Kapituła Orderu Orła Białego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kapituła Orderu Orła Białego
Awers
Awers
Baretka
Baretka orderu
Ustanowiono 5 listopada 1921 (II RP)
20 października 1995 (III RP)
Powiązane inne polskie kapituły orderów:

Kapituła Orderu Orła Białegokapituła stojąca na straży honoru najwyższego polskiego odznaczenia państwowegoOrderu Orła Białego[1].

Do kompetencji Kapituły należy w szczególności opiniowanie wniosków o nadanie lub pozbawienie orderu oraz występowanie z inicjatywą nadania orderu lub jego pozbawienia. Jej członkowie powoływani są przez Prezydenta RP na pięć lat spośród osób, które zostały odznaczone tym Orderem. Kapitułę tworzą: Wielki Mistrz Orderu i pięciu członków Kapituły. Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach prezydent RP, z tytułu wyboru na ten urząd, staje się Kawalerem Orderu Orła Białego, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczy Kapitule. Kapituła wybiera ze swego grona Kanclerza Orderu i Sekretarza Kapituły[2].

II Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza Kapituła Orderu Orła Białego została powołana na zebraniu kawalerów orderu 5 listopada 1921. W jej skład weszli: Józef Piłsudski (Wielki Mistrz Orderu), Edmund Dalbor (Kanclerz Orderu), Zygmunt Zieliński (Sekretarz Kapituły), Antoni Osuchowski (Podskarbi Kapituły), Wojciech Trąmpczyński i Józef Haller jako członkowie oraz Kazimierz Morawski i Wincenty Witos jako zastępcy członków[3]. Dekretem z dnia 6 marca 1922 r. Naczelnik Państwa zarządził organizację i czynności Zgromadzenia Kawalerów i Kapituły Orderu "Orła Białego" oraz sposób noszenia odznak orderu[4].

  • 11 grudnia 1922 w związku z wyborem na Prezydenta RP Wielkim Mistrzem Orderu został Gabriel Narutowicz.
  • 20 grudnia 1922 w związku z wyborem na Prezydenta RP Wielkim Mistrzem Orderu został Stanisław Wojciechowski.

Ponieważ trzyletnia kadencja pierwszej kapituły kończyła się w 1924, 25 października tego roku powołano nową kapitułę w składzie: Stanisław Wojciechowski (Wielki Mistrz Orderu), Edmund Dalbor (Kanclerz Orderu), Władysław Grabski (Sekretarz Kapituły), Antoni Osuchowski (Podskarbi Kapituły), Wojciech Trąmpczyński i Józef Haller jako członkowie oraz Kazimierz Morawski i Wincenty Witos jako zastępcy członków.

Po upływie trzyletniej kadencji 26 kwietnia 1926 powołano kolejną Kapitułę, w której skład weszli: Stanisław Wojciechowski (Wielki Mistrz Orderu), Wojciech Trąmpczyński (Kanclerz Orderu), Władysław Grabski (Sekretarz Kapituły), Antoni Osuchowski (Podskarbi), Józef Haller (członek) oraz Wincenty Witos (zastępca członka).

Władze RP na obczyźnie[edytuj | edytuj kod]

30 września 1939 Władysław Raczkiewicz objął urząd Prezydenta RP, stając się tym samym Wielkim Mistrzem Orderu. Spośród członków Kapituły Józef Haller znalazł się na emigracji we Francji a August Hlond we Włoszech, natomiast Wojciech Trąmpczyński pozostał w okupowanym kraju. W tej sytuacji niemożliwa była działalność Kapituły i na emigracji nie została ona powołana. Aczkolwiek kolejni prezydenci otrzymując z urzędu Order Orła Białego, stawali się jego Wielkimi Mistrzami[3].

Polska Ludowa[edytuj | edytuj kod]

Komunistyczne władze PKWN sprawujące rządy z ramienia ZSRR uznały Order Orła Białego jako najwyższe polskie wyróżnienie dekretem z 22 grudnia 1944, likwidując jednocześnie instytucje kapituł orderów, jednak nie kontynuowały jego nadawania. Nowa ustawa odznaczeniowa sejmu PRL z 17 lutego 1960 order pominęła, co spowodowało brak jego oficjalnego istnienia, chociaż formalnie nie został zlikwidowany[3][7][8].

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Kadencja prezydenta Lecha Wałęsy[edytuj | edytuj kod]

Kapituła Orderu Orła Białego została powołana 20 października 1995. W jej skład weszli: Lech Wałęsa (Wielki Mistrz Orderu), Stanisław Broniewski (od 2 listopada 1995 Kanclerz Orderu), Aleksander Gieysztor (od 2 listopada 1995 Sekretarz Kapituły), Jan Nowak-Jeziorański, Barbara Skarga oraz Jerzy Turowicz[5].

