Kazimierz Niedzielski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz Niedzielski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1893
Tyrawa Wołoska
Data i miejsce śmierci 29 listopada 1976
Sanok
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Sanoku
Zawód, zajęcie lekarz
Narodowość polska
Tytuł naukowy doktor
Uczelnia Uniwersytet Franciszkański
Wydział Lekarski
Stanowisko lekarz, dyrektor szpitala
Rodzice Stanisław, Michalina
Małżeństwo Jadwiga Prochaska
Krewni i powinowaci Franciszek Prochaska (szwagier)
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Kazimierz Niedzielski
kapitan lekarz kapitan lekarz
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1893
Tyrawa Wołoska
Data i miejsce śmierci 1976
Sanok
Przebieg służby
Lata służby 1914-1920
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 10 Batalion Sanitarny
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka

Kazimierz Niedzielski (ur. 24 sierpnia 1893 w Tyrawie Wołoskiej, zm. 29 listopada 1976 w Sanoku) – doktor nauk medycznych, dyrektor szpitala w Sanoku, działacz społeczny, kapitan lekarz Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 24 sierpnia 1893 jako syn Marii Michaliny z domu Mszaneckiej (1870–1915) i Stanisława (ur. 1855, nauczyciel, dyrektor Szkoły Męskiej nr 2 im. Króla Władysława Jagiełły, radny)[1][2][3]. Miał siostry Leokadię (1891–1908)[4], Marię (ur. 1904, abiturientka seminarium nauczycielskiego)[5]. Na początku XX wieku rodzina Niedzielskich zamieszkiwała w Sanoku na Wójtostwie[1]. W 1911 ukończył C. K. Gimnazjum Męskie w Sanoku (w jego klasie byli Józef Dąbrowski, Edward Kielar, Aleksander Ślączka – późniejsze ofiary zbrodni katyńskiej; Julian Krzyżanowski, Antoni Owsionka, Kazimierz Piech)[6][7]. Będąc studentem medycyny chwałą Rady Miejskiej w Sanoku z 1915 został uznany przynależnym do gminy Sanok[2]. Ukończył studia na (już polskim) Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie, uzyskując dyplom w 1921[8][9]. Podczas studiów we Lwowie należał do Drużyn Bartoszowych[10], został członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, później został członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej do 1944.

Po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany do armii Austro-Węgier, został skierowany na front włoski. Po powrocie do Sanoka u schyłku wojny w listopadzie 1918 w stopniu podporucznika pełnił w mieście służbę sanitarną[11]. U zarania II Rzeczypospolitej został przyjęty do Wojska Polskiego. W 1920 walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Został awansowany do stopnia kapitana rezerwy w korpusie oficerów sanitarnych lekarzy ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[12][13]. W 1923, 1924 w stopniu kapitana był przydzielony jako oficer rezerwowy do 10 batalionu sanitarnego w Przemyślu (analogicznie inni pochodzący z Sanoka oficerowie-lekarze: Stanisław Domański, Salomon Ramer, Jan Porajewski, Leopold Dręgiewicz)[14][15]. W 1934 w stopniu kapitana lekarza rezerwy był w kadrze zapasowej 10 Szpitala Okręgowego i był wówczas przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Sanok[16].

Po 1920 zamieszkał w Sanoku, jego żoną została Jadwiga, z domu Prochaska (1896–1980), siostra Franciszka Prochaski. W okresie międzywojennym II Rzeczypospolitej był lekarzem w Sanoku[8][9]. Specjalizował się w chorobach wewnętrznych[9]. Pracował w Szpitalu Powiatowym w Sanoku[17], (położonym przy ulicy Konarskiego) od 1920 był zastępcą jego dyrektora, Stanisława Domańskiego, a później jego następcą na tym stanowisku. Ponadto pracował jako nauczyciel kontraktowy uczył higieny w macierzystym Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku w pierwszym półroczu roku szkolnego 1927/1928[18], następnie był mianowany lekarzem szkolnym od 25 października 1930[19], od 10 października 1931[20][21][22][23][24][25]), kolejowy, w Kasie Chorych. W październiku 1928 został wybrany do Rady Powiatowej Kasy Chorych w Sanoku[26]. Był członkiem wspierającym Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku[27]. Do 1939 był członkiem Lwowskiej Izby Lekarskiej[28][29]. Jako medyk działał także społecznie, udzielając pomocy lekarskiej ubogim i finansując ich leczenie, udzielał pomocy lekarskiej wychowankom Towarzystwa Polskiej Ochronki Dzieci Chrześcijańskich[30], działał społecznie po wybuchu II wojny światowej w okresie okupacji niemieckiej 1939–1945, w tym wspierając polskie podziemie Armii Krajowej[31][32]. Po zakończeniu działań wojennych był współorganizatorem służby zdrowia w rejonie Sanoka.

Prywatnie interesował się muzyką, filatelistyką, malarstwem, posiadał także sporą bibliotekę z zakresu medycyny[33]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” od 1912, od 1924[34][35].

Przed i po II wojnie światowej zamieszkiwał w domu przy ulicy Bartosza Głowackiego[36][37] 6[38][39][40] w obecnej dzielnicy Zatorze (dawniej Posada Sanocka). Nieopodal została ustanowiona ulica nazwana imieniem doktora[41]. Wśród mieszkańców Sanoka zyskał przydomek „Kundzio”[42].

