Klimzowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Klimzowiec
część dzielnicy Centrum
Ilustracja
Osiedle z lat 70. XX wieku przy ulicy Młodzieżowej w 2018 roku
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Chorzów
Wysokość 350 m n.p.m.
Kod pocztowy 41-500, 41-506, 41-516
Położenie na mapie Chorzowa
Mapa lokalizacyjna Chorzowa
Klimzowiec
Klimzowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Klimzowiec
Klimzowiec
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Klimzowiec
Klimzowiec
Ziemia50°16′56″N 18°57′31″E/50,282222 18,958611
Portal Portal Polska

Klimzowiec (niem. Klimsawiese) – tradycyjna dzielnica Chorzowa, wchodząca w skład administracyjnej dzielnicy Centrum (stanowiąc jej część południowo-wschodnią). Znajduje się we wschodniej części miasta w dorzeczu rzeki Rawy. Graniczy z dzielnicą Batory, osiedlem Tysiąclecia w Katowicach oraz Parkiem Śląskim.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Klimzowiec znajduje się na Płaskowyżu Bytomsko-Katowickim będącym częścią Wyżyny Śląskiej, na terenie Górnego Śląska.

Granice[edytuj | edytuj kod]

Południową granicą Klimzowca jest rzeka Rawa oraz dzielnica Batory, zachodnia granica przebiega Aleją Bojowników o Wolność i Demokrację i wzdłuż zachodniego krańca Parku Róż, granicząc z resztą dzielnicy Centrum. Wschodnią granicą jest katowickie osiedle Tysiąclecia, natomiast północną granicą jest ul. Katowicka oraz Park Śląski (rejon Stadionu Śląskiego, Górnośląskiego Parku Etnograficznego i Centrum Handlowego AKS).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Bloki przy ul. Józefa Ryszki, 2009
Kamienica przy ul. św. Barbary, 2009
Bloki przy ul. ks. Jana Gałeczki, 2009

Klimzowiec powstał w latach 1850–1866 wokół młyna wybudowanego przez Jacka Klimzę (stąd też nazwa, pochodząca od niem. Klimsawiese, czyli 'łąka Klimzy'). W roku 1860 ludność Klimzowca liczyła ok. 1200 mieszkańców, a w 1866 roku już ponad 2000. W 1868 roku Klimzowiec (wraz z kilkunastoma koloniami przemysłowymi) wszedł w skład nowo tworzonego miasta Königshütte (Królewska Huta).

Początkowo Klimzowiec był osadą o charakterze rolniczym i wydobywczym. Na przełomie XIX i XX wieku zabudowa indywidualna została wzbogacona o kamienice, tak zwane familoki, wybudowane dla robotników pobliskich zakładów przemysłowych, oraz Szkołę Podstawową przy ul. ks. Gałeczki. W miejsce części gruntów ornych powstały ogródki działkowe.

W związku z pogarszającym się stanem wody w rzece w latach 1912–1913 wybudowano na terenie Klimzowca prowizoryczną doświadczalną oczyszczalnię ścieków.

Znaczny rozwój osada odnotowała w XX wieku. W latach 1919, 1920 i 1921 roku ludność Klimzowca częściowo uczestniczyła w powstaniach śląskich. Od 1922 roku na mocy podpisanej w Genewie konwencji w sprawie Śląska obszar Klimzowca (jako część Królewskiej Huty) został przyznany Polsce.

W 1927 amerykańska firma „Dorr and Co” z Nowego Jorku rozpoczęła zakończoną w 1929 budowę oczyszczalni „RAWA”.

Do połowy lat 30. XX wieku ludność Klimzowca należała do parafii św. Jadwigi, później na terenie osady powstała osobna parafia pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu prowadzona przez franciszkanów z Katowic Panewnik (Prowincja Wniebowzięcia NMP). W 1935 roku wybudowano drewniany kościół w kwartale ulic Gałeczki, Szkolnej (obecnie Franciszkańskiej) i Średniej.

