Kazimiera Żuławska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimiera Żuławska
Ilustracja
Kazimiera Żuławska (portret namalowany przez Stanisława Ignacego Witkiewicza)
Data i miejsce urodzenia 22 lutego 1883
Czemerysy Barskie
Data i miejsce śmierci 18 kwietnia 1971
Warszawa
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet we Lwowie

Uniwersytet w Bernie

Dziedzina sztuki romanistyka - tłumaczenia

alpinistyka i taternictwo

Odznaczenia
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Kazimiera Żuławska z Hanickich (ur. 22 lutego 1883 w Czemerysach, zm. 18 kwietnia 1971 w Warszawie) – romanistka, tłumaczka, taterniczka i alpinistka, działaczka kobieca.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się na Podolu, w rodzinie ziemiańskiej, córka Ignacego Dionizego Hanickiego i Zofii z Ostolskich. Skończyła II Warszawskie Gimnazjum Żeńskie, otrzymując w 1900 r. srebrny medal i kwalifikację nauczycielki domowej[1]. Odbyła studia z zakresu romanistyki na uniwersytecie we Lwowie i Bernie. Na tym ostatnim uzyskała w 1910 doktorat za pracę „Kobiety w teatrze Woltera”.

Od 22 czerwca 1907 żona pisarza Jerzego Żuławskiego. Z mężem i jego bratem Januszem wspinała się w Alpach i Tatrach. W latach 1910–1921 mieszkała w Zakopanem. Po wybuchu pierwszej wojny światowej Jerzy Żuławski wstąpił do Legionów, zaś Kazimiera była przewodniczącą koła zakopiańskiego Ligi Kobiet Galicji i Śląska (1915–1918)[2]. Po śmierci męża w 1915 została sekretarką Kazimierza Tetmajera. Dom Żuławskich – „Łada” przy ul. Chałubińskiego[3] – był ośrodkiem spotkań zakopiańskiej bohemy[4], bywali tu m.in. Witkacy, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Jan Kasprowicz, Tymon Niesiołowski, Bronisław Malinowski[5]. W celu uzyskania środków na utrzymanie swoje i dzieci prowadziła także w „Ładzie” pensjonat i przez jakiś czas piekarnię[6].

W niepodległej Polsce wraz z synami wyjechała do Torunia prowadząc w latach 1921–1926 pensjonat „Zofiówkę” przy ul. Bydgoskiej 26. gdzie odwiedzali ją także dotychczasowi zakopiańscy przyjaciele. M.in. bywał tu Stanisław Przybyszewski, Tymon Niesiołowski, Karol Zawodziński, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Juliusz Osterwa.[7] W tych latach była w związku z kompozytorem i skrzypkiem Marcelim Feliksem Popławskim (1882–1948). Po przeprowadzce do Warszawy pracowała jako urzędniczka Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Była też tłumaczką literatury francuskiej i hiszpańskiej oraz książek alpinistycznych. W końcu lat 20. z powrotem zaczęła działać w Lidze Kobiet Polskich.

Podczas II wojny światowej ukrywała w swoim mieszkaniu Żydów, którym pomagała wyrobić fałszywe dokumenty oraz znaleźć zatrudnienie. Za swoją postawę wraz z synem Wawrzyńcem pośmiertnie została uhonorowana przez Yad Vashem w 1981 medalem „Sprawiedliwi wśród narodów świata”[8].

W Warszawie, zmieniając adresy, żyła do śmierci. Nadal prowadziła dom otwarty, i obracała się wśród artystów. Dalej zajmowała się przekładami na język polski m.in. dramatu "Judyta" Charlesa de Peyret-Chappuis wystawionej przez Kazimierza Dejmka w Teatrze Nowym w Łodzi (10 września 1960), a następnie w Teatrze Telewizji w reżyserii Stanisława Wohla (1960) i Ireny Babel (1974)[9].Po przejściu na emeryturę była wspierana przez synów – Marka, artystę malarza żyjącego na emigracji w Londynie, Juliusza, pisarza i wieloletniego prezesa Pen Clubu, oraz najmłodszego Wawrzyńca, (muzykologa i kompozytora). Wszyscy Żuławscy odziedziczyli po niej pasję do wspinaczki i alpinizmu. Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera R, rząd 4, miejsce 21: Tadeusz Ostolski inw. 14884)[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Natalia Yakubova, Kazimiera Żuławska - biogram Portal internetowy projektu „Archiwum kobiet: Piszące” [dostęp 21 czerwca 2019]
  2. Joanna Dufrat, Kobiety w kręgu lewicy niepodległościowej. Od Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego do Ochotniczej Legii Kobiet (1908–1918/1919, Toruń 2001, s.181
  3. Zob. hasło w Wikipedii - Projekty architektoniczne Stanisława Witkiewicza
  4. biogram Kazimiera Żuławska Portal internetowy - Wielka Encyklopedia Tatrzańska [dostęp 21 czerwca 2019]
  5. Marek Żuławski - biografia - strona internetowa
  6. Natalia Yakubova, Kazimiera Żuławska - biogram Portal internetowy projektu „Archiwum kobiet: Piszące” [dostęp 21 czerwca 2019]
  7. Marek Żuławski - biografia - strona internetowa
  8. Lista Polscy Sprawiedliwi wśród narodów świata - Portal internetowy Muzeum Polin [dostęp 21 czerwca 2019]; Żuławska FAMILY - The Righteous Among The Nations - Portal internetowy Yad Washen [dostęp 21 czerwca 2019]
  9. Encyklopedia Polskiego Teatru - Portal internetowy [dostęp 23 czerwca 2019]
  10. Cmentarz Stare Powązki: TADEUSZ OSTOLSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-06-21].