Jan Raczkowski (generał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Raczkowski
Ilustracja
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 22 sierpnia 1922
Zajezierze
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 2003
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1944–1988
Siły zbrojne Red Army Badge.svg Partyzantka radziecka
Red star.svg Armia Czerwona
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Roundel of Poland (1921–1993).svg Siły Powietrzne RP
Stanowiska dowódca: 5 Pułku Lotnictwa Szturmowego, 8 Dywizji Lotnictwa Szturmowego,
3 Korpusu Lotnictwa Mieszanego, Lotnictwa Operacyjnego,
Główny Inspektor Lotnictwa, d-ca Wojsk Lotniczych, podsekretarz stanu w Ministerstwie Komunikacji, konsul generalny PRL w Mińsku na Białorusi
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Partyzancki Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal „Za udział w walkach o Berlin” Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Złota Odznaka „Za Zasługi dla Obrony Cywilnej” Złoty Medal Za Zasługi dla LOK Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Order Lenina Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Medal za Umacnianie Braterstwa Broni Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 40 years of victory rib.png Medal 50-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 50 years saf rib.png 60 years saf rib.png 70 years saf rib.png
Jan Raczkowski
Data urodzenia 22 sierpnia 1922
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 2003
Warszawa
Poseł V kadencji Sejmu PRL
Okres od 1 czerwca 1969
do 15 lutego 1972
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Grób Jana Raczkowskiego na Powązkach; Warszawa, 23 lipca 2008

Jan Raczkowski (ur. 22 sierpnia 1922 w Zajezierzu w pow. nieświeskim, zm. 31 stycznia 2003 w Warszawie) – polski dowódca wojskowy, generał dywizji pilot Wojska Polskiego, dowódca Lotnictwa Operacyjnego (1957–1963), Główny Inspektor Lotnictwa (1963–1967), dowódca Wojsk Lotniczych (1967–1972), poseł na Sejm PRL V kadencji (1969–1972), wiceminister komunikacji (1972–1982), konsul generalny PRL w Mińsku w ZSRR (1982–1987), wiceprzewodniczący Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1974–1983), przewodniczący Komisji Braterstwa Broni Zarządu Głównego TPPR.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Zajezierzu, w powiecie Nieśwież, na terytorium obecnej Białorusi, które po wybuchu II wojny światowej zostało wcielone do ZSRR. W latach 1942–1944 służył w partyzantce radzieckiej na Zachodniej Białorusi, jako dowódca zwiadu Oddziału „Żukow”, a następnie „Szczors” Brygady im. Czapajewa. Od czerwca do grudnia 1944 służył w 193 Dywizji Piechoty Armii Czerwonej. 15 grudnia 1944 wstąpił do Wojska Polskiego.

W 1945 ukończył Oficerską Szkołę Lotniczą w Dęblinie w stopniu podporucznika, a następnie w latach 1946–1947 kurs dowódców pułków przy OSL. W 1946 awansował na stopień porucznika. W marcu 1949 został dowódcą 5 Pułku Lotnictwa Szturmowego w Bydgoszczy. Już w 7 lat po wstąpieniu do wojska w 1952 został dowódcą 8 Dywizji Lotnictwa Szturmowego, którą dowodził do 1955. Studiował następnie w Akademii Lotniczej w Monino w ZSRR. Po powrocie z ZSRR zajmował kluczowe stanowiska w lotnictwie: w grudniu 1956 został dowódcą 3 Korpusu Lotnictwa Mieszanego w Poznaniu, stanowiącego podstawę Lotnictwa Operacyjnego.

W latach 1957–1963 był dowódcą Lotnictwa Operacyjnego. W 1963, po usunięciu z wojska gen. dyw. pil. Jana Freya-Bieleckiego był Głównym Inspektorem Lotnictwa. Po połączeniu Lotnictwa Operacyjnego i Głównego Inspektoratu Lotnictwa (w 1967) i utworzeniu w Poznaniu Dowództwa Wojsk Lotniczych jako odrębnego rodzaju Sił Zbrojnych został dowódcą Wojsk Lotniczych. Funkcję tę sprawował w latach 1967–1972. Był współorganizatorem wielkich parad lotniczych w latach 1966 (defilada 1000-lecia) oraz 1969 (defilada 25-lecia PRL).

