Jaz Rędzin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jaz Rędzin
Ilustracja
Jaz Rędzin od strony wody górnej
Rzeka Odra
Kanał Dolna Odra Wrocławska
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Lokalizacja Herb wroclaw.svg Wrocław
na 260,7 km Odry
Stopień wodny Stopień Wodny Rędzin
Budowa
Data budowy 1913–1917 (1926)
Dane techniczne
Spad 2 m
Długość 119,32 m
Liczba przęseł 3
Światła przęseł 30,62+54,08+30,62
Rodzaj segmentowy+zasuwy+segmentowy
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Jaz Rędzin
Jaz Rędzin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaz Rędzin
Jaz Rędzin
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Jaz Rędzin
Jaz Rędzin
Ziemia51°09′21″N 16°57′43″E/51,155833 16,961944

Jaz Rędzinjaz położony we Wrocławiu na rzece Odra, w ramach Wrocławskiego Węzła Wodnego. Jaz ten wchodzi razem ze Śluzami Rędzin w skład Stopnia Wodnego Rędzin – ostatniego stopnia wodnego w obrębie miasta Wrocław, na Odrzańskiej drodze wodnej. Położony jest w 260,70 km biegu rzeki[1]. Jaz Rędzin budowany był w latach 1913-1917, w ramach budowy nowej drogi wodnej przez miasto, tzw. Głównej Drogi Wodnej. Dalsza jego rozbudowa trwała do 1926 roku[2].

Jaz zlokalizowany jest w zakolu rzeki opływającym Wyspę Rędzińską. Na lewym brzegu rzeki rozciąga się teren osiedla Kozanów, a dokładniej bezpośrednio przy jazie obszar Lasu Pilczyckiego[a]. Prawy brzeg rzeki to kolejne elementy stopnia wodnego: Wyspa Rędzińska, a za nią Śluzy Rędzin[b]; dalej rozciąga się obszar osiedla Rędzin, od którego przejął nazwę stopień wody, w tym i przedmiotowy jaz.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Konstrukcja jazu jest żelbetowa. Filary posiadają okładzinę kamienną[2]. Jest to jaz trójprzęsłowy o całkowitej długości 133,0 m. Integralną częścią jazu jest most jazowy. Spad wynosi 2,00 m. Środkowe przęsło jazu ma 54,08 m[1] (51,08 m[2][3]) i wyposażone jest w zamknięcia w postaci zasuw wyciąganych za pomocą wyciągarek wózkowych. Poszczególne zasuwy są o wymiarach: 6,34 na 4,65 m; a ich prowadnice mają długość 15,6 m[3]. Skrajne dwa przęsła natomiast mają po 30,62 m długości i wyposażone są w zamknięcia segmentowe[1][2][3] z napędem obustronnym[c]. Napęd eksploatacyjny jest napędem elektrycznym. Dostępny jest również awaryjnie napęd ręczny[2][3]. Maszynownie i windy napędowe[d] zlokalizowano w nadbudówkach filarów, wykonanych w 1926 r.[e]. W 1923 roku na środkowym przęśle mostu wykonano torowisko do dwu wyciągarek zasuw[2].

Most jazowy stanowi integralną część budowli. Jego długość wynosi 228,0 m (133,0 m nad jazem oraz 95,0 m nad terenem zalewowym na Wyspie Rędzinterasą nadrzeczną)[3]. Wykonany jest w technologii stalowej, posiada kratowy ustrój nośny, wsparty ma przyczółkach i filarach jazu[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. na południe od jazu
  2. na północ od jazu
  3. wykonane przez firmy: Eisenwerk Nagel & Kämpf z Hamburga oraz Linke-Hofmann Werke z Wrocławia
  4. wykonanych przez firmę Schmidt, Kranz & C.O. z Nordhausen
  5. roboty wykonała firma Louis Eilersz Hanoweru

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Zespół autorski: dr inż. kpt. ż.s. Jacek Trojanowski – kierownik pracy, dr kpt. ż.s. Krzysztof Wos, dr inż. Anna Galor, dr inż. Bogusz Wiśnicki, mgr inż. Marcin Breitsprecher, Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródlądowej na rzece Odrze w latach 2007-2013, AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE, INSTYTUT INŻYNIERII TRANSPORTU, Zakład Żeglugi Śródlądowej i Gospodarki Wodnej, SZCZECIN 2006 (dostęp 2009-12-22)
  2. a b c d e f g wrosystem.um.wroc.pl: Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, Wrocław 2007, Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego, (dostęp 2009-12-21)
  3. a b c d e Wratislaviae Amici – Jaz Rędzin (dostęp 2010-01-05)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]