Koło Fortuny (teleturniej)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koło Fortuny
Ilustracja
Logo teleturnieju (od 2017)
Nazwa formatu Wheel of Fortune
Rodzaj programu teleturniej
Kraj produkcji  Polska
Język polski
Prowadzący Gospodarze
Wojciech Pijanowski (1992–95)
Andrzej Kopiczyński (1995)
Jerzy Bończak (1995)
Paweł Wawrzecki (1995)
Stanisław Mikulski (1995–98)
Krzysztof Tyniec (2007–09)
Rafał Brzozowski (od 2017)
Hostessy
Magda Masny (1992–98)
Anna Samusionek (1997)
Marta Piekarska (2007–09)
Izabella Krzan (od 2017)
Data premiery 2 października 1992
29 października 2007
10 września 2017
Lata emisji 1992–1998
2007–2009
od 2017
Pora emisji Obecnie:
poniedziałek–piątek 16.00; sobota–niedziela i święta 14.35
Liczba odcinków (liczba sezonów) ok. 750 + ok. 150 + 533[a] (11 serii)
Czas trwania odcinka ok. 25 minut (2007–2009)
ok. 28 minut (od 2017)
Format nadawania 4:3 1992–1998, 2007–2008
16:9 2008–2009, od 2017
HDTV od 2017
Produkcja
Produkcja Sony Pictures Television
CBS Studios International (en)
Uni Vision (1992–1998)
Telewizja Polska (2007–2009)
ATM Grupa (od 2017)
Reżyseria Tomasz Motyl
Stacja telewizyjna TVP2
Nagrody Telekamery 2019 – II miejsce (2019)
Telekamery 2018 – III miejsce (2018)
Strona internetowa

Koło Fortunypolski teleturniej emitowany na antenie TVP2 od 2 października 1992 do 20 lipca 1998, następnie od 29 października 2007 do 27 października 2009 i następnie od 10 września 2017. Turniej polega na losowaniu kwot na tytułowym kole, odpowiednim dobieraniu liter i odgadywaniu haseł, stanowiąc połączenie gry w wisielca i ruletkę. Program jest jednym z najpopularniejszych teleturniejów w historii światowej telewizji[1][2].

Historia emisji programu[edytuj | edytuj kod]

Teleturniej Koło Fortuny, oparty na amerykańskim formacie Wheel of Fortune, został sprowadzony do Polski przez Wojciecha Pijanowskiego oraz Pawła Hańczakowskiego z firmy Uni Vision na podstawie licencji Sony Pictures Entertainment, która jest właścicielem franczyzy. Emisja rozpoczęła się 2 października 1992 na antenie TVP2 i początkowo był emitowany o godz. 18:30, a następnie o 21.40 po wieczornym wydaniu "Panoramy" i był przerywany reklamami. Prowadzącym był Wojciech Pijanowski, zaś hostessą – Magda Masny. Oglądalność programu sięgała 10 mln osób.

W 1995 Wojciech Pijanowski przestał prowadzić program – przez krótki czas teleturniej prowadzili Jerzy Bończak[potrzebny przypis], Andrzej Kopiczyński[potrzebny przypis] i Paweł Wawrzecki, a następnie Stanisław Mikulski. Przez ponad rok Pijanowski był producentem teleturnieju. W 1997 Magda Masny, ze względu na urlop macierzyński, została na 2 miesiące zastąpiona przez Annę Samusionek. Godzinę emisji Koła Fortuny przesunięto z 20.00 na 16.30. W lipcu 1998 teleturniej został zdjęty z anteny.

29 października 2007 w TVP2 została uruchomiona nowa edycja programu, którą prowadził Krzysztof Tyniec[3] razem z asystentką Martą Piekarską[4][b]. Oglądalność programu w 2008 utrzymywała się na poziomie 2-3 mln widzów[5].

W listopadzie 2009 emisja teleturnieju została przerwana z powodu nieprzedłużenia licencji na dalszą realizację. Nowe odcinki miały pojawić się w marcu 2010[6], jednak ostatecznie zrezygnowano z dalszej emisji, w której miało dojść do zmiany prowadzącego - Krzysztofa Tyńca miał zastąpić Piotr Szwedes.

