Katastrofa górnicza w kopalni Heinitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katastrofa górnicza w kopalni Heinitz
Ilustracja
Pomnik ofiar katastrofy
Państwo  Niemcy
Miejsce Beuthen, kopalnia Heinitz
Rodzaj zdarzenia Katastrofa górnicza (wybuch pyłu węglowego)
Data 31 stycznia 1923[1]
Ofiary śmiertelne 145 osób
Położenie na mapie Bytomia
Mapa lokalizacyjna Bytomia
miejsce zdarzenia
miejsce zdarzenia
Położenie na mapie Polski w latach 1924–1939
Mapa lokalizacyjna Polski w latach 1924–1939
miejsce zdarzenia
miejsce zdarzenia
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
miejsce zdarzenia
miejsce zdarzenia
Ziemia50°20′33″N 18°55′47″E/50,342500 18,929722

Katastrofa górnicza w kopalni Heinitz – katastrofa w niemieckiej kopalni węgla kamiennego Heinitz (od 1945 do 2004 roku działającej jako kopalnia Rozbark) w Bytomiu. W wyniku wybuchu gazów oraz pyłu węglowego w dniu 31 stycznia 1923 roku zginęło 145 górników[2]. Jest to jedna z najtragiczniejszych katastrof górniczych na obszarze dzisiejszej Polski oraz największa w bytomskim górnictwie.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na to, iż kopalnia została zaliczona do kategorii niegazowych, na jej terenie używano lamp z otwartym ogniem[3]. Do wybuchu doszło na poziomie 420, na którym przebywało 23 górników będących pierwszymi ofiarami. Przypuszcza się, iż zapaliły się gazy z nieczynnego wyrobiska oraz pył węglowy[3]. Poprzez jeden z szybów fala wybuchu dotarła na powierzchnię oraz na pokład 660[3].

Ratownicy dotarli do pierwszych poszkodowanych 7 godzin po wybuchu. Podczas trwającej kilkanaście dni akcji ratunkowej wydobyto 145 zabitych (w tym 4 ratowników) oraz kilkuset rannych[3].

21 lutego wydobyto kolejne 7 ofiar[4], a w następnym dniu pozostałe 2 ofiary[5]. Ostatnia ofiara została wydobyta dopiero w marcu i pochowana w Rozbarku[6].

Pogrzeby[edytuj | edytuj kod]

4 lutego odbył się pogrzeb 122 ofiar, które do tego czasu wydobyto[3]. Uroczystość rozpoczęła się na placu przed kopalnianą cechownią, gdzie ustawiono 122 trumny[7]. Po nabożeństwie prowadzonym przez księży katolickich i ewangelickich, na 25 ciężarówkach przewieziono trumny na cmentarze. Na cmentarzu w Rozbarku pochowano we wspólnym grobie 104 górników (100 katolików i 4 ewangelików)[7]. Finalnie spoczęło tam 122 górników, pozostałych pochowano w Piekarach Śląskich (20 osób), Karbiu, Chechle oraz Radzionkowie (po 1)[8]. W imieniu rządu Polski udział w pogrzebie wzięli konsul generalny Rzeczypospolitej dr Szczepański i konsul Radowski[8].

23 lutego odbył się pogrzeb kolejnych 8 ofiar. 2 zostały pochowane w Piekarach, a 6 w Rozbarku[5].

Po katastrofie[edytuj | edytuj kod]

Szukanie przyczyn[edytuj | edytuj kod]

20 lutego 1923 w piśmie „Górnoślązak” opublikowano informację, że problem katastrofy został poruszony podczas obrad sejmu pruskiego przez posła socjalistycznego Franza. Miało to miejsce podczas obrad w sprawie bezpieczeństwa w kopalniach dolnośląskich. Już w 1922 roku złożono wniosek podniesienia bezpieczeństwa w kopalniach. Według posła w kopalni nie odbywały się ćwiczenia ratowników. Nie wypróbowano aparatów ratunkowych, dlatego z 4 ratowników, którzy zjechali do kopalni aż 3 zginęło[9].

Pomoc rodzinom ofiar[edytuj | edytuj kod]

Na początku lutego redakcja Katolika ogłosiła apel w którym prosiła o zbieranie datków dla rodzin ofiar[10]. 20 lutego 1923 roku wydział prowincji górnośląskiej postanowił przekazać 5 mln marek na zapomogi dla wdów i sierot po górnikach, którzy zginęli w kopalniach Abwechr, Heinitz i Knoff[11].

W marcu w Dzienniku ustaw sejmu śląskiego ogłoszono rozporządzenie marszałka sejmu śląskiego, który przyznał rodzinom ofiar katastrof w kopalniach Heinitz i Knoff 10 milionów na zapomogi[12].

W kwietniu poinformowano, że przekazywaniem pieniędzy z dobrowolnych datków będzie zajmował się specjalny wydzia[13]ł. Uchwalono wypłatę zapomogi rodzinom ofiar jeszcze przed świętami Wielkanocnymi[13]. Każda rodzina otrzymała 40 tys. marek, potem na każde dziecko poniżej 14 roku życia miała otrzymać kolejne 10 tys. marek[13]. Rodzice i osoby dla których zmarły był jedynym żywicielem mieli otrzymać po 40 tys. marek[13].

Pomnik[edytuj | edytuj kod]

1 lutego 1925 roku, na miejscu zbiorowej mogiły odsłonięto pomnik z nazwiskami wszystkich ofiar katastrofy. W 2009 roku pomnik został odnowiony.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Przemysław Nadolski: Pomniki miasta Bytomia i jego dzielnic (do 1945). W: Bytom. Wykopaliska, zabytki, dokumenty, wspomnienia. Bytom: Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, 1997.
  2. Barbara Klich-Kluczewska: Śrebrym był zwany Bytomiem i tak wszędy słynął (pol.). gazeta.pl, 2006-10-02. [dostęp 2009-06-22].
  3. a b c d e Bytomska katastrofa. W: Maciej Droń: Był sobie Bytom. Bytom: 2001, s. 101–102. ISBN 83-916471-04.
  4. Rozbark pod Bytomiem Górnoślazak 1923 nr 43 s. 3.
  5. a b Rozbark Górnoślązak 1923 nr 44 s. 3.
  6. Rozbark Górnoslązak 1923 nr 66 z 22 marca s. 4.
  7. a b Pogrzeb ofiar nieszczęścia na kopalni „Heinitz” pod Bytomiem Górnoślązak 1923 nr 28 s. 1.
  8. a b Bytom Górnoślązak 1923 nr 29 s. 3.
  9. Górnosląskie katastrofy kopalniane Górnoslązak 1923 nr 40 s. 4.
  10. Odezwa Górnoślazak 1923 nr 27 s. 1.
  11. 5 milionów na rodziny po górnikach Górnoslązak 1923 nr 42 s. 1.
  12. Dla pozostalych po ofiarach katastrof w kopalniach Heinitz i Knoff Górnoslązak 1923 nr 53 s. 3.
  13. a b c d Rozbark Górnoslązak 1923 nr 74 z 1 kwietnia s. 2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]