Karwodrza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karwodrza
wieś
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Tuchów
Liczba ludności (2006) 937 [1]
Strefa numeracyjna 14
Kod pocztowy 33-170[2]
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0834099
Położenie na mapie gminy Tuchów
Mapa konturowa gminy Tuchów, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Karwodrza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Karwodrza”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Karwodrza”
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa konturowa powiatu tarnowskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Karwodrza”
Ziemia49°55′17″N 21°04′04″E/49,921389 21,067778

Karwodrzawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Tuchów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Karwodrza[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0834107 Dół część wsi
0834113 Góra część wsi
0834120 Mogiła część wsi
0834136 Podlesie część wsi
0834142 Rola część wsi
0834159 Stawiska część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jan Długosz w statystycznym opisie beneficjów w Małopolsce wymienia Karwodrzę jako wioskę szlachecką, należącą do parafii piotrkowickiej. Karwodrza jako nowa osada szlachecka powstała prawdopodobnie pod koniec XIV w., ale została odnotowana dopiero w 1445. W 1470 Jan z Baranowa oddał Mikołajowi Nanajce herbu Starykoń kilka wsi m.in. Karwodrzę. W 1536 wieś należała do Zygmunta Wielogłowskiego, w 1782 do Pawła Niemyskiego, a w 1830 do Floriana Niemyskiego, który zginął podczas rzezi galicyjskiej[5].

W 1872 nowym właścicielem majątku został Karol Berké, który wraz z rodziną zamieszkał w modrzewiowym dworze. Od tamtej pory, aż do 1945 dwór oraz folwark w Karwodrzy należały do tej rodziny[5].

Tradycja ustna mówi, że Karol Berké przyjeżdżając do Karwodrzy z Węgier, w obawie przed grasującymi wówczas bandami rabusiów przywiózł ze sobą mnóstwo pieniędzy ukrytych w bambusowej lasce. Miało to miejsce pod koniec lat pięćdziesiątych XIX wieku. Dziedzic ten zmarł w Tarnowie w 1891, pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu w Piotrkowicach[5].

Spadkobiercą Karola został jego jedyny syn Karol Jan Berké, który ożenił się z córką architekta z Tarnowa Marią Jurską. W 1885 zbudował jednopiętrowy, murowany dwór, na którym jego żona z zamiłowania poetka umieszczała liczne cytaty[5]. Założył winnicę, sad morelowy, hodowlę jedwabników i stadninę koni. Zbudował cegielnię, tartak, młyn i wodociąg. Był właścicielem trzech karczm. Karol J. Bierke był również fundatorem kilku obiektów sakralnych takich jak kościół w Piotrkowicach, kapliczka św. Jana, krzyż przydrożny oraz kaplica dworska. Przyczynił się też do powstania miejscowej szkoły. Zmarł w 1907 roku a jego żona Maria w 1919. Po śmierci właścicieli dwór podupadł finansowo więc majątek wydzierżawiono. Dzierżawcami byli: Jordan, Armatys i Kaźmierczyk. W 1945 roku majątek dworski został odebrany właścicielom i rozparcelowany[5].

W 1952 roku w dworze utworzono Państwowy Dom Pomocy Społecznej dla dorosłych[5].

W 2016 po wyroku sądowym nakazującym zwrot mienia prawowitym właścicielom, Starostwo Powiatowe w Tarnowie odkupiło od spadkobierców budynek DPS wraz z przyległym terenem za kwotę 2 mln zł[6].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Karwodrzy znajduje się Szkoła Podstawowa im. o. Władysława Witkowskiego - redemptorysty z klasami od IV do VIII, do której uczęszczają dzieci z czterech pobliskich wsi: Łowczowa, Piotrkowic, Zabłędzy i Karwodrzy a także części Trzemesnej. Szkoła jako pierwsza w Polsce otrzymała za patrona redemptorystę, kustosza Tuchowskiego Sanktuarium NNMP w latach 1967-1973. Od 2005 roku dyrektorką szkoły, która stała się zespołem miejscowej szkoły podstawowej i Publicznego Gimnazjum nr 1 w Tuchowie, jest mgr Ewa Sawicka.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona Tuchowa
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 423 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. a b c d e f Plan Odnowy Miejscowości Karwodrza.
  6. DPS w Karwodrzy nie będzie musiał się wyprowadzać z byłego dworku - Tarnów - Wiadomości - Radio Kraków, radiokrakow.pl [dostęp 2019-07-06] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]