Karel Kuttelwascher

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karel Miroslav Kuttelwascher
Kut
20 zwycięstw
kapitan pilot
Data i miejsce urodzenia 23 września 1916
Svatý Kříž
Data i miejsce śmierci 17 sierpnia 1959
Truro
Przebieg służby
Lata służby 19341946
Siły zbrojne Roundel of the Czech Republic.svg Československé letectvo
RAF roundel.svg Royal Air Force
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Lwa Białego I Klasy (Czechy) Medal Za Bohaterstwo (Czechy) Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 (pięciokrotnie) Czechosłowacki Medal za Męstwo w Obliczu Wroga (czterokrotnie) Czechosłowacki Medal Wojskowy „Za zasługi” I Stopnia. Czechosłowacki Wojskowy Medal Pamiątkowy (F-VB) Distinguished Flying Cross nadany dwukrotnie (Wielka Brytania) Gwiazda 1939–1945 z klamrą „Battle of Britain” (Wielka Brytania) War Medal 1939–1945 (Wielka Brytania) Defence Medal (Wielka Brytania) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja)

Karel Miroslav Kuttelwascher „Kut” (ur. 23 września 1916 we wsi Svatý Kříž, zm. 17 sierpnia 1959 w Truro) – czeski lotnik, największy czeski as myśliwski, latający w lotnictwie brytyjskim okresu II wojny światowej. Przez Anglików nazywany był „Kut”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 23 września 1916 we wsi Svatý Kříž niedaleko miasta Havlíčkův Brod, był synem inspektora kolejowego. Ukończył 3-letnią szkołę handlową i rozpoczął pracę w przedsiębiorstwie Duda, zajmującym się budową młynów. Po ukończeniu 18 lat w 1934 wstąpił na ochotnika do służby w czechosłowackim lotnictwie wojskowym. Ukończeniu Szkoły Młodszych Specjalistów Lotnictwa przy Wojskowej Szkole Lotniczej w Prostějovie i został skierowany do 1 Pułku Lotniczego T.G. Masaryka stacjonującego na lotnisku Praga-Kbely, gdzie ukończył kurs pilotów myśliwskich, po czym służył w 32 eskadrze myśliwskiej (Stihaci Letka) w Hradcu Králové.

Po zajęciu Czechosłowacji przez Niemcy (15 marca 1939), razem z kilkoma kolegami uciekł 13 czerwca 1939 przez granicę do Polski. Stąd razem z 90 innymi czeskimi pilotami odpłynął 26 lipca 1939 roku do Francji, gdzie miało być tworzone czeskie lotnictwo emigracyjne (jedynie nieliczni lotnicy pozostali w Polsce, jak Josef František).

Początkowo Kuttelwascher, jak wielu innych Czechów, został przyjęty jako cudzoziemiec jedynie do służby w piechocie Legii Cudzoziemskiej w 1 Pułku Legii Cudzoziemskiej stacjonującym w Sidi-bel-Abbés w Algierii. Po wybuch drugiej wojny światowej zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami wszystkich pilotów czeskich zwolniono z służby w Legii Cudzoziemskiej i skierowano do szkół lotniczych i w październiku 1939 Kuttelwascher rozpoczął przeszkolenie na francuskich samolotach w bazie Chartres. Dopiero 17 maja 1940, po ataku niemieckim na Francję, został skierowany na front, do francuskiego dywizjonu GC III/3, latającego na myśliwcach Morane-Saulnier MS.406, następnie Dewoitine D.520. Nie jest jasne, czy Kuttelwascher odniósł sukcesy bojowe w kampanii francuskiej. Niekompletne źródłowe materiały francuskie nie wykazują żadnych jego zwycięstw powietrznych, lecz sam Kuttelwascher mówił o 6 zwycięstwach. Najbardziej prawdopodobna jest liczba 2 samolotów niemieckich zestrzelonych przez niego zespołowo, oraz prawdopodobnie jednego myśliwca Bf 109 zestrzelonego indywidualnie. Pod koniec kampanii dywizjon GC III/6 na skutek sytuacji na froncie został ewakuowany do Algieru. Kuttelwascher wystąpił tam 1 lipca z dalszej służby w lotnictwie francuskim, które zostało podporządkowane rządowi w Vichy i przez Casablankę dostał się w lipcu drogą morską do Wielkiej Brytanii, kontynuującej jako jedyna walkę z Niemcami.

W Wielkiej Brytanii, po przeszkoleniu, Kuttelwascher został 3 października 1940 przydzielony w stopniu sierżanta do brytyjskiego 1. dywizjonu RAF, latającego na myśliwcach Hawker Hurricane. Dywizjon ten jednak w tym okresie, po wcześniejszych intensywnych walkach, był przesunięty spoza obszaru południowej Anglii, tak więc Kuttelwascher nie wziął udziału w bitwie o Anglię. Dopiero w grudniu dywizjon przesunięto na lotnisko Northolt, skąd rozpoczął ofensywne loty nad Francję. 2 lutego 1941 przypisano mu prawdopodobne zestrzelenie myśliwca Bf 109, a 8 kwietnia 1941 odniósł pierwsze potwierdzone zestrzelenie w brytyjskiej służbie (Bf 109). Kolejne dwa Bf 109 zestrzelił 21 maja i 27 czerwca. W życiu prywatnym, w 1942 Kuttelwascher poślubił Angielkę Ruby Thomas. Został też awansowany na stopień Flight Lieutenant.

