Jerzy Manteuffel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Manteuffel.gif

Jerzy Manteuffel[1] , właśc. Jerzy Ryszard Juliusz Manteuffel-Szoege (ur. 3 marca 1900 w Taunagach na Łotwie, zm. 11 stycznia 1954 w Warszawie) – polski historyk, filolog klasyczny, papirolog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z inflanckiej rodziny Manteuffel-Szoege. W latach 1918-1920 służył w Wojsku Polskim. Następnie studiował filologię klasyczną na UW. Jego mistrzami byli: Gustaw Przychocki i Tadeusz Zieliński. W 1925 obronił pracę doktorską, otrzymał stypendium naukowe, które umożliwiło mu kontynuowanie nauki na uniwersytecie w Berlinie i Paryżu. Dzięki wybitnym osiągnięciom otrzymał stypendium rządu francuskiego; studiował w Oksfordzie, a następnie w londyńskim British Museum. Do kraju powrócił w 1929 i obronił wówczas pracę habilitacyjną, w tym czasie został docentem filologii klasycznej. Jego praca habilitacyjna ukazała się w formie książkowej, była pierwszą w Polsce pracą dotyczącą papirologii. Jerzy Manteuffel-Szoege zamieścił w niej teksty odczytanych pieśni i legend świątyńskich. Jako wybitny naukowiec wykładał równolegle na kilku uczelniach. Na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1930-1936 wykładał grekę, historię literatury i gramatyki historycznej języka greckiego, historię i kulturę starożytną, papirologię. Był inicjatorem powstania Zakładu Papirologii przy Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Dzięki jego staraniom Uniwersytet Warszawski w 1932 zakupił zbiór czterdziestu dziewięciu papirusów i czterech ostrakonów, a dwa lata później kolekcję ostrakonów Gustawa Adolfa Deissmanna. Jerzy Manteuffel odczytał treść papirusów i ostrakonów i opublikował je w 1935 jako "Papyri varsovienses". Razem z profesorem Kazimierzem Michałowskim brał udział w polsko-francuskich badaniach archeologicznych w Edfu (Górny Egipt). Jako wybitny naukowiec uczestniczył w światowych kongresach papirologicznych w Lejdzie (1931), Monachium (1933), Florencji (1935) i Oksfordzie (1937). W 1936 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego filologii klasycznej KUL. We wrześniu 1937 został mianowany profesorem nadzwyczajnym na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[2]. W 1937 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za zasługi na polu pracy naukowej[3]. Profesor zwyczajny UJ. We wrześniu 1939 Jerzy Manteuffel przebywał we Lwowie, mimo zajęcia miasta przez Związek Radziecki nadal wykładał na Uniwersytecie. W 1941 uczelnię zamknięto, a profesor najpierw pracował w firmie budowlanej, a następnie z żoną Marią z Czekalskich prowadził kawiarnię. Równocześnie wykładał na tajnych kompletach i pracował naukowo, był jednym z ratujących księgozbiór seminarium filologicznego. W 1944 Związek Radziecki reaktywował uczelnię Uniwersytet im. Iwana Franki i Jerzy Manteuffel powrócił do pracy w katedrze filologii klasycznej. Otrzymał stanowisko kierownicze, ale w 1945 razem z tysiącami rodaków w ramach akcji repatriacyjnej znalazł się we Wrocławiu. Jego pobyt tam nie był długi, w tym samym roku przyjął zaproszenie do prowadzenia tworzonej Katedry Papirologii Uniwersytetu Warszawskiego. Był współtwórcą i kierownikiem Zakładu Papirologii UW. W 1946 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego oraz został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. Był również członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, zainicjował prowadzenie badań papirologicznych w Polsce. W 1951 rozwinęła się trwająca od lat młodzieńczych choroba serca, która uniemożliwiła mu dalszą pracę naukową. Zmarł 14 stycznia 1954. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Uczniowie[edytuj | edytuj kod]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • W 25-lecie pracy naukowej dr Gustawa Przychockiego, profesora Uniwersytetu Warszawskiego : przemówienia wygłoszone na obchodzie uroczystym w dn. 27 maja 1934 r. w Kamienicy Książąt Mazowieckich na Starem Mieście w Warszawie, Warszawa: Komitet Obchodu 1934.
  • Książka w starożytności, Lwów: Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych, 1937
  • Papyri e collectione Varsoviensi. Series nova, ed. Georgius Manteuffel, Warsaw: Warsaw Society of Sciences and Letters 1948.
  • Quelques textes provenants D'Edfou, Warsaw: Warsaw Society of Sciences and Letters 1949.
  • Geschichte des polnischen Volkes während seiner Unfreiheit 1772-1914, Berlin: Duncker & Humblot 1950.
  • Ze świata papirusów: obrazki z życia o Egipcie hellenistycznym, Wrocław: "Książnica-Atlas" 1950.
  • "Dziennik wykopalisk z Edfu" z 1937 r, oprac. Olga Białostocka, "Archeologia" 54 (2003), s. 77-85.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Zdjęcie [1]
  • Manteufflowie [2]