Kalendarium historii Kazachstanu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kalendarium historii Kazachstanu – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Kazachstanu.

Czasy najdawniejsze[edytuj | edytuj kod]

  • I tys. p.n.e. – tereny dzisiejszego Kazachstanu zasiedlili m.in. Sakowie, Usunowie oraz Kangju[1]
  • II–III w. n.e. – prawdopodobnie nad Jeziorem Aralskim ukształtowali się Hunowie[1]
  • VI w. – tereny dzisiejszego Kazachstanu znalazły się w granicach kaganatu starotureckiego[1]
  • VIII w.Türgeszowie opanowali tereny dzisiejszego Kazachstanu[1]

Tureckie panowanie[edytuj | edytuj kod]

  • VIII–X w.Karłucy opanowali Kazachstan[1]
  • X–XI w. – południowo-zachodnią część Kazachstanu opanowali tureccy Oguzowie[1]
  • X–XI w. – ludy tureckie utworzyły na wschodzie Kazachstanu imperium Karachanidów[1]
  • XII w.Seldżucy i Kara Kitajowie rozbili imperium Karachanidów[1]
  • poł. XII w.Chorezm zrzucił zwierzchność Kara Kitajów[1]
  • 1219–1221 – Kazachstan znalazł się w granicach Złotej Ordy[1]
  • I połowa XV w. – na terenie obecnego Kazachstanu wyłoniły się dwa ośrodki: Orda Nogajska i Chanat Uzbecki[1]
  • połowa XV. – rozpadł się chanat uzbecki[1]
  • 1465 – powstanie Chanatu Kazachskiego, istniejącego do 1847 roku
  • XVIII w. – kazachscy władcy rozpoczęli zabezpieczanie się przej najazdami Dżungarami[1]
  • 1758 – po podbiciu Dżungarów przez Chińczyków, Kazachowie rozpoczęli zabezpieczanie się przed Chinami[1]
  • XVIII w. – Rosjanie rozpoczęli kolonizację Kazachstanu[1]

Rosyjskie panowanie[edytuj | edytuj kod]

Rządy Ałasz Ordy[edytuj | edytuj kod]

  • październik 1917 – Ałasz Orda stracił na znaczeniu[2]
  • grudzień 1917 – Ałasz Orda powołał marionetkowy rząd sterowany przez przywódców Białych[2]
  • 1919 – Ałasz Orda przeszła na stronę bolszewików[2]
  • 1920bolszewicy obalili kazachski rząd Ałasz Orda[1]

Rządy ZSRR[edytuj | edytuj kod]

  • 1920Armia Czerwona zajęła Kazachstan i włączyła go do Rosyjskiej FSRR[1]
  • październik 1920 – na terenie Kazachstanu proklamowano Kirgiską Autonomiczną SRR[1]
  • 1925 – Kirgiska Autonomiczna SRR zmieniła nazwę na Kazachską Autonomiczną SRR[1]
  • lata 30. XX w. – w wyniku sowieckich czystek zginęli działacze Ałasz Ordy[2]
  • 1932–1933klęska głodu[3]
  • 1935–1938 – przeprowadzono reformę rolną, na mocy której kazachscy rolnicy stracili prywatne ziemie i rozpoczęli pracę w kołchozach[1]
  • 1936 – Kazachska Autonomiczna SRR została republiką związkową w składzie ZSRR[1]
  • lata 30. XX w. – rozwój przemysłu na terenie Kazachstanu[1]
  • II połowa lat 50. XX w.Nikita Chruszczow rozpoczął program zagospodarowania ugorów[4]
  • 24 października 1960 – w Bajkonurze doszło do katastrofy w której wybuchł pocisk balistyczny R-16[5]
  • lata 60. XX w. – w Kazachstanie powstał ośrodek lotów kosmicznych Bajkonur, a w okolicach Semej powstał poligon atomowy[1]
  • lata 60. XX w. – w wyniku napływu ludności rosyjskiej, Kazachowie stali się mniejszością w swojej republice[4]
  • grudzień 1986 – w Ałma-Acie wybuchły zamieszki spowodowane wzrostem nastrojów antysowieckich – Żełtoksan[4]
  • 1989 – Nursułtan Nazarbajew stanął na czele Komunistycznej Partii Kazachstanu[4]
  • 1990 – głową państwa został Nursułtan Nazarbajew[4]
  • marzec 1991 – w referendum kazachski elektorat opowiedział się za pozostaniem w ZSRR[4]
  • sierpień 1991 – Nursułtan Nazarbajew potępił pucz moskiewski[4]
  • 16 grudnia 1991 – Kazachstan ogłosił niepodległość – prezydentem został Nursułtan Nazarbajew[1]

