Jan Robel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Zygmunt Robel
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 28 sierpnia 1889
Kraków
Data i miejsce śmierci 24 maja 1962
Kraków
wykładowca akademicki nauk chemicznych
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat 1912
Uniwersytet Jagielloński

Jan Zygmunt Robel (ur. 28 sierpnia 1889 w Krakowie; zm. 24 maja 1962 tamże) – polski chemik, pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek zespołu badającego zbrodnię katyńską.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Bronisława, państwowego urzędnika technicznego, i Franciszki z domu Bokor, prywatnej nauczycielki. W roku 1896 rozpoczął naukę w Gimnazjum im. Jana III Sobieskiego w Krakowie, a swoją edukację w tej placówce ukończył osiem lat później, zdając maturę z odznaczeniem. W tym samym 1904 rozpoczął studia chemiczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studiował chemię i medycynę w Uniwersytecie Jagiellońskim; studiów medycznych jednak nie ukończył. W 1912 r. obronił doktorat w Zakładzie Chemii Lekarskiej UJ. W okresie międzywojennym będąc pracownikiem naukowym UJ prowadził wykłady z chemii dla studentów medycyny. W 1939 roku został aresztowany w trakcie Sonderaktion Krakau i uwięziony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen został zwolniony z obozu w lutym 1940 roku. Po powrocie do Krakowa współorganizował tajny Wydział Lekarski UJ. Z polecenia władz tajnego Uniwersytetu objął funkcję kierownika Oddziału Chemicznego Instytutu Medycyny Sądowej i Kryminalistyki. Dr Robel prowadził także wykłady na Wydziałach: Lekarskim i Rolniczym. Jako oficer AK działał w ramach „Grupy Oświęcim”, zakonspirowanego pododdziału AK wyznaczonego do kontaktów z obozem w Oświęcimiu. Od maja 1943 prowadził badania dowodów rzeczowych zbrodni katyńskiej przywiezionych do Krakowa przez Niemców. Protokół jego badań, a właściwie zachowana przez doktora kopia, tzw. Archiwum Robla – oryginał zaginął w czasie wojny – stanowi jeden z istotnych dowodów potwierdzających udział Rosjan w tej zbrodni.[1] Po zajęciu Krakowa przez Armię Czerwoną, dr Jan Robel przystąpił do przekształcania Oddziału Chemicznego w Instytut Ekspertyz Sądowych. Prace organizacyjne przerwało aresztowanie go przez NKWD, poszukujący dokumentacji zgromadzonej przez zespół medyków pracujących nad dowodami ofiar zbrodni dokonanej przez Sowietów. Od marca do maja 1945 NKWD więziło i przesłuchiwało w jednym ze swoich zakonspirowanych aresztów na terenie Krakowa. Po opuszczeniu więzienia w maju 1945 został kierownikiem Instytutu Ekspertyz Sądowych i prowadził badania nad zbrodniami nazistowskimi, m.in zespół pod jego kierownictwem udowodnił w grudniu 1945[2] użycie Cyklonu-B do mordowania więźniów w komorach gazowych, podważając teorię o użyciu tego gazu do dezynfekcji (Cyklon-B zabija tylko organizmy tlenowe).

Po zwolnieniu z więzienia pracował przy odtwarzaniu Instytutu, którego został pierwszym kierownikiem. Prowadził również wykłady z chemii na Wydziale Lekarskim, jednocześnie był kierownikiem Zakładu Chemii Lekarskiej. Z pracy na Uniwersytecie zrezygnował we wrześniu 1949. W Instytucie Ekspertyz Sądowych pracował do momentu przejścia na emeryturę z początkiem roku 1961. Zmarł w maju 1962 w szpitalu onkologicznym przy ul. Garncarskiej w Krakowie.[3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Małopolanie w katyńskich dokumentach dr. Jana Robla
  2. Auschwitz: Zyklon B (ang.). [dostęp 04-04-2008].
  3. Tomasz Dziedzic "Akta Katyńskie Doktora Robla. Powstanie i losy tak zwanego Archiwum Robla oraz sylwetka jego twórcy" Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego MCCCXXIII Prace Historyczne 139 (2012) s.125-148