Kamionka (powiat lubartowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Kamionka w innych znaczeniach tego słowa.
Kamionka
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Zabytkowa plebania
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat lubartowski
Gmina Kamionka
Prawa miejskie ok. 1450-1870, 2021
Burmistrz Karol Ługowski
Powierzchnia 5,27 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

1925[1]
365 os./km²
Strefa numeracyjna 81
Kod pocztowy 21-132[2]
Tablice rejestracyjne LLB
Położenie na mapie gminy Kamionka
Mapa lokalizacyjna gminy Kamionka
Kamionka
Kamionka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamionka
Kamionka
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Kamionka
Kamionka
Położenie na mapie powiatu lubartowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubartowskiego
Kamionka
Kamionka
Ziemia51°28′14″N 22°27′47″E/51,470556 22,463056
TERC (TERYT) 0608054
SIMC 0382480
Urząd miejski
ul. Lubartowska 1
21-132 Kamionka
Strona internetowa

Kamionkamiasto w Polsce położone na Wysoczyźnie Lubartowskiej, w województwie lubelskim, w powiecie lubartowskim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Kamionka. Leży w historycznej Małopolsce, w ziemi lubelskiej[3].

Lokowana ok. 1450–1458 jako prywatne miasto szlacheckie[4]. W drugiej połowie XVI wieku położona w powiecie lubelskim w województwie lubelskim[5]. Prawa miejskie utraciła 13 stycznia 1870[6]. Miejscowość uzyskała ponownie status miasta 1 stycznia 2021[7].

1874–1954 siedziba gminy Kamionka[8][9][10], 1954–1972 gromady Kamionka[11], a od 1973 ponownie gminy Kamionka[12]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa lubelskiego.

Integralne części miasta Kamionka[13][14]
SIMC Nazwa
0382496 Grabowy Las
0382504 Kokosz
0382510 Krzywy Dąb
0382527 Laski
0382533 Nowy Skrobów
0382540 Ostrów
0382579 Polny Młyn
0382585 Stare Pole

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza zachowana pewna wzmianka o Kamionce (Camon’ka) pochodzi z 1415.

W 1450 Jan z Oleśnicy za zgodą króla Kazimierza IV Jagiellończyka przekształcił system prawny miasta z prawa polskiego na niemieckie, co bardzo poprawiło sytuację ekonomiczną i prawną mieszkańców.

W 1656 Kamionka została splądrowana i spalona przez wojska szwedzkie. Wtedy straciła m.in. dawne przywileje królewskie. Jacek Michałowski – ówczesny właściciel, starosta krzepicki, przywilejem Jana II Kazimierza z 1659 przywrócił miastu prawo magdeburskie. Nękające miasteczko epidemie zdziesiątkowały ludność, a pożary w 1806 i 1845 zniszczyły jego zabudowania. Powstanie styczniowe było dla miasta wielkim ciosem: wielu mieszkańców zginęło w bitwach i potyczkach, wielu innych aresztowano i wywieziono na Syberię.

13 stycznia 1870 pozbawiono Kamionkę praw miejskich[15]. Otrzymała status osady i stała się siedzibą gminy.

27 stycznia 2020 roku, Radni Rady Gminy Kamionka podjęli uchwałę w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych, w przedmiocie odzyskania praw miejskich przez Kamionkę, które zakończyły się 16 marca 2020. 72,04% głosujących opowiedziało się za odzyskaniem praw miejskich, 12,73% przeciw, 14,60% wstrzymało się od głosu, 0,63% głosów nieważnych[16]. Kamionka uzyskała ponownie status miasta 1 stycznia 2021 r.[7]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół parafialny pod wezwaniem św. św. Piotra i Pawła – murowany kościół wzniesiony pod koniec XV w. lub początku XVI, najstarszy w powiecie lubartowskim, należy do najstarszych w województwie lubelskim. Zachował swoją gotycką bryłę, przez co na Lubelszczyźnie jest unikatem.
  • Kaplica grobowa rodziny Weyssenhoffów z 1848
  • Zabytkowe domy mieszkalne i budynki gospodarskie
  • Cmentarz rzymskokatolicki: kaplica grobowa rodziny Zamoyskich z lat 1890–1893 oraz zabytkowe nagrobki
  • Cmentarz żydowski

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS, Bank Danych Lokalnych.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 417 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Księga sądowa miasta Kamionki w ziemi lubelskiej 1481-1559, oprac. Anna Sochacka i Grzegorz Jawor. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2009. ​ISBN 978-83-227-2924-3​.
  4. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 157.
  5. Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa 1966, mapa.
  6. Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13) stycznia 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 465).
  7. a b (Dz.U. z 2020 r. poz. 1332) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2020 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy.
  8. Skorowidz Królestwa Polskiego, czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2.
  9. Powiat lubartowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 381.
  10. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom IV – Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.
  11. Uchwała Nr 11 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu lubartowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 15, Poz. 64).
  12. Uchwała Nr XXI/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 20 grudnia 1972, Nr 12, Poz. 239).
  13. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  14. GUS. Rejestr TERYT.
  15. Postanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 471).
  16. Gmina Kamionka, Wyniki konsultacji społecznych w sprawie nadania praw miejskich dla miejscowości Kamionka, Gmina Kamionka [dostęp 2020-03-22] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]