W sierpniu 2017 potwierdzono, że program ponownie wraca na antenę. Prowadzącymi zostali Rafał Brzozowski[7] i Izabella Krzan[8], a lektorem Grzegorz Szponder. Premierę programu zainaugurował prowadzący oryginalnej wersji teleturnieju w USA, Pat Sajak, który jest z pochodzenia Polakiem i pierwszy raz gościł w swojej ojczyźnie. Prowadzącym w najnowszej edycji towarzyszy zespół muzyczny – RBand, w składzie: Filip Sojka, Łukasz Marek, Piotr Winnicki i Piotr Matysik. Od kwietnia 2018 z RBandem współpracują także Katarzyna Dereń, a od grudnia 2018 Marta Jakubowska.

Od 9 grudnia 2017 teleturniej był emitowany od poniedziałku do piątku o godz. 16.30, oraz w weekendy i święta o 14.40[9], z wyjątkiem niektórych świąt i ważnych wydarzeń. Program miał przerwę wakacyjną. Od 1 września 2018 teleturniej jest emitowany w dni robocze o 16.00, a w weekendy i święta o 14.35. Obecna oglądalność teleturnieju wynosi ponad 2 miliony widzów[10]. Wszystkie odcinki trzeciej odsłony teleturnieju można obejrzeć przez serwis TVP VOD. Powtórki są obecne w TVP2 i w TVP Rozrywka. Dnia 7 maja 2019 wyemitowano 500. odcinek teleturnieju.

Spis serii[edytuj | edytuj kod]

Seria Odcinki Premiera Finał Pora emisji Prowadzący Asystentka
1. 1–? (?) 2 października 1992[c] 1993 Wojciech Pijanowski Magdalena Masny[d]
2. 1993 1994
3. 1994 1995 Wojciech Pijanowski
Jerzy Bończak
Andrzej Kopiczyński
Paweł Wawrzecki
Stanisław Mikulski
4. 1995 1996
5. 1996 1997 Stanisław Mikulski
6. 1997 20 lipca 1998
7. (ok. 60) 29 października 2007 17 czerwca 2008 poniedziałek i wtorek 19.00 Krzysztof Tyniec Marta Lewandowska
8. (ok. 75) 1 września 2008 16 czerwca 2009
9. (18) 31 sierpnia 2009 27 października 2009 poniedziałek i wtorek 18.00
10. (257) 10 września 2017 10 czerwca 2018 poniedziałek–piątek 16.30;
sobota–niedziela i święta 14.40[e]
Rafał Brzozowski Izabella Krzan
11. (276) 1 września 2018 15 czerwca 2019[11][f] poniedziałek–piątek 16.00;
sobota–niedziela i święta 14.35

Zasady gry[edytuj | edytuj kod]

W grze bierze udział trzech graczy, którzy odpowiadają cyklicznie. Do każdego zawodnika przypisany jest kolor stanowiska. Gra polega na wyborze liter i odgadywaniu haseł. Każda odgadnięta litera premiowana jest kwotą pieniężną lub nagrodą rzeczową, które losuje się wcześniej kręcąc tytułowym kołem fortuny. Na kole występują także nagrody oraz kary.

Pola na kole fortuny
Pola pojawiające się na kole we wszystkich edycjach:

  • Kwoty pieniężne – pieniądze za odgadnięcie każdej spółgłoski.
  • STOP (początkowo STRATA KOLEJKI) – szare (wcześniej kolorowe) pole, po którego wylosowaniu gracz traci jedną kolejkę w grze, która przechodzi na następnego gracza stojącego po lewej stronie. Kolejkę traci się raz, nie obowiązuje to całej rundy.
  • BANKRUT – czarne pole, po którego wylosowaniu zawodnik traci wszystkie nagrody i pieniądze zdobyte w danej rundzie lub całej grze (zależne od zasad w poszczególnych latach). Bankrut oznacza również utratę kolejki. Nie ma możliwości odzyskania straconych pieniędzy. Na Kole mogą być trzy, dwa, bądź jedno pole Bankrut – w zależności od zasad w poszczególnych latach nadawania teleturnieju.
  • NAGRODA (od 2017 także jako NIESPODZIANKA) – pole z nagrodą rzeczową. Nagrodą mogą być rzeczy o różnej wartości, zależnie od odcinka oraz rundy. Nazewnictwo tego pola różniło się na przestrzeni lat, w praktyce jednak oznaczało konkretnie określoną nagrodę. W najświeższej edycji od 2017 do wygrania jest np. skórzana galanteria, wok, zestaw kosmetyków, sprzęt AGD, zegarek szwajcarski, program antywirusowy, deskorolka elektryczna, sprzęt audio, czy pobyt w SPA bądź hotelu (przez weekend lub tydzień). Nagrody rzeczowe nie mnożą się przez liczbę spółgłosek w haśle.