Kazimierz Niedzielski zmarł 29 listopada 1976 w Sanoku[43][44]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku[45][46].

Odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1906/1907 (zespół 7, sygn. 42). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 519.
  2. a b Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 349 (poz. 20), 353 (poz. 73).
  3. Kronika. Nieszczęśliwy wypadek. „Gazeta Sanocka”. Nr 167, s. 4, 10 marca 1907. 
  4. Księga Zmarłych 1904–1934 Sanok. T. J. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 64 (poz. 141.
  5. Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 350 (poz. 304).
  6. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 41, 56.
  7. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 19 kwietnia 2014].
  8. a b Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: 1925, s. 283.
  9. a b c Urzędowy spis: lekarzy, lekarzy-dentystów, farmaceutów, felczerów, pielęgniarek, położnych, uprawnionych i samodzielnych techników dentystycznych oraz wykazy: aptek, szpitali, ubezpieczalni społ., ośrodków zdrowia, przychodni samodzielnych, oraz centrali i filii Państwowej Szkoły Higieny. Warszawa: 1939, s. 159.
  10. Jan Bach: Wykaz imienny członków Drużyn Bartoszowych. W: Drużyny Bartoszowe 1908–1914. Lwów: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1939, s. 268.
  11. Wojciech Sołtys, Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 507.
  12. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1228.
  13. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1107.
  14. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1181-1182.
  15. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1075.
  16. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 799.
  17. Wojciech Sołtys, Zaludnienie, stosunki narodowościowe, wyznaniowe i zdrowotne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 554.
  18. XLI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1927/1928. Sanok: 1928, s. 13, 14.
  19. XLIV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1930/31. Sanok: 1931, s. 3, 4.
  20. XLV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1931/32. Sanok: 1932, s. 3, 18.
  21. XLVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1932/33. Sanok: 1933, s. 3, 18.
  22. XLVII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1933/34. Sanok: 1934, s. 4.
  23. XLVIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1934/1935. Sanok: 1935, s. 4.
  24. Wykaz profesorów uczących w okresie 1880–1980. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 161.
  25. Stanisław Turkowski. Wspomnienie przeszłości. „Rocznik Sanocki”. VIII, s. 112, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  26. 19. Ogłoszenie. Wyniki wyborów do Rady Powiatowej Kasy Chorych w Sanoku. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”, s. 20, Nr 1 z 2 stycznia 1929. 
  27. Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku 1923-1934. Jednodniówka. Sanok: Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku, 1934, s. 34.
  28. Lista członków Lwowskiej Izby Lekarskiej według stanu z lipca 1931. „Dziennik Urzędowy Izb Lekarskich”, s. 332, Nr 9 z 1 września 1931. 
  29. Lista członków Lwowskiej Izby Lekarskiej uprawnionych do głosowania do Rady Izby w dniu 17 grudnia 1939 r.. „Dziennik Urzędowy Izb Lekarskich”, s. 19, Nr 8 z 1939. 
  30. Edward Zając, Organizacje o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym i sportowym / Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 603.
  31. Mieczysław Granatowski: Co można jeszcze wysupłać z pamięci?. W: Andrzej Brygidyn, Magdalena Brygidyn-Paszkiewicz: Wspomnienia i relacje żołnierzy Sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: 2012, s. 95. ISBN 978-83-903080-5-0.
  32. Stefania Paliowa-Pirożyńska: 153. W: Andrzej Brygidyn, Magdalena Brygidyn-Paszkiewicz: Wspomnienia i relacje żołnierzy Sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: 2012. ISBN 978-83-903080-5-0.
  33. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 191. ISBN 83-909787-0-9.
  34. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 148, 154. ISBN 978-83-939031-1-5.
  35. Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 16 listopada 2014].
  36. Wykaz firm handlowych, przemysłowych, rzemieślniczych i wolnych zawodów miasta Sanoka, Zagórza, Rymanowa, Mrzygłoda, Bukowska 1937/8. „Informator Chrześcijański”, s. 5, 1938. Krakowska Kongregacja Kupiecka. 
  37. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 137.
  38. Spis Abonentów sieci telefonicznych Państwowych i Koncesjonowanych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy) na 1938 r.. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo „Polska Poczta, Telegraf i Telefon”, 1938, s. 622.
  39. Książka telefoniczna. 1939. s. 706. [dostęp 2015-05-26].
  40. Cenny dar dla Muzeum Historycznego. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 34 (127) z 1-10 grudnia 1978. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  41. Wykaz nazw ulic miasta Sanoka. sanok.pl, 13 stycznia 2012. [dostęp 10 maja 2014].
  42. Andrzej Tarnawski: Sanocki doktor Judym. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 137-139.
  43. Indeks do ksiąg zmarłych od roku 1914. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. N 1976, (str. 25).
  44. Kondolencje. „Nowiny”, s. 5, Nr 277 z 6 grudnia 1976. 
  45. Stefan Stefański: Cmentarze sanockie. Sanok: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Sanoku, 1991, s. 29.
  46. Stefan Stefański: Kartki z przeszłości Sanoka. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2005, s. 27. ISBN 83-919470-9-2.
  47. Wówczas został odznaczony także inny lekarz z Sanoka, Stanisław Domański. Por. Odznaczenia państwowe dla pracowników służby zdrowia. „Nowiny”, s. 3, Nr 214 z 9 września 1958. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]