Jawornik Ruski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jawornik Ruski
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat przemyski
Gmina Bircza
Liczba ludności (2011) 146[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-751[3]
Tablice rejestracyjne RPR
SIMC 0599209
Położenie na mapie gminy Bircza
Mapa lokalizacyjna gminy Bircza
Jawornik Ruski
Jawornik Ruski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jawornik Ruski
Jawornik Ruski
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Jawornik Ruski
Jawornik Ruski
Położenie na mapie powiatu przemyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przemyskiego
Jawornik Ruski
Jawornik Ruski
Ziemia49°43′43″N 22°18′13″E/49,728611 22,303611

Jawornik Ruski (w latach 1977–1981 Jaworowice) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza[4][5]. Leży na Pogórzu Przemyskim.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Jawornik Ruski[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0599215 Przesada Jawornicka część wsi
0599221 Rybne część wsi
0599238 Wola część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew św. Dymitra z 1882 r.

Wieś została założona w 1469 – była wtedy własnością Anny Rzeszowskiej. W 1508 zmieniono nazwę na Jawornyczek (właścicielami wtedy byli Kmitowie). W 1519 wieś została przejęta przez Stadnickich, a w 1588 przez Krasickich.

W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tabularnej w Jaworniku Ruskim byli Teodor Bekesz, Józef Wąsowicz i rodzeństwo Gozdowicze[6].

We wsi znajduje się drewniana greckokatolicka cerkiew pw. św. Dymitra, zbudowana w 1882 w miejsce starszej cerkwi pod tym samym wezwaniem, istniejącej co najmniej do 1830.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Jawornik Ruski - kościół rzymskokatolicki

W kwietniu 1944 r. policja ukraińska z Jawornika Ruskiego aresztowała pięciu mieszkańców Pawłokomy pod zarzutem przynależności do AK i posiadania broni. Aresztowanymi byli: Jan Kuś, Jan Radon, Jan Ulanowski, Maria Ulanowska i Katarzyna Kocyło oraz Jana Chrapka z Dylągowej. 25 kwietnia próby odbicia aresztowanych dokonał oddział AK, dowodzony przez ppor. Aleksandra Grubę ps. "Sęp". Podczas ataku na posterunek w Jaworniku Ruskim został on spalony wraz kilkoma sąsiednimi budynkami. Zabito jednego i raniono dwu policjantów oraz zabito kilku stawiających opór Ukraińców mieszkańców wsi, w tym sołtysa. Aresztowanych Polaków jednak nie uwolniono, ponieważ na posterunku już ich nie było.

Po II wojnie światowej cerkiew była użytkowana przez rzymskich katolików, do czasu zbudowania nowego kościoła filialnego. Kościół należy do parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Borownicy (Dekanat Bircza)[7]. Obecnie o zwrot cerkwi stara się Kuria Greckokatolicka w Przemyślu. Natomiast o budynek dawnego ukraińskiego domu ludowego stara się stowarzyszenie, które zamierza urządzić w nim izbę pamięci Mychajła Werbyckiego.

Obok wsi znajduje się czynna kopalnia diatomitu.


Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1785 – 284 grekokatolików, 100 rzymskich katolików i 16 żydów
  • 1840 – 513 grekokatolików (brak danych o innych wyznaniach)
  • 1859 – 615 grekokatolików (brak danych o innych wyznaniach)
  • 1879 – 709 grekokatolików (brak danych o innych wyznaniach)
  • 1899 – 902 grekokatolików (brak danych o innych wyznaniach)
  • 1926 – 1030 grekokatolików (brak danych o innych wyznaniach)
  • 1929 – 1215 mieszkańców
  • 1938 – 1200 grekokatolików, 1068 rzymskich katolików, 154 żydów i 35 baptystów
  • 2006 – 161 osób

Znani ludzie związani z wsią[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]