Pole używane tylko w latach 1995–1998:

  • PREMIA – po wylosowaniu tego pola gracz otrzymywał „zieloną kartę”, która umożliwiała mu dalszą grę po wylosowaniu pola „Stop”.
  • SUPER PREMIA – pole, po którego wylosowaniu gracz miał prawo podać trzy spółgłoski zamiast jednej. Występowało w latach 1996–1998.

Pola używane tylko w latach 2007–2009:
W tych latach nagrody rzeczowe były szczegółowo opisywane na kole. Gracze mogli wylosować takie pola, jak:

  • Wycieczka – nagroda w postaci wycieczki dla dwóch osób na okres tygodnia. Mogła dotyczyć regionów Polski, bądź wysp tropikalnych.
  • Skuter – nagroda rzeczowa – skuter marki Zipp. Pole po raz pierwszy na kole pojawiło się w odcinku 12 z 4 grudnia 2007.
  • AGD – nagroda rzeczowa – artykuły gospodarstwa domowego o wartości 5000 złotych. To pole na kole pojawiało się od 4 lutego 2008.
  • Sklep internetowy (w odcinkach 1-24 Sklep) – talon o wartości 3000 złotych do wydania w internetowym sklepie Megapunkt. W odcinkach z 2007 gracz mógł zrobić zakupy za 3000 złotych po wylosowaniu pola Sklep. Zakupy nie były widoczne dla telewidzów.
  • Telewizor LCD – nagroda rzeczowa – telewizor LCD. To pole na kole pojawiało się od 4 lutego 2008 (odcinek 25).
  • Sieć rybaka – pole z nagrodą rzeczową, którą była sieć z różnymi upominkami tj. plecak, zegarki itp. Na kole pojawiało się w pierwszych 11 odcinkach w 2007.

Istniało także pole z kwotą 10 000 złotych, otoczone z obu stron węższymi polami z napisem BANKRUT.

Pola używane w latach 2007-2009 i od 2017:

  • 500? (dawniej ?500) – podwójne, dwustronne pole z niespodzianką. Pod nimi kryje się albo wysoka kwota pieniężna (dawniej 10 000 złotych, obecnie 2000 lub 3000 złotych), albo BANKRUT[12]. Zawodnik może odkryć pole, które wylosował lub obstawić literę za 500 złotych (od 2017 pole jest niepomnażalne z wyjątkiem rundy nr 4 i przyśpieszonej). Kwota pod niespodzianką nie mnoży się przez liczbę spółgłosek w haśle. Przed 2017 rokiem po odkryciu jednego pola, zdradzane było jednocześnie drugie, gdyż pola były ze sobą skorelowane.

Reguły teleturnieju od 2017[edytuj | edytuj kod]

Toyota Aygo – główna nagroda w teleturnieju (obok kwoty 50 000 zł).

Począwszy od 14 grudnia 2017 teleturniej podzielony jest na 7 etapów gry: runda startowa, 1., 2., 3., 4., 5. i wielki finał (opcjonalnie rozgrywana jest dogrywka). Kategorie są zazwyczaj określone szczegółowo, aczkolwiek zdarzają się ogólne lub niezupełnie precyzyjnie określone. Gracze posiadają losowe, własne kolory stanowisk: fioletowy, turkusowy i żółty. Każdy z nich posiada własny znacznik na kole. W każdej z rund konta graczy zerują się, a zwycięzcy każdej z nich zachowują swoją wygraną. Zdarza się, że dane hasło pasuje nawet do kilku kategorii. Nie ma już haseł jednowyrazowych, każde hasło składa się co najmniej z dwóch wyrazów (jest bardziej rozbudowane). Od 25 września 2018 koło zmieniło wygląd: zmieniły się kolory niektórych pól, a przy wypadnięciu pola „Stop”, powtórzeniu spółgłoski oraz podanie jej w finale z zestawu stałych liter wybrzmiewa specjalny dźwięk. 5 lutego 2019 zaszły w programie kolejne zmiany – zmieniono kolejność rund (runda czwarta jest teraz rundą drugą, runda druga jest rundą trzecią, a runda trzecia jest rundą czwartą), a po rundzie czwartej ("Kto pierwszy ten lepszy") nie ma już występu artystycznego, a hasła w tej rundzie pochodzą już ze wszystkich kategorii, ponieważ to nie jest runda muzyczna, jednakże zachowano stawkę z rundy muzycznej wynoszącą 1000 zł. Rundy 1. i 5. pozostały bez żadnych zmian.