Przed wybuchem II wojny światowej na Górnym Śląsku sławną stała się działalność patriotyczna franciszkanów z Klimzowca. Ich spory z władzami prowincjalnymi i sytuacja kanoniczna, której konsekwencją stały się zmiany w składzie personalnym placówki, żywo komentowane były na łamach lokalnej prasy: "Śląskiego Kuriera Porannego", "Polski Zachodniej" oraz "Gościa Niedzielnego". W tym okresie odwiedzał Klimzowiec przyszły Sługa Boży o. Euzebiusz Huchracki[1].

Pomiędzy 1 a 3 września 1939 roku na terenie osady miały miejsce potyczki z armią niemiecką wkraczającą na tereny II RP. W czasie wojny w klimzowieckim klasztorze ukrywali się działacze niepodległościowi. W czynną pomoc ukrywającym się i ich rodzinom zaangażowany był o. Bernardyn Grzyśka, przełożony zakonnej wspólnoty i administrator parafii[2].

Pod koniec II wojny światowej pola wokół Klimzowca jako jedne z niewielu miejsc w okręgu katowickim zostały omyłkowo zbombardowane (ucierpiał jedynie dom przy ul. Górniczej).

Po II wojnie światowej w miejscu ogródków działkowych obok zabudowy z przełomu wieków zaczęły powstawać nowe domy i bloki. Wybudowano także drugą szkołę podstawową i kompleks zabudowań Technikum Górniczego wraz z internatami, Pomaturalną Szkołę Geodezyjną i budynek oddziału Ministerstwa Górnictwa. Do początku lat 60. XX wieku wschodnia część Klimzowca zabudowana była fińskimi domkami. W 1971 roku w miejscu fińskich domków rozpoczęto budowę budynków według projektu Pracowni Projektów Budownictwa Ogólnego, w technologii ślizgowej. Była to kontynuacja rozpoczętego w roku 1961 (na terenie tzw. "Dworu") Górnego Osiedla Tysiąclecia.

Od lat 70. XX wieku w wyniku reformy administracyjnej obszar Klimzowca został podzielony na część wschodnią – katowicką (w której powstało Górne Osiedle Tysiąclecia – na obszarze dawnych pól klimzowieckich) i zachodnią – chorzowską (obejmujący "starą" osadę Klimzowiec).

Od połowy lat 70. wybudowano na terenie Klimzowca nowe osiedla z zabudową wysokościową (Różanka, Krzywa–Astrów, Ryszki–Piaskowa, Gałeczki, Młodzieżowa), a od lat 90. również centra handlowe. Tylko w osiedlach wybudowanych w latach 70. i pierwszej połowie lat 80. XX wieku przez Chorzowską Spółdzielnię Mieszkaniową (ChSM) zamieszkało ponad 10 tys. mieszkańców, co stanowiło niecałe 25% ogólnej liczby mieszkańców. W późniejszych latach liczba mieszkańców Klimzowca uległa dalszemu zwiększeniu. Oprócz zabudowy wysokościowej w granicach osady istnieje także nowoczesna zabudowa niska budowana zarówno przez Urząd Miasta jak i ChSM, a także domy indywidualne. 1 września 1987 roku oddano do użytku trzecią szkołę podstawową o ogólnej kubaturze budynku 80 181 m³, która w owym czasie była najnowocześniejszą w województwie katowickim.

Od początku lat 90. XX wieku na terenie Klimzowca powstawała zabudowa średnia i niska o wysokim standardzie, budowana przez Chorzowską Spółdzielnię Mieszkaniową, Urząd Miasta i TBS.

Na Klimzowcu powstały również: nowy kościół i klasztor franciszkanów, Urząd Celny, Wyższa Szkoła Bankowa oraz Górnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Śląska Wyższa Szkoła Informatyki. Zmodernizowano i rozbudowano rzeczną oczyszczalnię ścieków.

Zaludnienie[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Klimzowca według danych Urzędu Miasta Chorzów mieszka ok. 22 tys. osób.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Klimzowca funkcjonuje komunikacja miejska w postaci autobusów, minibusów oraz tramwajów. Linie tramwajowe przebiegają ulicami granicznymi, tzn. ul. Katowicką i aleją Bojowników o Wolność i Demokrację.

