Jan Trzeciak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Trzeciak
Ilustracja
Jan Trzeciak w okresie okupacji
Data i miejsce urodzenia 15 stycznia?/28 stycznia 1902
Zosin, gmina Szarkowszczyzna
Data i miejsce śmierci 10 marca 1993
Warszawa
Poseł na Sejm V kadencji (II RP)
Okres od 1938
do 1939
Przynależność polityczna Obóz Zjednoczenia Narodowego
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921

Jan Trzeciak (ur. 15 stycznia?/28 stycznia 1902 w majątku Zosin, gmina Szarkowszczyzna, zm. 10 marca 1993 w Warszawie) – polski inżynier rolnik, działacz społeczny, polityk, poseł na Sejm V kadencji (II Rzeczypospolitej), w czasie okupacji niemieckiej Delegat Rządu na Okręg Nowogródzki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od 1913 roku był harcerzem[1], w 1918 roku przerwał naukę w gimnazjum w Wilnie i walczył w samoobronie wileńskiej, z którą 5 stycznia 1919 roku opuścił Wilno. Jako ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej[1] brał udział w Bitwie Warszawskiej w 18 pułku artylerii polowej, w obsłudze działa. Na własną prośbę został przeniesiony do 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Żeligowskiego, do 6 Harcerskiego Pułku Strzelców. Uczestniczył w wyzwalaniu Wilna w październiku 1920 roku. Po zakończeniu wojny zdał maturę eksternistyczną w Gimnazjum im. Zygmunta Augusta w Wilnie. W 1925 roku ukończył studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego i uzyskał dyplom inżyniera rolnika[1]. Specjalizował się w genetyce roślin. Wraz ze swoim przyjacielem Tomaszem Zanem (prawnukiem Tomasza Zana) pracował w majątku Golęcin, prowadzonym w celach doświadczalnych przez Uniwersytet Poznański (m.in. hodowano tam różne rasy bydła). W czasie studiów dodatkowo chodził na wykłady prof. Władysława Tatarkiewicza. Po ukończeniu studiów do września 1939 roku był dzierżawcą majątku Romanowce Wańkowiczów w powiecie szczuczyńskim.

Jan Trzeciak działał w spółdzielczości i w samorządzie rolniczym, współpracując z Antonim Kokocińskim. Organizował spółdzielczość mleczarską na Wileńszczyźnie. Założył i przez 10 lat prowadził spółdzielnią mleczarską w Dzikuszkach, przekształconą następnie w serownię doświadczalną Ministerstwa Rolnictwa[1]. Działał aktywnie w Obozie Zjednoczenia Narodowego, szczególnie w fazie jego organizacji w roku 1937. Pełnił m.in. funkcję przewodniczącego powiatowej organizacji miejskiej w Szczuczynie, przewodniczącego Organizacji Wiejskiej OZN na okręg nowogródzki[2], a w lutym 1938 roku był wiceprzewodniczącym okręgu[1].

W 1938 roku został posłem na Sejm V kadencji (1938–1939) wybranym z ramienia OZN[3].

Podczas okupacji niemieckiej za zgodą komendy Okręgu Nowogródek AK pracował jako agronom w zarządzie gospodarstw rolnych „Osland” w Lidzie. Jesienią 1943 roku, z rekomendacji komendanta Okręgu Nowogródek AK ppłk. „Borsuka”, Jan Trzeciak, pseudonim „Aleksander”, został mianowany przez Delegaturę Rządu na Kraj delegatem rządu na województwo nowogródzkie[1][4]. Na przełomie maja i czerwca 1944 roku zrezygnował z funkcji delegata na Okręg Nowogródzki i zgłosił kandydaturę Mariana Jankowskiego pseudonim „Habdank” na swojego następcę. W połowie lipca 1944 roku Jan Trzeciak przeprowadził się do Wilna. Po krótkim pobycie w Wilnie wrócił w Nowogródzkie i objął dowództwo 4 kompanii VII batalionu 77 pułku piechoty AK (był podporucznikiem rezerwy)[5]. Latem 1945 roku jako repatriant wyjechał do Warszawy.

Po wojnie Jan Trzeciak pracował jako inżynier rolnik w różnych państwowych gospodarstwach rolnych. W 1969 roku przeszedł na emeryturę. Kupił małe gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami we wsi Rakowiec koło Gniewu. Gospodarstwo było znane w okolicy z wyrobu serów, które powstawały zgodnie ze starą tradycją serowarską.

Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jan Trzeciak był synem Józefa i Malwiny z domu Korzon (1876–1959). Miał trzech braci rodzonych i troje rodzeństwa przyrodniego[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Jerzy Kornaś, Grzegorz Mazur, Trzeciak Jan [w:] Jacek Majchrowski (red.), Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, wyd. 1, Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, 1994, s. 458, ISBN 83-7066-569-1.
  2. Koncepcje programowe działaczy Obozu Zjednoczenia Narodowego Okręgu Wileńskiego i Nowogródzkiego [dostęp 2017-12-09].
  3. Biblioteka sejmowa – Parlamentarzyści RP: Jan Trzeciak. [dostęp 2017-12-09].
  4. Okręgowa Delegatura Rządu Nowogródek [dostęp 2017-12-09].
  5. Kedyw Okręgu Nowogródek AK [dostęp 2017-12-09].
  6. Marek Minakowski, Profil Jana Trzeciaka w Wielkiej genealogii Minakowskiego [dostęp 2017-12-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Longin Tomaszewski, Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939–1945, Wydawnictwo Rytm, 2010.
  • Eugeniusz Wawrzyniak, Ze wspomnień żołnierzy AK okręgu Nowogródek, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1988.
  • „Kurier Wileński, Wileńsko-Nowogródzki, Grodzieński, Poleski i Wołyński” (315), 16 listopada 1937.