Jeremi Przybora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jeremi Przybora
Ilustracja
Jeremi Przybora, 1951
Imię i nazwisko Jeremi Stanisław Przybora
Data i miejsce urodzenia 12 grudnia 1915
Warszawa
Data i miejsce śmierci 4 marca 2004
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Pomnik Jeremiego Przybory w Opolu
Międzyzdroje, Promenada Gwiazd
Legnica, Aleja Gwiazd Satyrykonu

Jeremi Stanisław Przybora (ur. 12 grudnia 1915 w Warszawie, zm. 4 marca 2004 tamże) – polski poeta, pisarz, satyryk[1], aktor, współtwórca (wraz z Jerzym Wasowskim) telewizyjnego Kabaretu Starszych Panów i Kabaretu Jeszcze Starszych Panów oraz radiowego teatrzyku „Eterek”, cyklu audycji telewizyjnych „Divertimento”, autor libretta do musicalu Piotruś Pan.

Jeremi Przybora wydał prozą m.in. opowiadania, kolejne części swoich wspomnień Memuarów oraz zebrane teksty swoich wierszy Piosenki prawie wszystkie. Mistrzowie Przybory to m.in.: Tadeusz Boy-Żeleński, Konstanty Ildefons Gałczyński i Stanisław Lem[według kogo?].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie szlacheckiej, jako najmłodsze z trojga dzieci (starszy o 11 lat brat Wiesław i starsza o 7 lat siostra Halina). Ojciec, Stefan Przybora, był inżynierem-cukiernikiem, właścicielem fabryki słodyczy oraz cukierni w Warszawie; matka, Jadwiga z domu Kozłowska, zajmowała się domem.

Ukończył ewangelickie Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie, a potem studiował w Szkole Głównej Handlowej i anglistykę na Uniwersytecie Warszawskim, których to studiów nie skończył.

Przez lata związany z Polskim Radiem, przed wojną spiker w rozgłośni warszawskiej, po wojnie pracował w Rozgłośni Pomorskiej Polskiego Radia w Bydgoszczy, gdzie współtworzył cykl audycji satyrycznych „Pokrzywy nad Brdą”. Po powrocie do Warszawy pracował w redakcji rozrywki, gdzie stworzył Radiowy Teatrzyk „Eterek”. Lektor Polskiej Kroniki Filmowej, autor tekstów piosenek, książek, pisał libretta teatralnych spektakli (m.in. polskiej wersji Piotrusia Pana z muzyką Janusza Stokłosy, w reżyserii Janusza Józefowicza), scenarzysta filmu Upał w reż. Kazimierza Kutza.

Z Jerzym Wasowskim poznał się w radiu podczas oblężenia Warszawy w 1939. Był spikerem, który przeczytał angielską wersję komunikatu-pożegnania rozgłośni Warszawa II przed wejściem Niemców do Warszawy 30 września[2]. Podczas powstania warszawskiego prowadził audycje w cywilnej rozgłośni Polskiego Radia, uruchomionego 9 sierpnia[3]. Po wojnie spotkał się w 1948 z Wasowskim i wówczas zaproponował mu pisanie muzyki do swych tekstów.

W latach 1947–1957 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[4].

Był trzykrotnie żonaty: z Marią Burską, Jadwigą Berens oraz Alicją Wirth. Ojciec modelki i prezenterki Marty Przybory (z pierwszego małżeństwa) oraz Konstantego Przybory (z drugiego związku), specjalisty w dziedzinie reklamy[5].

Zmarł w nocy z 3 na 4 marca 2004, pochowany został na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Gburlet (W tym szaleństwie jest metoda, Kabaret „Stodoła”) (1957)
  • Spacerek przez „Eterek” (1957)
  • Listy z podróży (1964)
  • Baśnie Szeherezadka (1966)
  • Listy z podróży. Poczta druga (1969)
  • Kabaret Starszych Panów. Wybór (1970)
  • Miłość do magister Biodrowicz (1972)
  • Kabaret Starszych Panów. Wybór drugi (1973)
  • Dziecko Szczęścia. Listy z Podróży. Poczta trzecia (1975)
  • Divertimento (1976)
  • Mieszanka firmowa (1977)
  • Uwiedziony (1978)
  • Ciociu, przestrasz wujka (1979)
  • Kabaret jeszcze Starszych Panów (1980)
  • Teatr Nieduży (1980)
  • Piosenki, które śpiewałem sam lub z Przyjacielem (1990)
  • Piosenki, które śpiewali inni (1991)
  • Autoportret z piosenką (1992)
  • Nieszczęśliwy wypadek podczas wniebowzięcia (1994)
  • Przymknięte oko opaczności. Memuarów cz. I (1994)
  • Kabaret Starszych Panów I (1995)
  • Przymknięte oko opaczności. Memuarów cz. II (1998)
  • Zdążyć z happy endem. Memuarów cz. III (1998)
  • ...słówko rymowane jak co roku (2000)
  • Piotruś Pan – libretto musicalu (2001)
  • Piosenki prawie wszystkie (2001)
  • Przymknięte oko opaczności (2004)

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W 1995 otrzymał tytuł Honorowego Starosty Kutnowskiego. Od 2005 w Kutnie corocznie odbywa się Ogólnopolski Konkurs Piosenek Jeremiego Przybory Stacja Kutno[9].

Odniesienia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

 10 zł. – wykonaną stemplem lustrzanym w srebrze,
 10 zł. – wykonaną stemplem lustrzanym w srebrze (kwadrat),
  2 zł. – wykonaną stemplem zwykłym ze stopu Nordic Gold[10].
  • Na podstawie listów miłosnych Agnieszki Osieckiej i Jeremiego Przybory w Teatrze Polskim w Warszawie wystawiono spektakl Listy na wyczerpanym papierze w reżyserii Leny Frankiewicz[11] Premiera odbyła się 26 września 2013.

Piosenki z tekstami Jeremiego Przybory (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Julian Krzyżanowski (red.): Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. T. 2: N–Ż. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985, s. 253. ISBN 83-01-05369-0.
  2. 30 września 1939 r. - „To nasz ostatni komunikat…”. naukawpolsce.pap.pl. [dostęp 2019-10-01].
  3. „Warszawskie Termopile 1944 – Śródmieście Północne” – Izabela i Stanisław Maliszewscy, Fundacja „Wystawa Warszawa Walczt 1939-44", Warszawa 2000.
  4. Jerzy Wiśniewski, Piosenka o piosence według Jerzego Wasowskiego i Jeremiego Przybory, w: Folia Litteraria Polonica 2 (16) 2012, s. 102.
  5. Andrzej Dworak: Z dala od opaczności. polskatimes.pl. [dostęp 2012-08-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-17)].
  6. Literatura Polska – przewodnik encyklopedyczny t. II. Red. Rafał Łukowski. Warszawa: PWN, 1985. ​ISBN 83-01-05369-0​, s. 253.
  7. Dariusz Michalski, Starszy pan A. Opowieść o Jerzym Wasowskim., Warszawa: ISKRY, 2005, s. 99, ISBN 83-207-1793-0, OCLC 69475081.
  8. M.P. z 1997 r. nr 42, poz. 425
  9. a b Stacja Kutno – Ogólnopolski Konkurs Piosenek Jeremiego Przybory.
  10. Historia polskiej muzyki rozrywkowej. Jeremi Przybora, Jerzy Wasowski (pol.). NBP. [dostęp 2015-02-09].
  11. http://www.teatrpolski.waw.pl/pl/spektakle/spektakle_w_repertuarze/?id_act=280/>.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]