Kartuzy (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kartuzy
Ilustracja
Budynek dworca w 2019r.
Państwo  Polska
Miejscowość Kartuzy
Data otwarcia 1 listopada 1886
Poprzednie nazwy Karthaus (Westpreußen)
Dane techniczne
Liczba peronów 2
Liczba krawędzi
peronowych
4
Kasy T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Kartuz
Mapa lokalizacyjna Kartuz
Kartuzy
Kartuzy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kartuzy
Kartuzy
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Kartuzy
Kartuzy
Położenie na mapie powiatu kartuskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kartuskiego
Kartuzy
Kartuzy
Położenie na mapie gminy Kartuzy
Mapa lokalizacyjna gminy Kartuzy
Kartuzy
Kartuzy
Ziemia54°20′03″N 18°12′20″E/54,334167 18,205556
Portal Portal Transport szynowy
Kolej metropolitalna

Kartuzystacja kolejowa w Kartuzach, w województwie pomorskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa w Kartuzach powstała na mocy ustawy parlamentu pruskiego z 25 maja 1883 w sprawie budowy linii kolejowej z Pruszcza Gdańskiego do Kartuz (współcześnie jest to część linii kolejowej nr 229). Otwarcie stacji nastąpiło 1 listopada 1886, natomiast 11 listopada 1901 uruchomiono linię kolejową przez Somonino do Kościerzyny o długości 32,7 km. Kolejna linia kolejowa, łącząca Kartuzy z Lęborkiem, powstała na mocy ustawy parlamentu pruskiego z 2 maja 1900 i została oddana do użytku 4 października 1905.

Kolejną linią wychodzącą z Kartuz miało być połączenie przez Przodkowo i Kielno do Wejherowa, ale realizacę tej inwestycji uniemożliwił wybuch I wojny światowej. Sama wojna oszczędziła węzeł kartuski, a 8 lutego 1920 zdjęto z budynku stacyjnego tablicę z niemiecką nazwą "Karthaus", zastępując ją nową z nazwą "Kartuzy". W trakcie dwudziestolecia międzywojennego funkcjonowały połączenia m.in. do Gdańska, Gdyni i Helu. W związku z budową magistrali węglowej z Bydgoszczy do Gdyniu, odcinek starej linii z Kościerzyny do Somonina został rozebrany, a nową trasę poprowadzono m.in. przez Skorzewo (obecna linia kolejowa nr 214).

W 1939 nazwę stacji ponownie zmieniono na "Karthaus Westpreußen", a w 1945 przywrócono polską nazwę[1]. W 1945 w wyniku bombardowań lotniczych budynek dworca uległ zniszczeniu[2].

W 1953 r. powstał nowy budynek dworca w stylu socrealistycznym[3].

29 maja 1994 nastąpiło zawieszenie przewozów osobowych na odcinku Pruszcz Gdański – Kartuzy[4], a 23 czerwca 2000 zawieszono kursowanie pociągów osobowych na trasie Kartuzy – Lębork[5]. 28 czerwca 2002 przestała funkcjonować kasa biletowa[6]. Ostatnie połączenie osobowe z Somonina do Kartuz zawieszono 1 lutego 2003 z powodu nierentowności linii[1], a 10 kwietnia 2005 został zawieszony przewóz towarów na odcinku Kartuzy – Kamienica Królewska[4]. Dawne budynki dworcowe zostały zaadaptowane na mieszkania oraz sklepy.

Wznowienie przewozów osobowych z Kartuz do Trójmiasta nastąpiło w 2010 w postaci sezonowych, weekendowych połączeń do Gdyni. Przejazd odbywał się przez stację Somonino, gdzie następowała zmiana kierunku jazdy. Połączenie to funkcjonowało do 2014[7].

W maju 2015 rozpoczęła się modernizacja stacji, obejmująca wymianę nawierzchni, wymianę urządzeń SRK oraz budowę nowego peronu 2 jako dwukrawędziowego.

1 października 2015 spółka PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście uruchomiła codzienne połączenie Kartuz z Gdańskiem, realizowane tym razem z pominięciem stacji Somonino (gdzie konieczna byłaby zmiana kierunku jazdy). Stało się to możliwe dzięki odbudowie łącznicy pomiędzy liniami 201 i 229 w Glinczu[7]. Kasę biletową PKP SKM umieszczono w kontenerze przed dworcem, jednak w następnym roku została ona przeniesiona na targowisko miejskie, co było traktowane jako rozwiązanie przejściowe do czasu budowy nowego dworca[8].

