Jaszkówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Jaszkówka
wieś
Ilustracja
Panorama Jaszkówki
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Kłodzko
Wysokość 370-400 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 96[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-300
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0852832
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kłodzko
Mapa konturowa gminy wiejskiej Kłodzko, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Jaszkówka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Jaszkówka”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Jaszkówka”
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa konturowa powiatu kłodzkiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Jaszkówka”
Ziemia50°26′13″N 16°41′53″E/50,436944 16,698056
Dom nr 18 w Jaszkówce, w tle Kłodzko
Dom nr 22

Jaszkówka (niem. Neuhansdorf) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Jaszkówka leży na granicy Gór Bardzkich i Kotliny Kłodzkiej, w Sudetach, w południowo-zachodniej Polsce. Od Kłodzka, stolicy gminy i powiatu, jest oddalona o 2 km na wschód. Na zachodzie graniczy ze wspomnianym wcześniej Kłodzkiem, na północy z Wojciechowicami, a na południu z Jaszkową Dolną[2].

Wieś zajmuje obszar 1,62 km², co stanowi 0,6% powierzchni gminy Kłodzko[3].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Jaszkówka jest niewielką wsią. Leży na wysokości około 370–400 m n.p.m. Składa się z właściwej Jaszkówki i rozproszonych zabudowań Jóźwikowa. Dookoła osady znajdują się użytki rolne, wykorzystujące dobre gleby i sprzyjające rolnictwu warunki klimatyczne. Jedynie na grzbietach Gór Bardzkich rosną lasy. Najwyższym wzniesieniem jest Obszerna (574 m n.p.m.)[4].

Budowa geologiczna[edytuj | edytuj kod]

Okolice Jaszkówki charakteryzują się bardzo złożoną budową geologiczną, wynikającą z przebiegającego tu kontaktu granodiorytów kłodzko-złotostockich ze strukturą bardzką oraz ciągnącym się ku północnemu zachodowi tzw. nasunięciem kłodzkim. Występują tu m.in. keratofiry, zalegające w kierunku Wojciechowic, był też kamieniołom hornfelsów, jednak zasadniczy trzon budują dolnokarbońskie łupki krzemionkowe z kwarcytami i łupki ilaste oraz lidyty. Na ich powierzchni zalegają gliny zwałowe. W skałach tych występuje wiele minerałów[5].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności Jaszkówki na przestrzeni stuleci kształtowała się następująco[6]:

Wieś ma stosunkowo ustabilizowaną sytuację demograficzną, a nawet zaznaczyła się w drugiej połowie XX w. tendencja wzrostowa. Spowodowane było to stosunkowo korzystnym położeniem geograficznym, dobrymi połączeniami komunikacyjnymi ze stolicą regionu. Mimo to od kilkunastu lat obserwuje się stopniowy odpływ ludności.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Daty wzmianek o miejscowości
i jej oficjalne nazwy

1782 Neu-Hannsdorf
1789 Leopoldsdorf
1816 Neuhannsdorf
1945 Nowy Janów
1945 Jaszkówka

Źródło:[7]

Osadnictwo na terenie Jaszkówki musiało istnieć już w czasach prehistorycznych, czego dowodzi znalezienie motyki neolitycznej, lecz osada powstała dopiero w połowie XVIII w. jako kolonia Jaszkowy Dolnej założona przez Leopolda von Neuhausa[5]. Początkowo w latach 1782-1789 nosiła nazwę Neu-Hansdorf, po czym została przemianowana na cześć założyciela na Leopoldsdorf. Nazwa ta utrzymała się do 1816 r., kiedy to przywrócono poprzednią, ale w nowej pisowni – Neuhansdorf[8]. Strategiczne położenie dało o sobie znać podczas wojen napoleońskich, gdy w 1807 r. toczyły się na tym terenie walki o opanowanie Przełęczy Kłodzkiej i o twierdzy kłodzkiej. Jaszkówka przez cały czas stanowiła własność kolejnych posiadaczy Jaszkowy Dolnej. W 1782 r. mieszkało tu 9 kolonistów i 3 zagrodników[9]. W 1825 i 1840 r. wieś należała do kupca Heinricha Volkmera, a składała się z 16 budynków. Wieś nigdy nie rozwinęła się i aż do 1945 r. była kolonią Jaszkowy Dolnej.

Po 1945 r. wieś znalazła się w granicach Polski i została zasiedlona przez przybyszów z kresów. Została przemianowana na Nowy Janów a następnie na Jaszkówkę. Włączono ją w obręb Wojciechowic, a następnie wydzielono jako osobną wieś i połączono z posiadłościami Jóźwikowa. Nie wpłynęło to jednak na rozwój osady. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Od 1999 r. wchodzi w skład powiatu kłodzkiego w województwie dolnośląskim[10].

