) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jan Janusz Pryziński urodził się 21 czerwca 1879. Był absolwentem I Gimnazjum w Tarnowie (1899) i studiów na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (1905)[1]. od 1902 do 1914 był nauczycielem w IV Gimnazjum w Krakowie, od 1912 organizatorem i instruktorem Polskich Drużyn Strzeleckich w Krakowie[1]. Po wybuchu I wojny światowej walczył od sierpnia 1914 w Legionach Polskich[1]. Był dowódcą plutonu w 3 szwadronie kawalerii II Brygady Legionów, a w czerwcu 1915 dowódcą 6 szwadronu 2 pułku ułanów. Podczas walk w obronie Śląska Cieszyńskiego pełnił funkcję szefa 4-go szwadronu 2 pułku szwoleżerów[2].

W 1920, w czasie wojny z bolszewikami był szefem sztabu 6 Dywizji Piechoty. W latach 1922–1923 był słuchaczem Kursu Doszkolenia Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 15 października 1923, po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie, na stanowisko zastępcy szefa sztabu[3]. W listopadzie 1924 przeniesiony został do Inspektoratu Armii Nr V na stanowisko I referenta[4], pozostając oficerem nadetatowym 2 pułku szwoleżerów[5]. 23 maja 1927 został przeniesiony z byłego Inspektoratu Armii Nr V do 9 pułku ułanów w Trembowli na stanowisko dowódcy[6]. 28 stycznia 1928 roku został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii z równoczesnym oddaniem do dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych[7]. Z dniem 30 czerwca 1928 przeniesiony został w stan nieczynny na okres 12 miesięcy[8] i mianowany starostą powiatu zamojskiego[9]. Stanowisko pełnił do połowy 1932, gdy został powołany na funkcję inspektora wojewódzkiego w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie (jego stanowisko w Zamościu zajął mjr Leon Zamecznik)[10]. Z jego inicjatywy zbudowane zostało lotnisko Zamość-Mokre. We wrześniu 1932 został przeniesiony w stan nieczynny, w 1933 w stan spoczynku[1]. Następnie pracował jako notariusz w Łomży (1933) i Sochaczewie (1933-1935) oraz jako pisarz hipoteczny przy Wydziale Hipotecznym Sądu Okręgowego w Łomży (1935-1939)[1]. W 1934 pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III z przydziałem mobilizacyjnym do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I, w grupie reklamowanych na 12 miesięcy, w stopniu pułkownika dylomowanego ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 i 4. lokatą na liście starszeństwa oficerów stanu spoczynku kawalerii[11].

W kampanii wrześniowej w Dowództwie Frontu Południowego[12]. 11 września kontrolował stan załóg w Stryju i Drohobyczu. W meldunku sporządzonym tego dnia do generała Rudolfa Pricha informował: w drodze powrotnej szofer zaspany przestraszył się serii strzałów oddanych z lasu w kierunku mego wozu i począł z wozem uciekać, co spowodowało rozbicie maszyny. Jestem dość poważnie ranny i leżę w szpitalu wojennym Kurkowa 31, wobec czego w najbliższych dniach nie jestem w możliwości zameldować się do służby[13].

Po II wojnie światowej zamieszkał u syna w Komorowie. Zmarł tamże 6 lutego 1959[1]. Pochowany został w Pęcicach.

Był żonaty. Miał troje dzieci: Jan Bohdan był żołnierzem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, a po wojnie radcą prawnym, Krystyna Ewa vel Ewa Stojowska (1908–1996), aktorka, żołnierz Armii Krajowej, pierwsza żona Wiktora Budzyńskiego. Druga córka była księgarzem.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • chorąży – 29 września 1914
  • podporucznik – 2 listopada 1914
  • porucznik – 11 listopada 1915[14]
  • kapitan
  • major – zatwierdzony 9 września 1920 z dniem 1 kwietnia 1920[15]
  • podpułkownik – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów jazdy
  • pułkownik – 1 stycznia 1928 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 8. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[16]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Janusz Mierzwa Słownik biograficzny starostów Drugiej Rzeczypospolitej. Tom 1 , wyd. LTW, Łomianki 2018, s. 341-343
  2. Echa walk w obronie Śląska Nowości Illustrowane 1919 nr 14 s. 6-7 (zdjęcie Jana Pryzińskiego) [1]
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 63 z 27.09.1923 r.
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 120 z 12.11.1924 r.
  5. Rocznik Oficerski 1924 s. 40, 539, 598.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 146.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 25.
  8. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 24.07.1928 r.
  9. Piotr Stawecki, O dominacji wojskowych ... s. 340.
  10. Ruch służbowy. „Lubelski Dziennik Wojewódzki”, s. 318, Nr 14 z 16 czerwca 1932. 
  11. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 335, 847.
  12. Dalecki 1989 ↓, s. 160, błędnie podał, że był podpułkownikiem.
  13. Dokumenty 1997 ↓, s. 30.
  14. Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich ... s. 42.
  15. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 36 z 22.09.1920 r.
  16. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 02.01.1928 r.
  17. Dekret Wodza Naczelnego L. 2763 z 15 marca 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 13, poz. 409
  18. M.P. z 1932 r. nr 48, poz. 53.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]