W lipcu 2016 Gmina Kartuzy ogłosiła przetarg na budowę węzła przesiadkowego z dworcem o architekturze nawiązującej do XIX-wiecznego obiektu z początków istnienia stacji[9]. Wartość projektu wyniosła około 26 milionów złotych[10].

W listopadzie 2016 rozpoczęto rozbiórkę dotychczasowego budynku dworca z połowy l. 50[11]. W jego miejsce w 2017 powstał nowy budynek, przeznaczony do obsługi pasażerów pociągów i autobusów oraz mieszczący bibliotekę oraz informację turystyczną[12]. Otwarcie nowego dworca nastąpiło 26 czerwca 2018[13]. jeszcze w tym samym roku nowy obiekt otrzymał nagrodę publiczności w konkursie "Dworzec Roku"[14].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Na stacji znajdują się dwa perony, a przy nich cztery krawędzie peronowe. Przy drugim peronie znajdował się budynek nastawni Ky, a dalej pomiędzy peronem a nieczynnymi toaletami zachował się żuraw wodny. Po drugiej stronie torów względem budynków dworcowych stoi niszczejąca lokomotywa Ty2.

Wzdłuż torów i ulicy Kolejowej znajduje się kilka kolejowych budynków mieszkalnych oraz wieża ciśnień. Ponadto na stacji znajduje się niszczejąca nastawnia obok wiaduktu w ciągu ulicy 3 Maja oraz kanał oczystkowy, obrotnica i pięciostanowiskowa hala wachlarzowa miejscowej parowozowni. W okresie lat 1934-1939 nosiła ona nazwę Parowozownia Pomocnicza Kartuzy, a w l. 1939-1945 była to podlegająca lokomotywowni w Gdańsku-Południu (Bw Danzig Vbf) Lokomotywownia Kartuzy (Lokbf Karthaus Westpr).

Ruch pociągów[edytuj | edytuj kod]

Pociąg towarowy stojący na stacji Kartuzy

Pociągi osobowe[edytuj | edytuj kod]

Do stacji docierają pociągi z Gdańska obsługiwane przez spółkę PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście[7].

Pociągi towarowe[edytuj | edytuj kod]

Do Kartuz docierają pociągi towarowe.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Filip Dybowski: Stacja Kartuzy. [dostęp 18 czerwca 2008].
  2. Ryszard Ciemiński: Album Kartuski. Gdańsk: Oficyna WydawniczaGraf, 1991, s. 99. ISBN 83-85130-28-4.
  3. Justyna Sudakowska: 130 lat kolei w Kartuzach. gazetakartuska.pl. [dostęp 26 listopada 2016].
  4. a b D29-229 "PRUSZCZ GDAŃSKI – ŁEBA". Kaszubskie Linie Kolejowe. [dostęp 18 czerwca 2008].
  5. linia Pruszcz Gdański - Łeba: historia i parametry. kolej.one.pl. [dostęp 27 czerwca 2008].
  6. Wojciech Koliński: Kartuzy 1. kolej.one.pl - Kartuzy. [dostęp 18 czerwca 2008].
  7. a b c PKM dojechała do Kartuz. rynek-kolejowy.pl, 2015-10-01. [dostęp 2015-10-01].
  8. WYKAZ KAS I AUTOMATÓW BILETOWYCH (pol.). skm.pkp.pl. [dostęp 2015-12-22].
  9. Magda Dzienisz: Kartuzy. Gmina ogłosiła przetarg na budowę dworca kolejowego. expresskaszubski.pl. [dostęp 26 listopada 2016].
  10. Kartuzy. Burmistrz o tym, jak będzie wyglądał nowy dworzec i teren wokół niego
  11. Magda Dzienisz: Kartuzy. Trwa wyburzanie starego budynku dworca. expresskaszubski.pl. [dostęp 26 listopada 2016].
  12. W Kartuzach budują nowy dworzec. Powstaje od podstaw
  13. Ewa Karendys Wygodniejszy dojazd do PKM. W Kartuzach otwarto nowy dworzec z węzłem integracyjnym
  14. Pokonał ponad 30 konkurentów. Dworzec w Kartuzach najpiękniejszym w kraju

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Kartuzy
Linia 214 Somonino – Kartuzy
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Leszno Kartuskie
odległość: 4,128 km
BSicon KBHFeq.svg
Linia 229 Pruszcz GdańskiŁeba
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Dzierżążno
odległość: 4,836 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 6,491 km