Karol Olbracht Austriacki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karol Olbracht Austriacki
Ilustracja
austriacki arcyksiążę
Okres od 18 grudnia 1888
Dane biograficzne
Dynastia Habsburgowie
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1888
Pula
Data i miejsce śmierci 17 marca 1951
Östervik
Ojciec Karol Stefan Habsburg
Matka Maria Teresa Toskańska
Rodzeństwo Wilhelm Habsburg
Leon Karol Habsburg
Żona Alicja Ankarcrona
Dzieci Karol Stefan Altenburg
Maria Krystyna Altenburg
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Order Złotego Runa (Austria) Kawaler Orderu Leopolda Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry) Krzyż Zasługi Wojskowej (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie pokoju) Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Żelazny (1813) I Klasy Krzyż Żelazny (1813) II Klasy Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Order Osmana (Turcja) Order Zasługi (Turcja) Medal Wojenny (Turcja) Wielka Wstęga Orderu Sławy (Tunezja) Order Zasługi Wojskowej (wojenny, Bawaria) Order Waleczności II klasy (Bułgaria) Order Waleczności IV klasy (Bułgaria) Krzyż Zasługi Wojskowej (Meklemburgia-Schwerin)

Karol Olbracht Austriacki, Karl Albrecht Nikolaus Leo Gratianus von Österreich, później: Karl Albrecht Habsburg-Lothringen, od 1919Karol Olbracht Habsburg-Lotaryński (ur. 18 grudnia 1888 w mieście Pula, zm. 17 marca 1951 w Östervik koło Sztokholmu) – austriacki arcyksiążę, syn Karola Stefana Habsburga-Lotaryńskiego i Marii Teresy Habsburg-Toskańskiej, właściciel dóbr żywieckich, pułkownik artylerii cesarskiej i królewskiej Armii oraz Wojska Polskiego.

Służba w c.k. Armii[edytuj | edytuj kod]

Po zdaniu egzaminu maturalnego rozpoczął w 1907 r. studia w Wojskowej Akademii Technicznej w Wiedniu. Po ich ukończeniu w 1910 r. rozpoczął karierę wojskową w stopniu podporucznika w Pułku Haubic Polowych Nr 2 w Wiedniu[1]. Od tego czasu datuje się jego przyjaźń z gen. Franciszkiem Kleebergiem. W 1912 r. został przeniesiony do Dywizjonu Artylerii Konnej Nr 2 w Wiedniu[2], a w następnym roku awansowany na porucznika[3].

W czasie I wojny światowej walczył najpierw na froncie wschodnim, a następnie w Tyrolu. W 1916 r. dowodził I dywizjonem Pułku Haubic Polowych Nr 14. Szybko awansował do stopnia majora, obejmując jesienią 1916 r. dowodzenie Pułkiem Haubic Polowych Nr 8. Jesienią 1917 r., awansowany do stopnia pułkownika, został komendantem 23 Brygady Piechoty. Otrzymał także tytuł „oficer przydzielony do Sztabu Generalnego”. Jego oddziałem macierzystym przez cały okres wojny pozostawał Dywizjon Artylerii Konnej Nr 2, w 1916 przemianowany na Dywizjon Artylerii Konnej Nr 3, a w 1918 na Pułk Artylerii Polowej Nr 3 K[4].

Służba w Wojsku Polskim[edytuj | edytuj kod]

1 lutego 1920 rozpoczął służbę w Wojsku Polskim. 1 maja 1920 powierzono mu obowiązki dowódcy 16 Brygady Artylerii[5]. Był również dowódcą Twierdzy Grudziądz. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. 1 marca 1921 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z warunkowym zatwierdzeniem posiadanego stopnia pułkownika artylerii, zaliczony do Rezerwy armii i równocześnie powołany do służby czynnej z dniem 1 lutego 1920[6].

W 1924 był oficerem rezerwy 21 pułku artylerii polowej zweryfikowanym w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 r. i 2 lokatą na liście starszeństwa oficerów rezerwowych artylerii. Dziesięć lat później zajmował 1 lokatę na liście starszeństwa oficerów pospolitego ruszenia artylerii. Pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Żywiec. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny” i posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V w Krakowie.