Kadencja prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego[edytuj | edytuj kod]

23 grudnia 1995 powołano Kapitułę w składzie: Aleksander Kwaśniewski (Wielki Mistrz Orderu), Stanisław Broniewski (Kanclerz Orderu), Aleksander Gieysztor (Sekretarz Kapituły), Jan Nowak-Jeziorański, Barbara Skarga oraz Jerzy Turowicz.

Kadencja prezydenta Lecha Kaczyńskiego[edytuj | edytuj kod]

W 2005 w skład Kapituły wchodzili: Lech Kaczyński (Wielki Mistrz Orderu), Barbara Skarga (Kanclerz Orderu), Władysław Bartoszewski (Sekretarz Kapituły), Tadeusz Mazowiecki, Krzysztof Skubiszewski oraz Bronisław Geremek.

Kadencja prezydenta Bronisława Komorowskiego[edytuj | edytuj kod]

W chwili objęcia obowiązków Prezydenta RP przez Marszałka Sejmu Bronisława Komorowskiego w skład Kapituły wchodzili: Andrzej Gwiazda, Wiesław Chrzanowski, Bogusław Nizieński oraz Jan Olszewski. Po wyborze na Prezydenta w jej skład wszedł również Bronisław Komorowski jako Wielki Mistrz Orderu.

Kadencja prezydenta Andrzeja Dudy[edytuj | edytuj kod]

W chwili objęcia obowiązków Prezydenta RP przez Andrzeja Dudę w jej skład wchodzili: Aleksander Hall (Sekretarz Kapituły), Jerzy Buzek, Krzysztof Penderecki, Henryk Samsonowicz. Po wyborze na Prezydenta w jej skład wszedł również Andrzej Duda jako Wielki Mistrz Orderu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kapituły orderów. prezydent.pl. [dostęp 2016-04-02].
  2. Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz.U. z 2020 r. poz. 138)
  3. a b c Krzysztof Filipow: Order Orła Białego. Białystok: Wyd. „Łuk”, 1995, s. 44, 50-55, 60-61
  4. M.P. z 1922 r. nr 64, poz. 31.
  5. a b c d Marta Męclewska (oprac.): Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008. Zamek Królewski w Warszawie, 2008, s. 127-128.
  6. Posiedzenie kapituły Orderu Orła Białego. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 32 z 10 lutego 1939. 
  7. Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 22 grudnia 1944 r. o orderach, odznaczeniach oraz medalach (Dz.U. z 1944 r. nr 17, poz. 91)
  8. Ustawa z dnia 17 lutego 1960 r. o orderach i odznaczeniach (Dz.U. z 1960 r. nr 10, poz. 66)
  9. Posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. Prezydent.pl, 14 lutego 2001. [dostęp 2012-02-19].
  10. Prof. Skarga rezygnuje z kapituły Orderu Orła Białego.
  11. Geremek nie złoży kolejnych oświadczeń. rmf.fm, 28 kwietnia 2007. [dostęp 2014-11-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-27)].
  12. Kapituła Orderu Orła Białego, prezydent.pl [dostęp 2009-10-14] [zarchiwizowane z adresu 2009-11-15].
  13. Abp Ignacy Tokarczuk nie jest już członkiem Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 5 lutego 2009. [dostęp 2009-10-17].
  14. Order dla Michnika i Bieleckiego. Kapituła się sypie. wiadomosci.dziennik.pl/. [dostęp 20.11.2010].
  15. Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 28 lutego 2011. [dostęp 28 lutego 2011].
  16. Bartoszewski Kanclerzem Orderu Orła Białego. wprost.
  17. Aleksander Hall i prof. Henryk Samsonowicz rezygnują z członkostwa Kapituły Orderu Orła Białego. wyborcza.pl, 24 listopada 2015. [dostęp 2015-11-24].
  18. Kapituły orderów (pol.). W: prezydent.pl [on-line]. Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2016-01-05].
  19. W Kapitule Orderu Orła Białego został już tylko prezydent Duda. wyborcza.pl. [dostęp 2016-01-10].
  20. Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego oraz Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. prezydent.pl, 2016-08-12. [dostęp 2016-08-12].
  21. Inauguracyjne posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl. [dostęp 2016-09-07].
  22. Adam Bujak i Bronisław Wildstein nowymi członkami Kapituły OOB. prezydent.pl, 2018-06-04. [dostęp 2018-06-06].
  23. Kapituły orderów. prezydent.pl. [dostęp 2018-06-06].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]