Linie tramwajowe[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Tramwaje w Chorzowie.
LINIA Trasa
6 Bytom Politechnika Śląska – Katowice Pl. Wolności
11 Chebzie Pętla - Chorzów – Katowice Pl. Wolności
19 Stroszek Zajezdnia – Chorzów – Katowice Pl. Wolności
20 Chorzów Rynek – Katowice Załęże – Katowice Zawodzie Pętla
33 Chorzów Metalowców – Dąb – Koszutka Słoneczna Pętla

Linie autobusowe[edytuj | edytuj kod]

LINIA Trasa
6 Gliwice – Katowice
23 Zabrze – Katowice
98 Siemianowice Śląskie – Ruda Śląska Halemba
165 Katowice os.1000-lecia – Elkop
663 Chorzów Batory – Siemianowice Śląskie
820 Tarnowskie Góry – Katowice
830 Bytom – Katowice
840 Gliwice – Katowice
870 Gliwice – Katowice
998 Klimzowiec Racławicka – Chorzów Rynek – Chorzów Gwarecka

Dodatkowo, przy granicy Klimzowca, znajduje się katowicka pętla autobusowa Osiedle Tysiąclecia Pętla, gdzie kursują autobusy linii 23, 51, 138, 165, 238, 673 i 674[3].

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

kołowy:

  • północ - południe:
    • ul. Gałeczki
    • aleja Wojska Polskiego
    • aleja Bojowników o Wolność i Demokrację

Urzędy[edytuj | edytuj kod]

  • Urząd Celny, ul. Gałeczki 61,
  • Urząd Pocztowy, ul. Szczecińska 10.

Zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Apteki[edytuj | edytuj kod]

  • "Melissa", ul. Ryszki,
  • "Franciszkańska", ul. Gałeczki,
  • Apteka, ul. Gałeczki,
  • Apteka, ul. Młodzieżowa.

Zakłady Opieki Zdrowotnej[edytuj | edytuj kod]

  • DIAB-Serwis, ul. Ryszki,
  • Nasza Poradnia, ul. Młodzieżowa,
  • NZOZ Energomontaż, ul. Szczecińska,
  • Poradnia ogólna, ul. Gałeczki,
  • Stomatologia Rodzinna, ul. Gałeczki,
  • Gabinet Stomatologiczny, ul. Racławicka,
  • Indywidualna Praktyka Stomatologiczna, ul. Szczecińska,
  • Gabinet Stomatologiczny, ul. Ryszki,
  • Gabinet Stomatologiczny "Mirdent", ul. Młodzieżowa.

Parafie[edytuj | edytuj kod]

Klasztor Franciszkanów w Chorzowie–Klimzowcu, 2007

Mieszkańcy Klimzowca należą do następujących parafii rzymskokatolickich:

Bankomaty[edytuj | edytuj kod]

Bankomaty usytuowane są na ul. Gałeczki (Bank Śląski) i ul. Ryszki (PKO BP), ul. Gałeczki (Euronet w Biedronce).

Stacje benzynowe[edytuj | edytuj kod]

Stacje benzynowe znajdują się na ul. Gałeczki, Górniczej, Racławickiej (przy DTŚ), Wojska Polskiego.

Postoje taxi[edytuj | edytuj kod]

  • ul. Hajducka,
  • ul. Gałeczki.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Boiska i baseny[edytuj | edytuj kod]

Klimzowiec graniczy z największymi obiektami sportowymi w mieście, mianowicie ze Stadionem Śląskim oraz stadionem KS Ruch. Znajdują się tu następujące obiekty sportowe:

  • Basen Kryty 25 m, ul. Ryszki,
  • Boiska (w tym jedno tartanowe) Szkoły Podstawowej nr 2, ul. Sportowa,
  • Boiska Przedszkola nr 6, ul. Gałeczki,
  • Boiska Szkoły Podstawowej nr 5, ul. Ryszki,
  • Boiska tartanowe ze sztucznym oświetleniem przy ulicach Łąkowa, Ryszki, Gałeczki,
  • Boiska tartanowe ze sztucznym oświetleniem przy ul. Młodzieżowej.
Pomnik harcerzy w Chorzowie–Klimzowcu, 2007

Tereny zieleni[edytuj | edytuj kod]

W północno-wschodniej części Klimzowca znajduje się Park Róż. W środkowej części parku stoi rzeźba matki z dzieckiem. Na rogu ulic Gałeczki i Ryszki znajduje się skwer z pomnikiem ku czci harcerzy Chorzowa poległych w latach 1939-1945, natomiast w kwartale ulic Gałeczki, Szczecińskiej i Młodzieżowej - skwer z boiskiem i placem zabaw. Ponadto Klimzowiec graniczy z Wojewódzkim Parkiem Kultury i Wypoczynku.