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

W Jaszkówce nigdy nie istniała szkoła podstawowa. Dzieci w wieku 7-13 lat uczęszczają do szkoły podstawowej w Jaszkowej Dolnej. Młodzież w wieku 13-16 lat kontynuuje naukę w Gimnazjum Publicznym im. Władysława Reymonta w Kłodzku[11].

Wieś należy do parafii w Kłodzku, od lat 70. XX w. jest to parafia Matki Bożej Różańcowej.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Jaszkówka po zakończeniu II wojny światowej znalazła się w granicach Polski. W latach 1945-1975 wieś wchodziła w skład powiatu kłodzkiego, należącego do województwa wrocławskiego. W 1954 r. władze centralne zlikwidowały gminy, tworząc w ich miejsce gromady, obejmujące swoim zasięgiem po kilka wsi. Jaszkówka tworzyła wspólną gromadę z Wojciechowicami, a następnie wchodziła w skład województwa wałbrzyskiego i gminy Kłodzko[12].

W 1990 r. po transformacji ustrojowej państwa polskiego i przywróceniu samorządów władze gminy Kłodzko I kadencji zadecydowały o podziale gminy na jednostki pomocnicze – sołectwa. Jedno z nich utworzono w Jaszkówce, a objęło ono swoim terytorium obszar całej wsi. Na jego czele stoi sołtys, jako jednoosobowy organ władzy wykonawczej, który ma do pomocy radę sołecką, w skład której wchodzą wszyscy pełnoletni mieszkańcy.

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Okolice wsi są bardzo widokowe, roztaczają się stąd panoramy prawie całej Kotliny Kłodzkiej, z Kłodzkiem i otaczającymi górami. Jaszkówka leży przy ruchliwej drodze krajowej nr 46 z Kłodzka do Szczekocin[2].

Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Kłodzku – Kłodzko Miasto[13].

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – Jaszkówka podlega rejonowi działania Powiatowej Straży Pożarnej oraz Komendzie Powiatowej Policji w Kłodzku. Funkcję dzielnicowego sprawuje mł.asp. Maciej Franczak[14].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Jaszkówka jest wsią rolniczą. W 1978 r. były tu 24 gospodarstwa rolne, a wyłącznie z pracy w rolnictwie utrzymywało się ok. 45% ludności czynnej zawodowo. 10 lat później liczba gospodarstw spadła do 10, a wyłącznie z pracy rolniczej utrzymywało się 43% mieszkańców[5].

Wieś znajduje się w pobliżu Kłodzka, co powoduje, że nie występuje w niej infrastruktura handlowo-usługowa.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • We wsi zachowało się kilka murowanych domów mieszkalnych z XIX w.
  • Na obu krańcach wsi znajdują się murowane, słupowe kapliczki przydrożne.
  • Przy szosie od strony Kłodzka stoi kamienna rzeźba św. Franciszka[15].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W okolicy wsi przechodzi szlak turystyczny żółty żółty szlak turystyczny z Kłodzka na Kłodzką Górę[15].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 1997.
  3. Dane Urzędu Gminy Kłodzko na 31.12.2009 r.
  4. Mapa powiatu Kłodzko 1:100 000, wyd. PPWK, Warszawa 1959.
  5. a b c Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 179.
  6. Dane na podstawie: F. W. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, Bd. 1-13, Brieg 1783-1796; Roczniki statystyczne województwa wrocławskiego (1950-1975), roczniki statystyczne województwa wałbrzyskiego (1975-1998), powszechnych spisów ludności i urzędu gminy wiejskiej Kłodzko.
  7. F. Volkmer, W. Hohaus, Geschichtsquellen der Grafschaft Glatz, t. I-V. Habelschwerdt 1883-1928; mapa hrabstwa kłodzkiego z XVIII w.; Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 178.
  8. M. Šebela, J. Fišer, České Názvy hraničních Vrchů, Sídel a vodních toků v Kladsku, [w:] Kladský Sborník 5, 2003, s. 376
  9. F. Zimmermann, Beytraege zur Beschreibung von Schlesien.
  10. Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 180.
  11. Dane uzyskane w Urzędzie Gminy Kłodzko.
  12. Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 178.
  13. Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. PPWK, Warszawa-Wrocław 1999.
  14. Komenda Powiatowa Policji w Kłodzku., dostęp: 21.02.2010
  15. a b Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 336, 337. ISBN 978-83-89188-95-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]