Jesziwa Poniewież

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jesziwa Poniewież
‏ישיבת פוניבז׳‎
Ponevezh Yeshiva (także: Ponevitch Yeshiva)
Ilustracja
Jesziwa Poniewież, Izrael
Data założenia 1908
Państwo  Izrael
Adres ul. Rabiego Aby Grossbarda 7, Bene Barak 5147101
Izrael
Liczba studentów ok. 3 tysiące (wraz z afiliowanymi instytucjami)
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Jesziwa Poniewież
Jesziwa Poniewież
Ziemia32°04′59″N 34°49′58″E/32,083056 34,832778
Strona internetowa

Jesziwa Poniewież, często wymawiana Jesziwa Ponewicz (he. ישיבת פוניבז׳) – jesziwa litwacka założona w 1908 roku w Poniewieżu, od1944 w Bene Berak, w Izraelu. Ma ok. trzy tysiące studentów (łącznie ze studentami w filiach) i jest uznawana za jedną z wiodących jesziw litwackich w Izraelu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Założona w 1908 roku jesziwa[1] aż do Holocaustu znajdowała się w Poniewieżu[2] na Litwie. Była największą religijną szkołą żydowską na Litwie[2]. W czasie I wojny światowej szkoła kilkakrotnie zmieniała swoją siedzibę, jednak po rewolucji bolszewickiej wróciła do Poniewieża. Po śmierci założyciela (rabina Icchaka Jakowa Rabinowicza (Reb Icele Poneveżer; 1854–1919)) prowadzona była przez rabina Jozefa Szlomo Kahanemana, „Poniewież rov” (pol. poniewieski rabin), który funkcjonował bardziej jako prezydent i główny fundraiser szkoły. Pod koniec drugiej wojny światowej Kahaneman na nowo otworzył jesziwę w Palestynie. Wybrał i mianował na dziekana szkoły rabina Szmuela Rozowskiego, a kilka lat później na stanowisko rosz jesziwa (głównego rabina jesziwy) rabina Dowida Powarskiego.

W jesziwie, na czele frakcji Kahanemana stoją rabin Gerszon Eidelstein i Berel Povarski, syn rosz jesziwy rabina Dowida Powarskiego, oraz rabini Chaim Szlomo Leibowicz i Chaim Perec Berman – wnuk Steiplera i zięć rabina Kahanemana.

Z kolei frakcji Markowica przewodzi rabin Szmuel Markowic, Aszer Deutch i Dessler.

W głównej sali studyjnej znajduje się oryginalny XVI-wieczny włoski drewniany Aron ha-kodesz (szafę na zwój Tory). Został on przewieziony do szkoły na początku lat 1980. i odbudowany i ponownie pozłocony listkami z 22-karatowego złota.

Jesziwa w filmie[edytuj | edytuj kod]

Film z lat 1950. przedstawiający życie w Jesziwie Poniewież w Bene Berak, w Izraelu

Przywódcy jesziwy bardzo bronią jej atmosfery rozmodlenia. Profesjonalne ekipy filmowe tylko dwukrotnie zostały wpuszczone do budynku dostając zgodę na produkcję filmową. Pierwszą była produkcja w latach 1950. (poniżej) – krótki klip dokumentujący życie w szkole. Drugą była pełnometrażowa produkcja (film dokumentalny) wyreżyserowany (reżyseria i scenariusz) przez absolwenta Jesziwy Poniewież (oraz szkoły filmowej), Yehonatana Indursky’ego. Był to jego film dyplomowy w szkole filmowej i zdobył liczne nominacje do nagród i nagrody izraelskie i międzynarodowe. Film nosi tytuł Czas Poniewieża.

Pozostałe nagrania z jesziwy to amatorskie wideozapisy wykładów znanych gości oraz obchodów świąt w szkole.

Nauczyciele[edytuj | edytuj kod]

  • rabin Elijahu Eliezer Dessler (1892-1953), maszgijach ruchani, zwany „Michtav me-Elijahu” (pol. „List od Eljasza”) i „Dążeniem do prawdy”,
  • rabin Jechezkiel Lewenstein (1895-1974), maszgijach ruchani, autor książki „Or Jechezkiel”,
  • rabin Dowid Powarski, rosz jesziwa (główny rabin jesziwy),
  • rabin Chaim Friedlander, maszgijach,
  • rabin Chaim Szlojme Lejbowicz (1931-2016), rosz jesziwa.

Absolwenci[edytuj | edytuj kod]

Instytucje stowarzyszone[edytuj | edytuj kod]

  • Kolel Avreichim – znajduje się na terenie jesziwy w budynku Ohel Kedoszim; przeznaczona dla żonatych studentów – absolwentów jesziwy.
  • Yeshivat Poniewież Le’zeirim – dział dla 200 uczniów szkół średnich; Dział prowadzony jest przez rabina Michela Yehudę Lefkowitza, wcześniej przez rabina Aarona Lejba Szteinmana.
  • Batei Avot – schroniska założone przez rabina Josefa Shlomo Kahanemana dla dzieci uratowanych z Holocaustu, sierot i dzieci z rodzin patologicznych. Schroniska zostały ufundowane przez Henry’ego Kraushera.
  • Jesziwa Grodzieńska – Be’er Ja’akow – filia jesziwy położona w Be’er Ja’akow, Izrael.
  • Jesziwa Grodzieńska – Aszdod, znana również jako Poniewież Ashdod – dodatkowa jesziwa (filia) położona w mieście Aszdod, Izrael.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

W latach 90. XX wieku przywództwo jesziwy było przedmiotem publicznych sporów między dwoma liderami szkoły: rabinem Szmuelem Markowicem (mężem wnuczki założyciela jesziwy) i rabinem Eliezerem Kahanemanem (wnukiem założyciela). Spór spowodował gorącą atmosferę w szkole i nawet brutalne starcia między studentami. Od tego czasu szkoła pozostaje podzielona, czego skutkiem są dwie jesziwy w tym samym budynku ze studentami mieszkającymi w różnych akademikach, chociaż studiującymi w tej samej sali i spożywającymi posiłki w tej samej sali jadalnej[3].

W styczniu 2018 roku organizacja pozarządowa złożyła doniesienie do prokuratury izraelskiej w sprawie molestowania w szkole wśród studentów. Rabini szkoły od pewnego momentu wiedzieli o sprawie jednak nie podjęli żadnych działań a student prześladujący innych, w momencie złożenia doniesienia na prokuraturę nadal pozostawał w pełni praw studenckich (w tym z zamieszkaniem w szkolnym internacie). Prasa donosiła, że znana jest jedna ofiara wielokrotnego molestowania przez tego studenta, ale że nie jest wykluczone, iż ofiar było więcej. Na komputerze sprawcy policja znalazła materiały z pornografią dziecięcą[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. YIVO, Ponevezh, Yeshiva of, yivoencyclopedia.org [dostęp 2019-01-03] (ang.).
  2. a b Wirtualny Sztetl, Jesziwa w Poniewieżu, sztetl.org.pl [dostęp 2019-01-03].
  3. Watch: Mass brawl rips through Ponovezh Yeshiva, Israel National News [dostęp 2019-01-04] (ang.).
  4. NGO files lawsuit against Ponevezh Yeshiva for neglecting sexual abuse – Israel News – The Jerusalem Post, The Jerusalem Post [dostęp 2019-01-04].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]