Juliusz Saloni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Juliusz Saloni
Data i miejsce urodzenia 23 kwietnia 1891
Przeworsk
Data i miejsce śmierci 26 kwietnia 1963
Warszawa
doktor nauk humanistyczne
Specjalność: historia literatury
Alma Mater Uniwersytet Lwowski

Juliusz (właśc. Julian Wojciech) Saloni (ur. 23 kwietnia 1891 w Przeworsku[1], zm. 26 kwietnia 1963 w Warszawie[1]) – polonista, nauczyciel, historyk literatury.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem nauczycieli Aleksandra i Leopoldyny. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Rzeszowie uczęszczał do gimnazjum w Stanisławowie. W 1913 ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Lwowskim. Był stypendystą Zakładu Nar. im. Ossolińskich[1], opublikował wtedy pierwsze artykuły i recenzje, m.in. na łamach „Pamiętnika Literackiego[1].

Od 1913 do 1922, z przerwami na służbę wojskową w latach 1914-16 i 1920, pracował jako nauczyciel języka polskiego w szkołach średnich we Lwowie[1]. Publikował artykuły na tematy literackie i pedagogiczne, aktywnie uczestniczył w dyskusjach na temat organizacji szkolnictwa. Był wysoko ceniony jako propagator aktywnych metod nauczania.

W roku 1922 Saloni przeniósł się do Warszawy, gdzie objął stanowisko instruktora nauczania języka polskiego w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego[1]. Równocześnie uczył w warszawskich szkołach średnich. W roku 1930 obronił na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego doktorat na podstawie rozprawy Styl i kompozycja „Nocy Listopadowej” Stanisława Wyspiańskiego (promotor Juliusz Kleiner)[1]. Był inicjatorem i redaktorem dwumiesięczników „Polonista” (1930–39)[1], poświęconego nauczaniu języka polskiego w szkołach powszechnych i średnich, oraz „Życie Literackie” (1937–39)[1]. Opublikował liczne artykuły i komentowane edycje klasyków polskich, głównie Wyspiańskiego, oraz opracował (ze współautorami) kilka podręczników szkolnych, niektóre z nich (zwłaszcza „W Lipkach”) zdobyły znaczną popularność.

Okupację Saloni przeżył w Warszawie, ucząc zarówno w jawnych szkołach zawodowych, jak i w szkolnictwie tajnym. Współpracował z redakcją socjalistycznego czasopisma „Gwardia”. Znalazłszy się po powstaniu warszawskim w Lublinie, uczestniczył w prowadzonych przez PKWN pracach organizacyjnych w dziedzinie oświatowej i wydawniczej. Był jednym z organizatorów Uniwersytetu Łódzkiego, na którym został zastępcą profesora w latach 1945–49.[1] W ostatnich latach życia był zatrudniony w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej (po reorganizacji - Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi) w Łodzi; w 1956 został mianowany docentem, w 1961 przeszedł na emeryturę[1]. Równocześnie pełnił funkcję kierownika literackiego teatrów łódzkich, publikował artykuły z zakresu historii literatury oraz recenzje teatralne.

Przez całe życie uprawiał dorywczo własną twórczość literacką (głównie dla dzieci) oraz przekładową. Był członkiem Związku Literatów Polskich[1].

Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 154c-5-18)[2]. W latach 1936-1949 był żonaty z Janiną Kulczycką-Saloni (1912-1998) – historykiem literatury polskiej, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego; ich synem jest Zygmunt Saloni[3], językoznawca polonista.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1928 – Po drodze. Bajki
  • 1931 – W Lipkach. Czytanki dla II klasy szkoły powszechnej (współautor A. Miklulski[1]).
  • 1934 – Jasełka Pana Jezusowe[1].
  • 1946 – Nad poziomy. Podręcznik dla VII klasy szkoły powszechnej (współautor Jan Kreczmar)[1].
  • 1947 – Na przełomie. Podręcznik dla VI klasy szkoły powszechnej (współautor Jan Kreczmar)[1].
  • 1947 – Drogi i rozdroża. Podręcznik dla gimnazjum (współautor Jan Kreczmar)[1].
  • 1961 – Kompozycja „Dziadów” wileńskich.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q Polski Słownik Biograficzny T. 34 (1992-1993), Rząśnicki Adolf - Sapieha Jan, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław oddział w Krakowie 1993, s. 386-390
  2. Cmentarz Stare Powązki: JULIUSZ SALONI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-04-02].
  3. Saloni Juliusz, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-03-29].