Przebieg gry[edytuj | edytuj kod]

Runda startowa
W tej rundzie losuje się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Po podaniu przez prowadzącego kategorii w haśle zaczynają pojawiać się litery. Kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, ten rozpoczyna rundę pierwszą oraz otrzymuje 500 zł oraz nagrodę rzeczową. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi mają pozostali zawodnicy ew. ostatni, który pozostał. W przypadku nierozstrzygnięcia rundy, nagroda nie zostaje wręczona nikomu, a 1. rundę zaczyna gracz na pierwszym, fioletowym stanowisku. Do 4 lutego 2019 ta zasada obowiązywała także po rundzie 3. (muzycznej) gdy rozpoczynano dawną 4. rundę (przyśpieszoną).

Rundę startową rozpoczyna hasło wygłaszane przez prowadzącego i publiczność: 3, 2, 1, start!.

Runda 1.
W tej rundzie jest jedno hasło do odgadnięcia. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymuje wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy nagród rzeczowych) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Przywilej wytypowania samogłoski kosztuje 200 złotych z dotychczas zebranych pieniędzy w rundzie. Jeżeli gracz obstawi literę, która nie występuje, kołem kręci następny w kolejności gracz. Zwycięzcą rundy zostaje ta osoba, która odgadła hasło i to jedynie ten gracz zachowuje pieniądze zebrane w rundzie. Wygrana pozostałych graczy w rundzie przepada. W przypadku jeżeli w danej rundzie hasło jest w formie pytania, to wtedy zwycięzca może udzielić na nie prawidłowej odpowiedzi, za którą przyznawany jest bonus 500 zł. W wypadku rundy startowej to będzie razem 1000 zł, a w przypadku rundy 3. (muzycznej) wg stanu do 4 lutego 2019 roku 1500 zł. Od 5 lutego ewentualnie w 4. rundzie metodą "Kto pierwszy ten lepszy".

Na wszelkie decyzje (o zakręceniu kołem, kupnie samogłoski, odgadnięciu hasła) zawodnik ma 3 sekundy. W przeciwnym razie traci kolejkę. (także w przypadku podania litery, która jest już w haśle lub samogłoski zamiast spółgłoski).

Sumy pieniężne występujące na kole: 150, 200, 250, 300, 350, 400 (także po zdjęciu pola "Nagroda" i "Niespodzianka"), 500, 600 (tylko po zdjęciu pola "Niespodzianka" sąsiadującego z Bankrutem), 1000, 1500. Pozostałe pola:

  • 1 × BANKRUT, 1 × STOP, 2 × NIESPODZIANKA, 1 × NAGRODA.

Runda 2.
Prowadzący losuje na kole stałą stawkę (wyznacza ją środkowy wskaźnik koła), a zawodnicy bez dalszego kręcenia kołem odsłaniają spółgłoski w haśle, otrzymując odpowiednią kwotę. Warto zaznaczyć, iż gracze w tej rundzie nie mogą być nagradzani nagrodą rzeczową, utratą kolejki, czy bankrutem, zatem każde wylosowanie przez prowadzącego któregoś z tych pól skutkuje anulowaniem próby i kręceniem kołem raz jeszcze. Anulowane próby zazwyczaj nie są pokazywane telewidzom, jednak zdarzają się wyjątki (w odcinku 201. z 15 kwietnia 2018 padło pole BANKRUT, zaś w odcinku 270. z 13 września 2018 padło pole „Niespodzianka”). Gracze mogą także wybierać samogłoski, za które w tej rundzie nie muszą płacić (po ich podaniu stan konta się nie zmienia). Po odsłonięciu liter zawodnik ma 3 sekundy na odgadnięcie hasła. Gdy tego nie robi, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadnie hasło, wygrywa rundę. Podawanie liter w tej rundzie zaczyna się od osoby, która wygrała rundę 1, aczkolwiek w jednym z programów (odcinek 417) uchylono się od tej reguły i jako pierwsza podała literę uczestniczka na fioletowym stanowisku, mimo iż nie wygrała ona rundy pierwszej.

