Kapituła Orderu Orła Białego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kapituła Orderu Orła Białego
Awers
Awers
Baretka
Baretka orderu
Ustanowiono 5 listopada 1921 (II RP)
20 października 1995 (III RP)
Powiązane Kapituła Orderu Virtuti Militari, Kapituła Orderu Odrodzenia Polski

Kapituła Orderu Orła Białegokapituła stojąca na straży honoru najwyższego polskiego odznaczenia państwowegoOrderu Orła Białego[1].

Do kompetencji Kapituły należy w szczególności opiniowanie wniosków o nadanie lub pozbawienie orderu oraz występowanie z inicjatywą nadania orderu lub jego pozbawienia. Jej członkowie powoływani są przez Prezydenta RP na pięć lat spośród osób, które zostały odznaczone tym Orderem. Kapitułę tworzą: Wielki Mistrz Orderu i pięciu członków Kapituły. Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach prezydent RP, z tytułu wyboru na ten urząd, staje się Kawalerem Orderu Orła Białego, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczy Kapitule. Kapituła wybiera ze swego grona Kanclerza Orderu i Sekretarza Kapituły[2].

II Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza Kapituła Orderu Orła Białego została powołana na zebraniu kawalerów orderu 5 listopada 1921. W jej skład weszli: Józef Piłsudski (Wielki Mistrz Orderu), Edmund Dalbor (Kanclerz Orderu), Zygmunt Zieliński (Sekretarz Kapituły), Antoni Osuchowski (Podskarbi Kapituły), Wojciech Trąmpczyński i Józef Haller jako członkowie oraz Kazimierz Morawski i Wincenty Witos jako zastępcy członków[3].

  • 11 grudnia 1922 w związku z wyborem na Prezydenta RP Wielkim Mistrzem Orderu został Gabriel Narutowicz.
  • 20 grudnia 1922 w związku z wyborem na Prezydenta RP Wielkim Mistrzem Orderu został Stanisław Wojciechowski.

Ponieważ trzyletnia kadencja pierwszej kapituły kończyła się w 1924, 25 października tego roku powołano nową kapitułę w składzie: Stanisław Wojciechowski (Wielki Mistrz Orderu), Edmund Dalbor (Kanclerz Orderu), Władysław Grabski (Sekretarz Kapituły), Antoni Osuchowski (Podskarbi Kapituły), Wojciech Trąmpczyński i Józef Haller jako członkowie oraz Kazimierz Morawski i Wincenty Witos jako zastępcy członków.

Po upływie trzyletniej kadencji 26 kwietnia 1926 powołano kolejną Kapitułę, w której skład weszli: Stanisław Wojciechowski (Wielki Mistrz Orderu), Wojciech Trąmpczyński (Kanclerz Orderu), Władysław Grabski (Sekretarz Kapituły), Antoni Osuchowski (Podskarbi), Józef Haller (członek) oraz Wincenty Witos (zastępca członka).

Władze RP na obczyźnie[edytuj | edytuj kod]

30 września 1939 Władysław Raczkiewicz objął urząd Prezydenta RP, stając się tym samym Wielkim Mistrzem Orderu. Spośród członków Kapituły Józef Haller znalazł się na emigracji we Francji a August Hlond we Włoszech, natomiast Wojciech Trąmpczyński pozostał w okupowanym kraju. W tej sytuacji niemożliwa była działalność Kapituły i na emigracji nie została ona powołana. Aczkolwiek kolejni prezydenci otrzymując z urzędu Order Orła Białego, stawali się jego Wielkimi Mistrzami[3].

Polska Ludowa[edytuj | edytuj kod]

Komunistyczne władze PKWN sprawujące rządy z ramienia ZSRR uznały Order Orła Białego jako najwyższe polskie wyróżnienie dekretem z 22 grudnia 1944, likwidując jednocześnie instytucje kapituł orderów, jednak nie kontynuowały jego nadawania. Nowa ustawa odznaczeniowa sejmu PRL z 17 lutego 1960 order pominęła, co spowodowało brak jego oficjalnego istnienia, chociaż formalnie nie został zlikwidowany[3][6][7].

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Kadencja Prezydenta Lecha Wałęsy[edytuj | edytuj kod]

Kapituła Orderu Orła Białego została powołana 20 października 1995. W jej skład weszli: Lech Wałęsa (Wielki Mistrz Orderu), Stanisław Broniewski (od 2 listopada 1995 Kanclerz Orderu), Aleksander Gieysztor (od 2 listopada 1995 Sekretarz Kapituły), Jan Nowak-Jeziorański, Barbara Skarga oraz Jerzy Turowicz[4].

