Jaz stały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
przelew jazu stałego
Wrocław, Park Wschodni, Górna Oława

Jaz stały (Jaz bez zamknięć) – jaz o stałym poziomie piętrzenia wynikającym z wysokości progu, tj. poziomu, na którym wykonano przelew jazu. Na jazie stałym nie montuje się jakichkolwiek zamknięć ruchomych. Ich brak uniemożliwia zmianę poziomu piętrzenie w trakcie eksploatacji obiektu. Budowa takiego jazu umożliwia spiętrzenie wody na cieku powyżej jazu do określonego poziomu, równego poziomowi korony przelewu, przy czym poziom ten i tak zmienia się w pewnym, choć stosunkowo niewielkim stopniu, w zależności od ilości wody dopływającej do danego stopnia wodnego.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Schemat jazu stałego:
1 - próg;
2 - niecka wypadowa;
3 - próg niecki;
4 - ubezpieczenie górne;
5 - ścianki szczelne;
6 - szykany;
7 - skrzydła;
8 - odskok hydrauliczny.

W jazach wieloprzęsłowych stosuje się rozwiązanie polegające na budowie przęseł z określonymi zamknięciami dla regulacji poziomu piętrzenia, oraz przęsła lub kilku przęseł stałych, z przelewem położonym wyżej niż zamknięcia w pozostałych przęsłach, dla przeprowadzenie wód wezbraniowych. Taka sekcja na jazie lub zaporze nazywana jest upustem powodziowym, stałym.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Kanał Wawerski - jaz stały z przelewem trapezowym w Starej Miłośnie w Warszawie.

Jazy stałe obecnie stosuje się głównie do spiętrzania i stabilizacji poziomu wody na potrzeby ujęć wodnych lub hydroenergetyki. Buduje się je zamiast jazów ruchomych w następujących przypadkach:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Wiesław Depczyński, Andrzej Szamowski: Budowle i zbiorniki wodne. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 1997, s. 17-22. ISBN 83-87012-66-1.
  2. a b Tadeusz Bednarczyk: Budownictwo wodno-melioracyjne Część I Jazy (pol.). Akademia Rolnicza im. H. Kołłątaja w Krakowie, 2004. s. 8. [dostęp 2015-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-12)].
  3. dr inż. Witold Sterpejkowicz-Wersocki: Materiały pomocnicze do ćwiczenia projektowego „Budowla piętrząca” z przedmiotu Budownictwo Hydrotechniczne (pol.). www.pg.gda.pl – Politechnika Gdańska, Wydział Inżynierii Lądowej i Środowiska, Katedra Hydrotechniki, Gdańsk, październik-listopad 2007. s. 28. [dostęp 2010-12-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Depczyński, Andrzej Szamowski, Budowle i zbiorniki wodne, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 1997 r., Inżynieria Środowiska, ​ISBN 83-87012-66-1