Na takiej samej zasadzie prowadzona jest runda przyspieszona, w przypadku, gdy czas turnieju zostanie przekroczony (zazwyczaj może to się stać w rundzie piątej), do 13 grudnia 2017 było tak w rundzie czwartej.

Do czasu wprowadzenia rundy piątej, tj. do 14 grudnia 2017 runda ta była bliźniacza do rund pierwszej i trzeciej.

Wygląd koła do tej rundy uzależniony jest od sytuacji po rundzie pierwszej wg stanu od 5 lutego 2019

Runda 3.
Zasady są identyczne, jak w rundzie pierwszej. Zmieniają się jedynie pola obecne na tytułowym kole, oraz pojawia się pole 500?.

Sumy pieniężne występujące na kole: 250 (także po usunięciu pola 500? z Bankrutem), 300, 350, 400 (także po zdjęciu pola "Nagroda" i "Niespodzianka" przy polu 500?), 500 (także po usunięciu pola 500? z kwotą 2000 zł), 550, 600 (tylko po zdjęciu pola "Niespodzianka" sąsiadującego z Bankrutem), 1500 i 2000 (tylko po odsłonięciu pola 500?). Pozostałe pola:

  • 2 × BANKRUT, 1 × STOP, 2 × NIESPODZIANKA, 2 × NAGRODA, 2 × 500?. W odcinkach świątecznych po usunięciu jednego z pól 500? nie ma kwoty 250 zł. Zamiast niej jest 700 zł tak jak w rundzie 5. Jednakże w rundzie 5. działa to dwukrotnie.

Runda 4. ,,Kto pierwszy ten lepszy"
Runda 4 jest bliźniacza do rundy startowej, jednakże zwycięzca otrzymuje 1000 złotych. Runda ta, podobnie jak startowa, rozpoczyna się hasłem prowadzącego i publiczności. Po podaniu kategorii, w haśle zaczynają pojawiać się litery. Pierwszy uczestnik, który naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, wygrywa rundę. W przypadku błędnego hasła szansę mają pozostali zawodnicy. Nie jest to już runda muzyczna, jednak zachowano z niej wygraną (tak jak w dawnej rundzie 3).

Runda 5.
Grę rozpoczyna gracz, który nie zaczął rundy pierwszej lub trzeciej. Obowiązują zasady z rundy trzeciej, rosną jednak wartości obecne na kole:

250, 300, 350, 400 (także po zdjęciu pola "Nagroda" i "Niespodzianka" obok pola 500?), 500, 550, 600 (tylko po zdjęciu pola "Niespodzianka" sąsiadującego z Bankrutem), 700 (tylko po usunięciu pól 500? zarówno z Bankrutem, jak i z kwotą 3000 zł), 800, 1000, 2000, 2500 i 3000 zł (tylko po odsłonięciu pola 500?). UWAGA! W świątecznych odcinkach nie ma Bankruta pod jednym z pól 500?. Zarówno jedno jak i drugie mają pod sobą kwotę: 2000 zł lub 3000 zł.

Pozostałe pola:

  • 2 × BANKRUT, 1 × STOP, 2 × NIESPODZIANKA, 1 × NAGRODA, 2 × 500?.

Wielki Finał
Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy we wszystkich poprzednich rundach, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach i kończą grę. Gracz losuje z małego koła fortuny jedną spośród 24 kopert z nagrodami. Po wylosowaniu koperty (której zawartość odkrywana jest na samym końcu) Rafał wyjmuje ją i odkłada na stolik przy kole finałowym. Wtedy pojawia się hasło i podana zostaje kategoria hasła. Prowadzący podaje zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetlają się na tablicy, gracz podaje swoje 3 spółgłoski oraz 1 samogłoskę. Po pojawieniu się ostatniej litery, gracz ma 10 sekund na odgadnięcie hasła. Jeśli mu się udało to, wygrywa nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadł hasła, wychodzi ze studia ze swoimi wygranymi z poprzednich rund. Kopertę finałową otwiera Izabella, bądź sam zawodnik, przy przygrywce RBandu. Bardzo rzadko robi to Rafał. W finale odcinków świątecznych nie ma samochodu, nie ma też pobytu w SPA. Są tylko kwoty pieniężne i każda z 12 kwot występuje wtedy dwukrotnie.