Niepodległy Kazachstan[edytuj | edytuj kod]

  • grudzień 1991 – Kazachstan został członkiem WNP[4]
  • styczeń 1992 – Kazachstan przystąpił do Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie[4]
  • marzec 1992 – Kazachstan został członkiem ONZ[4]
  • maj 1992 – Kazachstan podpisał traktat handlowy z USA[4]
  • październik 1993 – parlament przyjął projekt konstytucji[4]
  • listopad 1993 – Kazachstan przyjął nową walutę – tenge[4]
  • 1993 – zamknięto poligon atomowy w okolicach Semej[1]
  • 1995 – Kazachstan zakończył likwidację rosyjskiego potencjału nuklearnego umieszczonego na terenie Kazachstanu[1]
  • 1995 – w wyniku referendum przedłużono władzę Nazarbajewa do 2000 roku[1]
  • 1995 – ustanowiono konstytucję[4]
  • czerwiec 1998 – przeniesiono stolicę z Ałma-Aty do Astany[1]
  • 1999 – odbyły się wybory parlamentarne (zbojkotowane przez opozycję) – wybory wygrała proprezydencka partia Nur Otan[1]
  • 2000 – Nazarbajewowi przyznano bezterminowe pełnomocnictwo w rządzeniu państwem oraz dożywotnie zabezpieczenie finansowe i gwarancje bezpieczeństwa osobistego[1]
  • wrzesień 2001 – po zamachach na World Trade Center Kazachstan zgodził się na umieszczenie amerykańskich baz wojskowych na terytorium Kazachstanu[1]
  • 22–25 września 2001Jan Paweł II odwiedził Kazachstan[6]
  • 2004 – wybory parlamentarne wygrała partia Nur Otan[1]
  • 18 sierpnia 2007 – odbyły się wybory parlamentarne, wygrane przez Nur Otan[7]
  • 15 stycznia 2012 – odbyły się wybory parlamentarne, wygrane przez Nur Otan[8]
  • 20 marca 2016 – odbyły się wybory parlamentarne, wygrane przez Nur Otan[9]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai Kazachstan. Historia (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2016-04-30].
  2. a b c d e Ałasz Orda (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2016-04-30].
  3. Elena Volkava: The Kazakh Famine of 1930-33 and the Politics of History in the Post-Soviet Space (ang.). Kennan Institute, 2012-05-02. [dostęp 2016-04-30].
  4. a b c d e f g h i j k l m n Oxford Wielka Encyklopedia Świata. T. 7. Poznań: Oxford Educational, 2004, s. 89-90. ISBN 83-7325-547-8.
  5. R-16 family: Nedelin disaster (ang.). russianspaceweb.com. [dostęp 2016-04-30].
  6. KRONIKA PODRÓŻY DO KAZACHSTANU I ARMENII (pol.). opoka.org.pl. [dostęp 2016-04-30].
  7. David L. Stern: Party of Kazakh President Sweeps Seats in Parliament (ang.). The New York Times, 2007-08-20. [dostęp 2016-04-30].
  8. OSCE Monitors Criticize Kazakh Vote Failings (ang.). Radio Free Europe Radio Liberty, 2012-01-16. [dostęp 2016-04-30].
  9. Nazarbaev Dissolves Kazakh Parliament, Sets Date For Early Elections (ang.). Radio Free Europe Radio Liberty, 2016-01-20. [dostęp 2016-04-30].