Jerzy Marcin Lubomirski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Marcin Lubomirski
Ilustracja
Portret Marcina Lubomirskiego ze zbiorów Muzeum w Rzeszowie
Herb
Szreniawa bez Krzyża
Rodzina Lubomirscy herbu Szreniawa bez Krzyża
Data urodzenia 24 października 1738
Data i miejsce śmierci 27 czerwca 1811
Przecław
Ojciec Antoni Benedykt Lubomirski
Matka Anna Zofia Ożarowska
Żona

Anna Maria Hadik von Futak

Dzieci

Łucja Franciszka Tyszkiewicz

Odznaczenia
Order św. Huberta (Bawaria)

Jerzy Marcin Lubomirski[1] herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 24 października 1738, zm. 27 czerwca 1811 w Przecławiu) – konfederat barski, generał wojsk koronnych (1773), szef 11. Regimentu Pieszego Grenadierów (1775), starosta barski w 1774 roku[2].

Pozostawił „Pamiętniki” (1867)[3].

Syn Antoniego Benedykta. Jeden z najgłośniejszych[według kogo?] awanturników swojej epoki. Wysługiwał się Prusom i Rosji, na czele band zbójeckich uprawiał rozbój. W 1759 schwytany i osądzony - ukarano go wydaleniem z polskiego wojska, pozbawiono funkcji i stopni wojskowych oraz skazano na dożywotnią twierdzę, którą dzięki interwencji ojca zamieniono na 15 lat. Początkowo osadzono go w więzieniu w Białymstoku, ale w 1760 przeniesiono go twierdzy Munkacz a w 1763 do więzienia w Budzie. Tu poznał Marię Annę Hadik von Futak, córkę marszałka polnego i komendanta twierdzy Andrzeja Hadika, który jako przyszły teść zaczął starania o jego uwolnienie. Po zwolnieniu w maju 1765 para wzięła ślub (rozwód w 1784 r.).

Po powrocie do Polski przejął majątek po zmarłym w 1761 ojcu, objęty infamią nie uczestniczył w życiu publicznym.

Po wybuchu konfederacji barskiej stanął po stronie konfederatów, przekazując na ich rzecz znaczne środki finansowe. Pomógł zorganizować oddziały w województwie sandomierskim i na ziemi sanockiej, skąd ruszył na pomoc Krakowowi razem z Piotrem Potockim i Jakubem Branickim. Po przegranej bitwie pod Makowem schronił się na Węgrzech, co skutkowało licznymi oskarżeniami o zdradę i tchórzostwo. Wiosną 1769 powrócił do walk, współpracując m.in. z Kazimierzem Pułaskim.

Oddawszy się później na usługi ambasadora rosyjskiego Stackelberga, obłowił się na dobrach państwowych i został członkiem Rady Nieustającej. Brał udział w Sejmie Rozbiorowym w 1773 i podobno sam usuwał z progu Tadeusza Reytana.

Poseł na Sejm 1776 roku z województwa kijowskiego[4].

Po stryju odziedziczył m.in. Dobra Mniszewskie. Natomiast po ojcu olbrzymią fortunę (m.in. Dobra Połonne, Międzyrzec, Lubar, Zamek w Janowcu). Roztrwonił fortunę, ale jeszcze przed bankructwem sprzedał Dobra Mniszewskie siostrze Magdalenie Agnieszce Lubomirskiej, która zapisała mu dożywocie. Jak głosi legenda, Zamek w Janowcu, którego był właścicielem, przegrał w karty na rzecz Mikołaja Piaskowskiego, podkomorzego krzemienieckiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. w literaturze nazywany często Marcinem Lubomirskim
  2. w tym roku uzyskał dożywocie na starostwo barskie wraz z Anną de Hadik, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 246.
  3. Lubomirski Jerzy Marcin h. Szreniawa (1738–1811). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XVIII/1973 [on-line]. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2018-06-23].
  4. Series Senatorow y Posłow Na Seym Ordynaryiny Warszawski 1776. Roku : Z wyrazeniem Ich Rezydencyi gdzie ktory stoi / zbiorem Seb. Kaź. Jabłońskiego, 1776, [b.n.s].