Janez Trdina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Janez Trdina

Janez Trdina (ur. 29 maja 1830 w Mengešu, zm. 14 lipca 1905 w Novo Mesto) – słoweński pisarz i historyk.

Rys biograficzny[edytuj | edytuj kod]

Od roku 1842 uczęszczał do gimnazjum w Lublanie. W 1850 roku zdał maturę i przeniósł się na studia do Wiednia, gdzie uczęszczał na historię, geografię oraz językoznawstwo klasyczne. W tym samym czasie studiował również język staro-cerkiewno-słowiański pod okiem Frana Miklošiča. Po zakończeniu studiów w 1853 roku i uzyskaniu dyplomu w roku 1854 rozpoczął prace jako profesor w gimnazjum w Warażdynie, a rok później przeniósł się do Reki. W roku 1867 został skierowany na wcześniejszą emeryturę z powodu siania zgorszenia wśród młodzieży oraz nakłaniania ich przeciwko państwu oraz kościołowi. Po tym incydencie przeprowadził się do Nowego Miasta. Po przeprowadzce dużo podróżował po Dolenjskiej oraz Białej Krainie cały czas spisując swoje nowe doświadczenia. Na podstawie tych notatek autor stworzył wiele dzieł, w tym najbardziej znane Bajke in povesti o Gorjancih in Narodne pripovedke iz bistriške doline (Pripovedka od zlate hruške).

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

W 1849 roku Janez Trdina zaczął publikować w poczytnej gazecie Slovenija, korzystając z sytuacji publikował również swoje dzieła w rubryce pod tytułem Narodne pripovedke iz Bistriške doline. W międzyczasie napisał również kilka dzieł: Pripovedka od Glasan-Boga, Bran in pogin Japodov, Pripovedka od zlate hruške, Pretres slovenskih pesnikov wydaną w gazecie Ljubljanski časnik, oraz Zgodovina slovenskega naroda która musiała czekać na swoją publikacje aż do 1866 roku. Po tych dziełach nastał trzydziestoletni przestój w twórczości Janeza Trdiny, dopiero w roku 1881 zaczął publikować wraz z Josipem Kersnikiem w gazecie Ljubljanski Zvon. Pod koniec życia napisał jeszcze kilka dzieł: Hrvaški spomini, Bachovi huzarji in Iliri, autobiografię Moje življenje, oraz wydane pośmiertnie Izprehod v Belo krajino.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Wiersze[edytuj | edytuj kod]

  • Turki na Limbarški gori
  • Razjasnjenje
  • Bran in pogin Japodov
  • Kmetje in žlahtni
  • Kresni Žarki
  • Zadnje besede matere na smrtni postelji
  • Rojenica

Rozprawy i artykuły[edytuj | edytuj kod]

  • Danska vojska
  • Najnovejša zgodovina slovenska

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • Oblega Ogleja
  • Pisma o slovenski zgodovini

Reszta dzieł[edytuj | edytuj kod]

  • Pretres slovenskih pesnikov – 1850
  • Otok Krk
  • Narodne pripovedke iz bistriške doline – 1849-1851:
  1. Pričetek Mengša
  2. Ogrinovo znamenje
  3. Veronika
  4. Drnovo
  5. Jermanova vrata
  6. Gradič
  7. Hudamos
  • Arov in Zman- 1850
  • Pripovedka od zlate hruške – 1851
  • Lisica, volk in medved – 1977
  • Črtice in povesti iz narodnega življenja – 1880:
  1. Vrtilničar
  2. Jetnica
  3. Pobožni mož
  4. Rože in trnje
  5. Sprehod v Belo krajino
  • Verske bajke stare in nove – 1881
  • Dolenjci – 1884
  • Bajke in povesti o Gorjancih – 1888:
  1. Cvetnik
  2. Velikani
  3. Gospodična
  4. Ukleti grad
  5. Rajska ptica
  6. Ptica Zlatoper
  7. Vila
  8. Gluha loza
  9. Volkodlak
  10. Kresna noč
  11. Peter in Pavel
  12. Bratovska gomila
  13. Gospod vedež
  • Dve ljubici – 1905
  • Vinska modrost

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem jest słoweńska wersja tego hasła oraz książka:

  • Boža Krakar-Vogel, Darinka Ambrož, Vinko Cuderman Branja 2