Początkowo 1. dywizjon wykonywał m.in. dzienne loty nad Francję, a także na zwalczanie niemieckiej żeglugi. 12 lutego 1942 dywizjon brał udział w operacji atakowania z broni pokładowej niemieckich niszczycieli przedzierających się przez kanał La Manche (Channel Dash). Od 1 kwietnia 1942 1. dywizjon RAF, dowodzony wówczas przez Jamesa „Mac” MacLachlana, został skierowany do nowo wprowadzonych przez RAF operacji typu night intruder („nocny intruz”). Polegały one na wysyłaniu pojedynczych myśliwców w nocy nad Francję, w celu przechwytywania wysyłanych nad Anglię niemieckich bombowców nad ich lotniskami. Do tego celu przeznaczono myśliwce Hurricane Mk IIc, uzbrojone w 4 działka kaliber 20 mm i wyposażone w dodatkowe podwieszane zbiorniki paliwa, co przedłużało czas lotu do ok. 3,5 h. Z uwagi na brak radarów w wysyłanych samolotach, loty tego typu odbywały się jedynie przy księżycu; były to niebezpieczne misje, wymagające dużej spostrzegawczości i dobrej nawigacji. Kuttelwascher szybko odznaczył się w misjach intruderskich, osiągając znacznie lepsze wyniki od innych pilotów. Latał wówczas na samolocie o oznaczeniach JX-E. Pierwsze zwycięstwo odniósł 1 kwietnia (bombowiec Ju 88). Jednej nocy z 4 na 5 maja zestrzelił 3 bombowce He 111. W ciągu trzech miesięcy lotów night intruder w 1. dywizjonie, Kuttelwascher zestrzelił 15 samolotów i 5 uszkodził.

8 lipca 1942, w związku z przeniesieniem 1. dywizjonu na północ, Kuttelwascher został przydzielony do 23. dywizjonu RAF, kontynuującego misje night intruder na dwusilnikowych myśliwcach de Havilland Mosquito Mk II. Latał w nim do 1 października 1942, lecz nie odnosząc tym razem sukcesów w braku spotkań z wrogiem. Następnie, będąc największym czeskim asem, Kuttelwascher został odsunięty od latania bojowego i skierowany do pracy sztabowej w Inspektoracie Czechosłowackiego Lotnictwa w Londynie. W czerwcu 1943 Kuttelwascher wysłany został w półroczną misję do USA w celu rekrutacji ochotników do czeskiego lotnictwa. Po powrocie został przydzielony do 32. Maintenance Unit, zajmującego się m.in. testowaniem i rozwojem samolotów brytyjskich, gdzie służył do końca wojny.

Karel Kuttelwascher w czasie wojny odniósł 18 potwierdzonych zwycięstw powietrznych, uzyskując najlepszy wynik wśród pilotów czeskich (drugim z czeskich asów był Josef František). Prawdopodobnie należy do tej liczby doliczyć także 2 zwycięstwa we Francji, co daje 20 samolotów zestrzelonych. Oprócz tego, 2 samoloty zestrzelił prawdopodobnie i 5 uszkodził. Był także najskuteczniejszym spośród alianckich pilotów wykonujących nocne loty intruderskie.

Po wojnie 18 sierpnia 1945 roku powrócił do Czechosłowacji, gdzie nadal służył w lotnictwie jako instruktor w Wojskowej Akademii Lotniczej w Hradec Králové. Ponieważ jego żona wróciła w styczniu 1946 roku wraz z dziećmi do Wielkiej Brytanii, wystąpił 21 maja 1946 roku z wojska na własne życzenie i wyemigrował do Anglii.

Latał tam następnie jako pilot cywilny w British European Airways od listopada 1946 roku. 17 sierpnia 1959 zmarł podczas urlopu w Kornwalii na zawał serca, do czego prawdopodobnie przyczyniły się trudy wojenne.

W 1985 ukazała się jego biografia zatytułowana Night Hawk (Nocny Jastrząb) autorstwa Rogera Darlingtona.

W dniu 8 kwietnia 2000 roku został pośmiertnie awansowany do stopnia generała brygady (Brigádní generál)

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • sierżant pilot (1939)
  • Pilot Officer (1941) (RAF)
  • Flying Officer (1941) (RAF)
  • Flight Lieutenant (1942) (RAF)
  • Kapitán pilot (1945) (Czechosłowackie Siły Powietrzne)

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Řád Bílého lva. Seznam vyznamenaných. (cz.). hrad.cz. [dostęp 10 października 2017].
  2. Odznaczeni Medalem Za Bohaterstwo (od 1994) (cz.). hrad.cz. [dostęp 2 stycznia 2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jiří Rajlich. Karel Kuttelwascher Najskuteczniejszy myśliwiec czechosłowacki II wojny światowej. „Lotnictwo”. 2/05, s. 60-64, Luty 2005. Warszawa: Magnum-X. ISSN 1732-5323. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]