John B. Goodenough

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
John B. Goodenough
John Bannister Goodenough
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 25 lipca 1922
Jena
Zawód, zajęcie fizyk
Odznaczenia
Narodowy Medal Nauki (USA) Nobel prize medal.svg

John Bannister Goodenough (ur. 25 lipca 1922 w Jenie) – amerykański fizyk i specjalista w dziedzinie inżynierii materiałowej. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii za 2019 rok.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 25 lipca 1922 r. w Jenie, w Republice Weimarskiej, jego ojcem był historyk religii Erwin R. Goodenough, a bratem antropolog Ward Goodenough[1]. W dzieciństwie cierpiał na dysleksję, co utrudniało mu edukację w Groton School w Massachusetts, jednak przezwyciężył trudności i wypracował sobie stypendium na studia na Uniwersytecie Yale’a[2]. Początkowo studiował matematykę na tym uniwersytecie i należał tam do tajnego stowarzyszenia „Czaszka i Kości” (zwanego również Zakonem 322 lub Braterstwem Śmierci)[1]. Po ukończeniu studiów z wyróżnieniem[2] w 1944 r. wstąpił do wojska i służył jako meteorolog[1].

Fizyką zainteresował się po zakończeniu wojny i w 1952 r. uzyskał w tej dziedzinie doktorat na Uniwersytecie Chicago[1] u Clarence’a Zenera. Po uzyskaniu doktoratu przeniósł się do Massachusetts Institute of Technology (MIT) i zajął się pracą nad pamięciami komputerowymi, a jego zespół stworzył m.in. przełomowy magnetyczny RAM. Ta praca przyczyniła się do sformułowania reguł Goodenougha–Kanamoriego dotyczących interakcji między jonami[2]. W 1976 r. został profesorem chemii[3] i kierownikiem laboratorium chemii nieorganicznej na Uniwersytecie Oksfordzkim[2]. W latach 70. i 80. prowadził badania nad bateriami litowo-jonowymi[1], m.in. w 1980 r. jego laboratorium opracowało katodę z tlenku kobaltu(III) litu[2]; opracowana przez niego technologia została później upowszechniona przez koncern Sony[1], a uczelnia nie opatentowała rozwiązania[2].

Od 1986 r. związany jest z Uniwersytetem Teksańskim w Austin[1], opracowując m.in. jeszcze wydajniejszą żelazowo-fosforanową katodę w strukturze oliwinu[2]. W 2016 r. brał udział w opracowaniu baterii, która wykorzystuje szklany elektrolit zamiast płynnego[1].

Od 1963 r. jest członkiem American Physical Society, a od 1976 r. National Academy of Engineering. W 1967 r. został doctorem honoris causa Uniwersytetu w Bordeaux[3]. Miał znaczący wkład w wynalezienie akumulatorów litowo-jonowych[4], za co przyznano mu Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w 2019 r. (wspólnie z M. Stanleyem Whittinghamem i Akirą Yoshino)[5][6]. Jest najstarszym laureatem Nagrody Nobla w historii[7]. Wcześniej otrzymał m.in. Nagrodę Japońską (2001), Enrico Fermi Award (2009)[8], National Medal of Science (2012)[9] i Charles Stark Draper Prize (2014)[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Wojciech Moskal, Tomasz Ulanowski, Nobel z chemii. Whittingham, Goodenough i Yoshino zrewolucjonizowali nasze życie, wyborcza.pl, 9 października 2019 [dostęp 2019-10-22] (pol.).
  2. a b c d e f g John Bannister Goodenough: A Brief History of the Inventor of the Lithium Cobalt Oxide Cathode – News, allaboutcircuits.com [dostęp 2019-10-22] (ang.).
  3. a b Longtime MIT Lincoln Laboratory researcher John Goodenough wins Nobel Prize in Chemistry, MIT News [dostęp 2019-10-22].
  4. Nagroda Nobla 2019 z chemii za rozwój baterii litowo-jonowych (pol.). dzienniknaukowy.pl, 2019-10-09. [dostęp 2019-10-11].
  5. The Nobel Prize in Chemistry 2019, Nobel Media AB, 9 października 2019 [dostęp 2019-10-09] (ang.).
  6. Nobel z chemii przyznany. Naukowcy nagrodzeni za baterie litowo-jonowe (pol.). wiadomosci.dziennik.pl, 2019-10-09. [dostęp 2019-10-11].
  7. Knvul Sheikh, Brian X. Chen, Ivan Penn, Lithium-Ion Batteries Work Earns Nobel Prize in Chemistry for 3 Scientists, „The New York Times”, 9 października 2019, ISSN 0362-4331 [dostęp 2019-10-11] (ang.).
  8. a b John Goodenough, me.utexas.edu [dostęp 2016-10-05] (ang.).
  9. John Goodenough, ECS [dostęp 2019-10-22] (ang.).