Jartypory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jartypory
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat węgrowski
Gmina Liw
Liczba ludności (2011) 768[1][2]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 07 - 100
Tablice rejestracyjne WWE
SIMC 0677850
Położenie na mapie gminy Liw
Mapa lokalizacyjna gminy Liw
Jartypory
Jartypory
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jartypory
Jartypory
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Jartypory
Jartypory
Położenie na mapie powiatu węgrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu węgrowskiego
Jartypory
Jartypory
Ziemia52°25′34″N 22°05′37″E/52,426111 22,093611

Jartyporywieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Liw.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Jartypory dawniej folwark wydzielony z dóbr Miedzna. Miejscowość położona wśród lasów, przy szosie z Węgrowa do Małkini i Treblinki. Na prawo od szosy w centrum wsi znajduje się zabytkowy dworek z pocz. XIX w., do 1944 r. własność rodziny Rawicz - Ostrowskich, obecnie szkoła podstawowa. Dwór zbudowany z drewna, po 1944 r. otynkowany i pokryty blachą.

Zabytki architektury i budownictwa na obszarze wsi reprezentują:

  • dwór (obecnie szkoła podstawowa) drewniany z połowy XIX wieku. Dwór reprezentuje typowe rozwiązanie ustalone przez klasycyzm: na planie prostokąta dwutraktowy, z sienią na osi poprzedzonej gankami. Ganki ukształtowane zostały w formie klasycystycznego czterokolumnowego portyku. Dwór wyróżnia się wysokim czterospadowym dachem z facjatą nad gankiem. Ganek od strony południowej ze względu na zły stan techniczny został rozebrany przez dyrekcję mieszczącej się we dworze szkoły. Park dworski zachował się w stanie szczątkowym. Na uwagę zasługuje fragment alei grabowej,
  • zespół gorzelni z końca XIX wieku, w skład którego wchodzi murowana gorzelnia oraz murowany magazyn spirytusu. Ceglane budynki gorzelni reprezentują budownictwo przemysłowe.

Spośród licznie reprezentowanej architektury zagród w wykazie obiektów zainteresowania konserwatorskiego wymieniono cztery domy z przełomu XIX i początku XX wieku (domy nr 21,36, 88, 94) Dom nr 94 stanowi przykład chałupy szerokofrontowej, półtoratraktowej, w której występuje jedna izba o szerokości równej szerokości budynku oraz sień i komora. Jest to chałupa z dośrodkowym układem pomieszczeń wokół urządzenia ogniowo-grzewczego, usytuowanego w centrum budynku.

Dom nr 36 jest przykładem chałupy, w której zastosowano geometryczne motywy zdobnicze, umieszczone na szczycie domu i nad oknami, które pojawiły się powszechnie w zabudowie drewnianej na początku XX wieku.

Od 1980 roku prowadzone są wykopaliska.

Cmentarzyska z epoki żelaza, położone jest na niewielkim wydmowym wyniesieniu, na południe od nieistniejącego już strumienia płynącego w kierunku Liwca. Spinki typu Almgren , grzebień, wisior opasany i paciorki szklane z ciałopalnego grobu.

W Jartyporach urodził się biskup Józef Wysocki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]