Kadencja Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego[edytuj | edytuj kod]

23 grudnia 1995 powołano Kapitułę w składzie: Aleksander Kwaśniewski (Wielki Mistrz Orderu), Stanisław Broniewski (Kanclerz Orderu), Aleksander Gieysztor (Sekretarz Kapituły), Jan Nowak-Jeziorański, Barbara Skarga oraz Jerzy Turowicz.

Kadencja Prezydenta Lecha Kaczyńskiego[edytuj | edytuj kod]

W 2005 w skład Kapituły wchodzili: Lech Kaczyński (Wielki Mistrz Orderu), Barbara Skarga (Kanclerz Orderu), Władysław Bartoszewski (Sekretarz Kapituły), Tadeusz Mazowiecki, Krzysztof Skubiszewski oraz Bronisław Geremek.

Kadencja Prezydenta Bronisława Komorowskiego[edytuj | edytuj kod]

W chwili objęcia obowiązków Prezydenta RP przez Marszałka Sejmu Bronisława Komorowskiego w skład Kapituły wchodzili: Andrzej Gwiazda, Wiesław Chrzanowski, Bogusław Nizieński oraz Jan Olszewski. Po wyborze na Prezydenta w jej skład wszedł również Bronisław Komorowski jako Wielki Mistrz Orderu.

Kadencja Prezydenta Andrzeja Dudy[edytuj | edytuj kod]

W chwili objęcia obowiązków Prezydenta RP przez Andrzeja Dudę w jej skład wchodzili: Aleksander Hall (Sekretarz Kapituły), Jerzy Buzek, Krzysztof Penderecki, Henryk Samsonowicz. Po wyborze na Prezydenta w jej skład wszedł również Andrzej Duda jako Wielki Mistrz Orderu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kapituły orderów. prezydent.pl. [dostęp 2016-04-02].
  2. Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz.U. z 2019 r. poz. 25)
  3. a b c Krzysztof Filipow: Order Orła Białego. Białystok: Wyd. „Łuk”, 1995, s. 44, 50-55, 60-61
  4. a b c d Marta Męclewska (oprac.): Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008. Zamek Królewski w Warszawie, 2008, s. 127-128.
  5. Posiedzenie kapituły Orderu Orła Białego. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 32 z 10 lutego 1939. 
  6. Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 22 grudnia 1944 r. o orderach, odznaczeniach oraz medalach (Dz.U. z 1944 r. nr 17, poz. 91)
  7. Ustawa z dnia 17 lutego 1960 r. o orderach i odznaczeniach (Dz.U. z 1960 r. nr 10, poz. 66)
  8. Posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. Prezydent.pl, 14 lutego 2001. [dostęp 2012-02-19].
  9. Prof. Skarga rezygnuje z kapituły Orderu Orła Białego.
  10. Geremek nie złoży kolejnych oświadczeń. rmf.fm, 28 kwietnia 2007. [dostęp 2014-11-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-27)].
  11. Witryna Prezydent.pl „Kapituły Orderów” Dostęp 14.10.2009.
  12. Abp Ignacy Tokarczuk nie jest już członkiem Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 5 lutego 2009. [dostęp 2009-10-17].
  13. Order dla Michnika i Bieleckiego. Kapituła się sypie. wiadomosci.dziennik.pl/. [dostęp 20.11.2010].
  14. Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 28 lutego 2011. [dostęp 28 lutego 2011].
  15. Bartoszewski Kanclerzem Orderu Orła Białego. wprost.
  16. Aleksander Hall i prof. Henryk Samsonowicz rezygnują z członkostwa Kapituły Orderu Orła Białego. wyborcza.pl, 24 listopada 2015. [dostęp 2015-11-24].
  17. Kapituły orderów (pol.). W: prezydent.pl [on-line]. Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2016-01-05].
  18. W Kapitule Orderu Orła Białego został już tylko prezydent Duda. wyborcza.pl. [dostęp 2016-01-10].
  19. Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego oraz Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. prezydent.pl, 2016-08-12. [dostęp 2016-08-12].
  20. Inauguracyjne posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl. [dostęp 2016-09-07].
  21. Adam Bujak i Bronisław Wildstein nowymi członkami Kapituły OOB. prezydent.pl, 2018-06-04. [dostęp 2018-06-06].
  22. Kapituły orderów. prezydent.pl. [dostęp 2018-06-06].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]