Końcowy okres życia[edytuj | edytuj kod]

W okresie 20-lecia międzywojennego administrował swoim majątkiem. W 1939 r. ponownie zgłosił się do Wojska Polskiego, lecz nie został przyjęty. Po kampanii wrześniowej wrócił do Żywca. W listopadzie 1939 r. został przez Niemców aresztowany i uwięziony w cieszyńskim więzieniu prawie do końca wojny. Przesłuchiwany i torturowany przez Niemców w Krakowie, został sparaliżowany (paraliż połowy ciała) i stracił widzenie w jednym oku[7]. Stanowczo odmówił podpisania niemieckiej listy narodowościowej. Jego majątek trafił pod przymusowy zarząd III Rzeszy, jego żona Alicja Ankarcrona (z pochodzenia Szwedka, wdowa po synu hr. Kazimierza Badeniego, Ludwiku) została internowana w Wiśle. Utrzymywała tam kontakty najpierw z ZWZ, a potem z AK, za co została odznaczona Krzyżem Walecznych.

Karol Olbracht Habsburg zamieszkał po wojnie w Krakowie. W 1946 r., bardzo schorowany, został przewieziony przez żonę do Szwecji.

Małżeństwo arcyks. Karola Olbrachta według prawa domu habsburskiego nie było małżeństwem osób równego stanu (małżeństwo morganatyczne), dlatego potomstwo z niego zrodzone (używające od 1949 przydomka „von Altenburg”) zostało wykluczone z prawa sukcesji tronu austriackiego, wiązało się też z utratą tytułu arcyksiążęcego. Mimo to dla Polaków członkowie tej rodziny nadal pozostają Habsburgami. Jego córka Maria Krystyna mieszkała do śmierci w Żywcu, syn Karol Stefan zawarł w grudniu 2005 r. ugodę z Browarem Żywiec w sporze o prawo do używania herbu rodzinnego Habsburgów.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Schematismus 1911 ↓, s. 851, 946.
  2. Schematismus 1913 ↓, s. 899, 1028.
  3. Schematismus 1914 ↓, s. 756, 850.
  4. Ranglisten 1918 ↓, s. 52, 83, 1242.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 18 z 15 maja 1920 roku, s. 355.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 12 marca 1921 roku, s. 404.
  7. Timothy Snyder, Der abgeklärte Sinn für das Ewige, „Die Zeit” (wydanie austriackie) nr 38/10 września 2009, s. 14
  8. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592
  9. a b c d e f g h i j Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 243.
  10. a b Habsburg-Lotaryński Karol Olbracht (1888–1951). W: Polski Słownik Biograficzny. T. IX/1960-1961 [on-line]. ipsb.nina.gov. [dostęp 2016-05-07].
  11. a b c d e The titled nobility of Europe. Londyn: Harrison & Sons, 1914, s. 16-17.
  12. a b c d e f g h i j k l m n o p Staatshandbuch. Wiedeń: 1918, s. 13
  13. Piętnastolecie L. O. P. P.. Warszawa: Wydawnictwo Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1938, s. 282.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1911. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1910. (niem.)
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1913. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1912. (niem.)
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1914. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, luty 1914. (niem.)
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918. (niem.)
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-09-07].
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 676, 762.
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 273, 934.
  • Mariusz Patelski, Habsburgowie z Żywca, [w:] Edukacja historyczna a współczesność, red. B. Kubis, Uniwersytet Opolski: Opole 2003.
  • Mariusz Patelski, Arcyksiążę Karol Olbracht Habsburg Pułkownik Wojska Polskiego i ostatni dziedzic Żywca, [w:] Grot. Zeszyty Historyczne 2005, nr 23.
  • Maria Krystyna Habsburg, Adam Tracz, Krzysztof Błecha, Księżna. Wspomnienia o Polskich Habsburgach, Żywiec: Bonimed, 2009, ISBN 978-83-930106-0-8, OCLC 751386081.
  • Adam Tracz, Krzysztof Błecha, Ostatni król Polski. Karol Stefan Habsburg, Bonimed 2012, ​ISBN 978-83-930106-1-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]