W 1957, w wieku zaledwie 35 lat, został najmłodszym generałem w polskim lotnictwie. Był również dopiero trzecim, po Michale Jakubiku i Janie Frey-Bieleckim Polakiem, który otrzymał ten stopień w korpusie osobowym lotnictwa. Nominację wręczył prezes Rady Ministrów Józef Cyrankiewicz. W 1963 został awansowany do stopnia generała dywizji. Nominację wręczył przewodniczący Rady Państwa PRL Aleksander Zawadzki. Posiadał tytuł pilota wojskowego pierwszej klasy.

W latach 1943–1944 był członkiem sowieckiej partii komunistycznej WKP (b), od 1944 – PPR, a od 1948 – PZPR. W latach 1964–1975 był zastępcą członka KC PZPR. W latach 1969–1972 był posłem na Sejm PRL V kadencji z ramienia PZPR. W latach 1974–1983 był wiceprzewodniczącym Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

Urlopowany z wojska w 1972 pełnił funkcje w administracji państwowej. Przez 10 lat był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Komunikacji nadzorującym lotnictwo cywilne (1972–1982), a następnie Konsulem Generalnym PRL w Mińsku w ZSRR (ob. Białoruś) (1982–1987). Po powrocie do kraju w styczniu 1987 był przewodniczącym Komisji Braterstwa Broni Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, a w 1989 wszedł w skład Prezydium Zarządu Głównego TPPR. 23 grudnia 1987 został oficjalnie pożegnany przez ministra obrony narodowej gen. armii Floriana Siwickiego w związku z przekroczeniem granicy 65. roku życia i zakończeniem zawodowej służby wojskowej. 30 marca 1988 został przeniesiony w stan spoczynku.

W stanie spoczynku działał w Stowarzyszeniu Seniorów Lotnictwa Wojskowego, Warszawskim Klubie Seniorów Lotnictwa, Klubie Generałów WP, Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych.

Pochowany 7 lutego 2003 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Mowy pogrzebowe wygłosili: szef sztabu Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej gen. bryg. Mieczysław Kaczmarek oraz były dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej gen. broni. pil. Jerzy Gotowała.

Wybrane ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Biegański, M. Juchniewicz, S. Okęcki: Polacy w ruchu oporu narodów Europy: 1939–1945, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1977
  • S. Czmur, W. Wójcik: Generałowie w stalowych mundurach, Redakcja Czasopism WLOP – Dom Wydawniczy Bellona, Poznań-Warszawa 2003
  • S. Czmur, W. Wójcik: Dowódcy Lotnictwa i Obrony Powietrznej, Redakcja Czasopism WLOP, Poznań 2000
  • Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1995
  • L. Grot, T. Konecki, E. Nalepa: Pokojowe dzieje Wojska Polskiego, Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej, Warszawa 1988
  • M. Juchniewicz: Polacy w radzieckim ruchu podziemnym i partyzanckim, 1941–1944, Wojskowy Instytut Historyczny, Warszawa 1972
  • H.P. Kosk: Generalicja polska, t. 2, Wyd. Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001, ​ISBN 83-87103-81-0
  • J. Królikowski: Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943−1990. T. III. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-801-7. OCLC 833638240.
  • J. Marszałek, H. Jankowski: Ukrzyżować księdza Jankowskiego!: obrona konieczna, tom I, Polska Oficyna Wydawnicza, 1998, s. 27
  • J. Tobiasz: W jednym szeregu: wspomnienia uczestników walk partyzanckich na Białorusi, 1941–1944, Wydawnictwo MON, Warszawa 1969
  • J. Zieliński: Ostatni lot dowódcy, w: „Wiraże” 5/2003
  • Wojskowy Przegląd Historyczny”, kwartalnik, Wojskowy Instytut Historyczny, roczniki 1960–1988
  • Żołnierz Wolności”, 24 grudnia 1987, s. 2