Janusz Staszewski (historyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Janusz Wiktor Staszewski (ur. 26 kwietnia 1903 we Włocławku, zm. 28 września 1939 w Wilnie) – historyk, archiwista, autor prac z historii wojskowości.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczył się w szkole powszechnej w Turku, następnie ukończył Gimnazjum im. Adama Asnyka w Kaliszu. Jako ochotnik brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

W latach 1924-1928 studiował historię na Uniwersytecie Poznańskim. W 1934 uzyskał stopień doktora na podstawie pracy: Walki kawaleryjskie pod Mirem i Romanowem w 1812 r. (druk: "Przegląd Historyczno-Wojskowy" tom 7)[1].

W latach 1928-1939 pracował w Archiwum Państwowym w Poznaniu. Należał do bliskich współpracowników prof. Zygmunta Wojciechowskiego, w latach 30. XX w. był wykładowcą tajnych Powszechnych Wykładów Uniwersyteckich w Prusach Wschodnich, Wielkopolsce, Pomorzu, Śląsku; jego działalność odczytowa związana była prawdopodobnie z pracą wywiadowczą [2].

Zainteresowania historyczne Staszewskiego obejmowały historię wojskowości XIX wieku, dzieje Wielkopolski wschodniej (Kaliskie), biografistykę, edycję źródeł[3]. Przygotował rozprawę habilitacyjną na temat działań wojskowych na Pomorzu w okresie napoleońskim (wydaną pośmiertnie w 1958 pt. Wojsko Polskie na Pomorzu w roku 1807). Należał do Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz Towarzystwa Miłośników Historii Poznania.

W 1939 - jako oficer rezerwy - został zmobilizowany, ciężko ranny podczas nalotu w Brześciu nad Bugiem, zmarł w szpitalu w Wilnie prawdopodobnie 28 września 1939[4].

Najważniejsze prace[edytuj | edytuj kod]

  • Kaliski wysiłek zbrojny 1806-1813. Kalisz, 1931; publikacja dostępna w wersji zdigitalizowanej http://www.wbc.poznan.pl/Content/108968/index.djvu
  • Źródła wojskowe do dziejów Pomorza w czasach Księstwa Warszawskiego; część 1: Zajęcie Pomorza 1806/7 r. Toruń, 1933 (Seria: Fontes - Towarzystwo Naukowe w Toruniu; 26);
  • Przeszłość wojenna Śląska. Katowice, Warszawa, 1938;
  • artykuły w czasopismach, m.in.: "Roczniki Historyczne", "Przegląd Historyczno-Wojskowy", "Rocznik Gdański", "Kurier Poznański".

opracowania biograficzne:

pośmiertnie wydano:

  • Wojsko Polskie na Pomorzu w roku 1807. Gdańsk, 1958. (Seria: Biblioteka Gdańska; nr 6) - książka zawiera: życiorys Janusza Staszewskiego pióra prof. Stanisława Herbsta oraz bibliografię prac Janusza Staszewskiego.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Był synem Franciszka i Zofii z Orłowskich. Ożenił się z Magdaleną z Przanowskich (1904-1978), córką Jana Przanowskiego (1873-1941). Magdalena Staszewska w czasie II wojny światowej związana była z podziemną organizacją "Ojczyzna". Współpracowała z prof. Zygmuntem Wojciechowskim przy tworzeniu w Warszawie Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich. Po wojnie (w latach 1945-67) pracowała w Instytucie Zachodnim w Poznaniu jako zastępca kierownika Działu Wydawniczego oraz w redakcji Przeglądu Zachodniego.
Staszewscy mieli syna - Wojciecha (1930-1996), dziennikarza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. zob. Katalog Biblioteki Narodowej [1]
  2. Marek Rezler, Polski słownik biograficzny tom 42, s. 525
  3. Wykaz prac Janusza Staszewskiego w katalogu Biblioteki Narodowej [2]
  4. Prof. Kazimierz Tymieniecki pisał: Ranny ciężko w nogę i pachwinę pod Brześciem nad Bugiem, umarł w parę dni później w szpitalu w Wilnie z dala od żony (Magdaleny z Przanowskich) i synka Wojciecha, którym w spuściźnie pozostawił pamięć dobrego człowieka (Roczniki Historyczne 1946)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Polski słownik biograficzny tom 42, s. 524-526 (autor biogramu Marek Rezler);
  • Wielkopolski słownik biograficzny. Warszawa 1981;
  • T. Oracki, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla. Warszawa 1963;
  • J. Staszewski, Wojsko Polskie na Pomorzu w roku 1807. Gdańsk, 1958 - zawiera życiorys i bibliografię prac Janusza Staszewskiego.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]