Jean Domat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jean Domat

Jean Domat (lub Jean Daumat) (ur. 30 listopada 1625, zm. 14 marca 1696) – francuski prawnik i zwolennik monarchii absolutnej. David A. Combe określił go mianem najświetniejszego umysłu prawniczego XVII wieku (the greatest legal mind of the 17th century).

Jean Domat, Les loix civiles dans leur ordre naturel; le droit public, et Legum delectus – edycja z 1723 roku

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Domat urodził się w roku 1625 w Clermont-Ferrand (Owernia). Wśród jego przyjaciół byli janseniści z Port-Royal, z którymi sympatyzował. Jego przyjacielem był min. Blaise Pascal. Po śmierci Pascala jego dokumenty i pisma powierzono właśnie Domatowi.

W roku 1689, Domat opublikował monumentalne dzieło: Les lois civiles dans leurr ordre naturel ("Prawa cywilne w porządku naturalnym"), w którym odniósł istniejące przepisy prawne do praw naturalnych. Wiele zyskało przez to prawo rzymskie ponieważ Domat, jako sprzeczne z prawem naturalnym, postulował zniesienie wszelkich doktryn, reguł i zwyczajów podsycających konflikty międzyludzkie, szkodliwych czy po prostu nieistotnych dla funkcjonowaniu społeczeństwa. W prawie francuskim i europejskim był to prawdziwa rewolucja. Na nieludzkość i absurd przepisów narzekał w XVI wieku m. in. Michel de Montaigne.

Ludwik XIV nagrodził Domata za tę pracę pensją w wysokości 2000 liwrów. Nie przeszkadzały monarsze jansenistyczne sympatie jurysty. Domat podjął się wyjaśnić potrzebę nowej idei jaką była monarchia absolutna w szerszym kontekście struktury społecznej, prawa boskiego i naturalnego.

Domat był szczerym wierzącym i uważał się za "naukowca zajmującego się prawem". Przy tym uważał, że historia ludzka ukazywała jakąś niezmienną ideę równości ludzi, lecz równość ta powinna być ujęta w ramy etyki chrześcijańskiej i na bazie tej etyki powinno być stanowione prawo. Jak mawiał Domat, "Człowiek jest stworzony przez Boga i dla Boga" (L’homme est fait par Dieu et pour Dieu).

Czwarty tom Lois Civiles, zatytułowany "Prawo Publiczne" (Le Droit public) opublikowano w 1697, rok po śmierci autora. Le Droit public dotyczy genezy porządku społecznego i rządu, a także obowiązków i praw królów. Podkreślone zostało w niej znaczenie takich zagadnień jak "prywatna autonomia" (jednostki) Le Droit naturel ("porządek naturalny"). Napoleon Bonaparte oparł swój słynny "Kodeks" na dziele Domata.

Zasługą Domata jest oczyszczenie prawa rzymskiego z mnóstwa przepisów nijak mających się do praktyki codziennej, bądź niewychowawczych.

Domat opublikował też po łacinie ekstrakt z praw Justyniana Wielkiego pt: Legum delectus (Paryż, 1700). Do roku 1777 wznawiano jego dzieła drukiem 25 razy. Dokonano też wielu tłumaczeń. Na język angielski przekładali je zarówno Brytyjczycy jak i Amerykanie. Domat zmarł w Paryżu 14 marca 1696 roku.

Dzieła – pierwsze wydania[edytuj | edytuj kod]

  • Les Lois civiles dans leur ordre naturel (właściwie: Le droit public, suite des lois civiles dans leur ordre naturel) vol I-III Paris, Jean Baptiste Coignard, 1689.
  • Les Lois civiles dans leur ordre naturel, vol IV – le droit public et Legum delectus, Paris, 1697
  • Legum Delectus, Paris, 1701

Dzieła – kolejne wydania[edytuj | edytuj kod]

  • Les Lois civiles dans leur ordre naturel, Paris, Jean Baptiste Coignard, 1700, 6 vol.
  • Legum Delectus, Amsterdam, 1701
  • Les Lois civiles dans leur ordre naturel; le Droit public, et Legum delectus, Paris, 1713
  • Les Lois civiles dans leur ordre naturel; le droit public et Legum delectus, Paris, 1723
  • Les loix civiles dans leur ordre naturel; le droit public, et Legum delectus, Paris, Saugrin, 1756
  • Les Lois civiles dans leur ordre naturel; le Droit public, et Legum delectus, z opracowaniem M. de Bouchevreta, Paris, 1777

Tłumaczenia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Victor Cousin w: Journal des Savants (1843);
  • The Birth of Modern Jurisprudence,” by Shael Herman (1984);
  • H. F. Jolowicz, Roman Foundations of Modern Law (1957).