Domy kultury[edytuj | edytuj kod]

  • Klub Chorzowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, ul. Młodzieżowa 29.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole nr 6, ul. Gałeczki
  • Przedszkole nr 18, ul. Gałeczki
  • Przedszkole nr 21, ul. Ryszki

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 5, ul. Ryszki
  • Szkoła Podstawowa nr 2, ul. Sportowa

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących nr 1 imienia Wojciecha Korfantego, ul. Sportowa

Uczelnie wyższe[edytuj | edytuj kod]

Szkoły już nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa nr 3, ul. Gałeczki

Gimnazjum nr 2, ul. Sportowa( Od 09.2017 r. Szkoła Podstawowa nr 2)

Gimnazjum sportowe nr 11, ul. Ryszki

Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

  • Miejska Biblioteka Publiczna. Filia II, ul. Ryszki
  • Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Katowicach. Filia w Chorzowie, ul. Sportowa 21

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Staw Duży Leopold w Parku Róż, 2009

Pomimo dość zwartej zabudowy, na Klimzowcu znajduje się dużo terenów zielonych (parki, skwery, ogródki działkowe). Największym problemem dla środowiska są tzw. niska emisja dokuczliwa, szczególnie w miesiącach zimowych, oraz zanieczyszczenia powietrza wywołane przez ruch uliczny. Kłopot stanowią także zanieczyszczone cieki wodne przepływające przez terytorium osady, oczyszczane dopiero przy granicy z Katowicami w Oczyszczalni ścieków "Klimzowiec". Zachodnia część oczyszczalni jest położona w Chorzowie, gdzie następuje proces mechanicznego oczyszczania ścieków, natomiast po stronie Katowic następuje biologiczny proces usuwania odpadów. Oczyszczalnia, której początki sięgają lat międzywojennych, jest jedną z największych oczyszczalni w Polsce, która obsługuje około 200 tysięcy mieszkańców[4][5][6].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przemysł i usługi[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Klimzowca nie ma dużych zakładów przemysłowych. Większość przedsiębiorstw to małe zakłady z branży wytwórczej i usługowej.

Handel[edytuj | edytuj kod]

Na Klimzowcu wyróżnić można dwa rodzaje punktów handlowych, małe sklepy osiedlowe należące do osób prywatnych oraz sklepy średnio- i wielkopowierzchniowe. Wśród ostatnich, na Klimzowcu i terenach przyległych znajdują się hipermarkety Carrefour i Auchan oraz supermarkety sieci Biedronka, Lidl, Netto, PSS Społem.

Znajduje się tu również:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kronika kościoła i klasztoru oo. franciszkanów w Chorzowie Klimzowcu 1935-1965. Chorzów: 1965, s. 26-48.(Archiwum Konwentu w Chorzowie Klimzowcu)
  2. Hieronim Dłubis OFM, Salezy Tomczak OFM: Schematyzm Prowincji Wniebowzięcia Najśw. Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Polsce. Katowice: Kuria Prowincjalna Franciszkanów w Katowicach, 1989, s. 50-51.
  3. Rozkład jazdy, wyszukiwarka połączeń, linie autobusowe i tramwajowe - KZK GOP
  4. Chorzowsko-Świętochłowickie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o.: Oczyszczalnia ścieków Klimzowiec (pol.). www.chspwik.pl. [dostęp 2014-11-28].
  5. Prezydent Miasta Katowice. Raport o stanie miasta Katowice. , 2005. Katowice. Urząd Miasta Katowice (pol.). 
  6. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice – II edycja. Część 1. Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego. , 2012. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXI/483/12 Rady Miasta Katowice z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie uchwalenia „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice” – II edycja. Miasto Katowice (pol.). 

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]