KNM A-4

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
KNM A-4
Ilustracja
A-4 w 1914 r.
Klasa okręt podwodny
Typ A
Historia
Stocznia Germaniawerft, Kilonia Cesarstwo Niemieckie
Położenie stępki 1911
Wodowanie 1913
 Norweska KMW
Wejście do służby 1914
Los okrętu samozatopiony w kwietniu 1940
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

standardowa: 250 ton
normalna: 268 ton
355 ton
Długość 46,5 metra
Szerokość 4,8 m
Zanurzenie 2,7 m
Zanurzenie testowe 50 m
Rodzaj kadłuba dwukadłubowy
Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 700 KM
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 380 KM
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

14,5 węzła
9 w.
Zasięg powierzchnia: 900 Mm przy 10 w.
zanurzenie: 76 Mm przy 3,3 w.
Uzbrojenie
torped
Wyrzutnie torpedowe 3 × 450 mm
Załoga 17

KNM A-4norweski okręt podwodny z początku XX wieku, jedna ze zbudowanych dla Norwegii jednostek typu A. Zwodowany w 1913 roku w niemieckiej stoczni Germaniawerft w Kilonii, został przyjęty do służby w marynarce norweskiej w 1914 roku. Podczas kampanii norweskiej w kwietniu 1940 roku jednostka została zatopiona przez własną załogę.

Projekt i budowa[edytuj | edytuj kod]

Okręty podwodne typu A zostały zamówione przez rząd Norwegii w Niemczech po pozyskaniu z tego kraju pierwszego okrętu podwodnego, którym był „Kobben[1]. Norwegowie byli bardzo zadowoleni z parametrów tej zbudowanej w 1909 roku jednostki i już w listopadzie 1910 roku wystosowali zapytania ofertowe skierowane do niemieckich stoczni w celu pozyskania kolejnych okrętów[1]. Najlepszy z punktu widzenia zamawiającego projekt przygotowała stocznia Germaniawerft, który był powiększoną i silniej uzbrojoną wersją zbudowanego dla Regia Marina okrętu podwodnego „Atropo[2]. Głównym konstruktorem okrętów był dr Hans Techel[3]. W maju 1911 roku Norwegowie zamówili trzy jednostki, powiększając w 1912 roku zamówienie o jeszcze jeden okręt[4]. Zmianą w stosunku do poprzednich konstrukcji Germaniawerft było przesunięcie rufowych sterów za śruby; nowością było wyposażenie tak małych jednostek w żyrokompasy[4].

KNM[a] A-4 został zbudowany w stoczni Germaniawerft w Kilonii[5][6]. Stępkę okrętu położono w 1911 roku, a zwodowany został w 1913 roku[5][7].

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

A-4 był dwukadłubowym okrętem podwodnym o długości całkowitej 46,5 metra, szerokości 4,8 metra i zanurzeniu 2,7 metra[7][8]. Średnica kadłuba sztywnego wynosiła 3,18 metra[4]. Wyporność standardowa w położeniu nawodnym wynosiła 250 ton (normalna 268 ton), a w zanurzeniu 355 ton[5][7][b]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, dwusuwowe silniki wysokoprężne Germaniawerft o łącznej mocy 700 KM, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 380 KM[3][7]. Dwa wały napędowe poruszające dwoma śrubami zapewniały prędkość 14,5 węzła na powierzchni i 9 węzłów w zanurzeniu[7][8]. Zapas paliwa wynosił 12,8 tony[4][7]. Zasięg wynosił 900 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym i 76 Mm przy prędkości 3,3 węzła w zanurzeniu[3][7]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów[4][7].

Okręt wyposażony był w trzy wyrzutnie torped kalibru 450 mm: dwie dziobowe i jedną rufową, z łącznym zapasem pięciu torped[4][7][c].

Załoga okrętu składała się z 17 oficerów, podoficerów i marynarzy[6][8][d].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu, na początku 1914 roku A-4 w towarzystwie bliźniaczych A-2 i A-3 odbył rejs z Kilonii do Norwegii, dopływając do bazy w Horten[4]. W tym roku jednostka została przyjęta do służby w marynarce wojennej[7]. W chwili rozpoczęcia II wojny światowej okręt był już przestarzały[7]. W momencie inwazji Niemiec na Norwegię A-4 wraz z bliźniaczymi jednostkami A-2 i A-3 wchodził w skład 1. dywizjonu okrętów podwodnych z bazą w Horten[9]. Jednostka została w nocy z 15 na 16 kwietnia 1940 roku samozatopiona nieopodal Tønsberg w Oslofjorden[7][8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. KNM – Kongelige Norske Marine – Norweski Okręt Jego Królewskiej Mości.
  2. Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 379 podaje, że wyporność wynosiła 260/340 ton; Parkes 1933 ↓, s. 384 i Lipiński 1999 ↓, s. 607 podają, że 250/355 ton; Rössler 1989 ↓, s. 36 – 268/353 tony, zaś Möller i Brack 2004 ↓, s. 42 – 270/342 tony.
  3. Parkes 1933 ↓, s. 384 podaje, że okręt był wyposażony w jedną dziobową i dwie rufowe wyrzutnie z łącznym zapasem czterech torped.
  4. Parkes 1933 ↓, s. 384 podaje, że liczebność załogi wynosiła 15 osób.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Rössler 1989 ↓, s. 35.
  2. Rössler 1989 ↓, s. 35-36.
  3. a b c Möller i Brack 2004 ↓, s. 42.
  4. a b c d e f g Rössler 1989 ↓, s. 36.
  5. a b c Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 350.
  6. a b Brassey 1915 ↓, s. 183.
  7. a b c d e f g h i j k l Gogin 2014 ↓.
  8. a b c d Fontenoy 2007 ↓, s. 96.
  9. Kindell 1940 ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1915. London: William Cloves and Sons, 1915. (ang.)
  • Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Robert Gardiner, Roger Chesneau: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.)
  • Robert Gardiner, Randal Gray: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.)
  • Ivan Gogin: A2 submarines (1914) (ang.). Navypedia. [dostęp 2019-08-05].
  • Don Kindell: NAVAL EVENTS, APRIL1940 (Part 2 of 4) Monday 8th - Sunday 14th (ang.). Naval History Homepage. [dostęp 2019-08-05].
  • Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1999. ISBN 83-902554-7-2.
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.)
  • Oscar Parkes (red.): Jane’s Fighting Ships 1933. London: Sampson Low, Marston & Co., 1933. (ang.)
  • Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.)