Opcjonalne rundy[edytuj | edytuj kod]

Runda przyśpieszona
W przypadku gdy czas antenowy gry dobiegnie końca, dana runda (najczęściej piąta, pierwotnie czwarta) zostaje przerwana i zmieniają się jej zasady. Reguły gry są identyczne jak w rundzie drugiej, jednakże gra wznawia się przy udziale dotychczasowego hasła i kont zawodników. Gracze posiadają wtedy 5 sekund na odgadnięcie hasła. Zwycięzca zachowuje wygraną.

Do dziś wydarzyła się tylko jedna taka sytuacja, w odcinku 5.

Dogrywka

W przypadku, gdy po rundzie piątej nie ma finansowego lidera (przynajmniej dwóch uczestników posiada tę samą kwotę), uruchamiana jest runda dogrywkowa, mająca wyłonić gracza otrzymującego przywilej grania w Wielkim Finale. Jej zasady są identyczne jak w rundzie startowej i rundzie 3. (muzycznej), gracz jednak nie otrzymuje gratyfikacji finansowej.

Główne nagrody[edytuj | edytuj kod]

Głównymi nagrodami są: 50 000 zł lub samochód osobowy Toyota Aygo. Pozostałymi nagrodami w finale są: sumy pieniężne (4000, 5000, 8000, 10000, 15000, 20000, 25000, 30000, 35000, 40000, 45000), bądź pobyt w luksusowym hotelu SPA. Gracz nie zna dokładnie swojej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegranym finale, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie odgadnięte.

Reguły w latach 2007–2009[edytuj | edytuj kod]

Styl Koła rundy 3. z lat 2007–2009

W tym okresie teleturniej podzielony był na 5 etapów gry: runda startowa, 1., 2., 3. i finał (opcjonalnie rozgrywana była runda przyśpieszona).

Runda startowa
W tej rundzie losowało się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Po podaniu przez prowadzącego kategorii w haśle zaczynają pojawiać się litery. Kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, ten rozpoczyna rundę 1. oraz dostaje upominek. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi ma zawodnik obok.

Runda 1., 2., i 3.
W każdej rundzie jest jedno hasło do odgadnięcia. Wartości kwot na kole oraz nagrody rzeczowe są różne w zależności od rundy. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymywał wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy kwoty 10 000 zł) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Aby wytypować samogłoskę, uczestnik musiał zapłacić 200 złotych z dotychczas zebranych pieniędzy w rundzie. Jeżeli gracz obstawił literę, która nie występuje, kołem kręci następny w kolejności gracz. Zwycięzcą rundy zostawała ta osoba, która odgadła hasło. Nagrody zdobywał jedynie zwycięzca rundy. Wygrana pozostałych graczy w rundzie przepadała. Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach.

Sumy pieniężne występujące na kole: 0 (po odsłonięciu pola ?500), 100, 150, 200, 250, 300, 350, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500, 3000, 5000 (w 1. rundzie), 10 000 zł (w 2. rundzie na polu Bankrut/10 000/Bankrut i w 3. rundzie po odsłonięciu pola ?500). Pozostałe pola:

  • W rundzie 1.: 2 × Bankrut, 1 × Stop, 2 × Wycieczka, 1 × Nagroda.
  • W rundzie 2.: 1 × Bankrut, 1 × Sklep internetowy, 1 × Bankrut/10 000/Bankrut, 1 × Skuter
  • W rundzie 3.: 1 × Nagroda, 2 × ?500

Runda przyspieszona
W chwili, gdy czas normalnej gry zostawał przekroczony, uruchamiany był tryb gry przyspieszonej, zastępujący trwającą rundę (przeważnie trzecią). Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowaną stawkę. Po odsłonięciu liter zawodnik ma 5 sekund na odgadnięcie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło, wygrywał rundę. Stała stawka była ustalana przez lewy czerwony wskaźnik.

Finał
Gracz losował z małego koła fortuny jedną spośród 24 kolorowych kopert z nagrodami. Nie było koperty pustej. Po wylosowaniu koperty uczestnik podawał ją prowadzącemu, a ten odkładał ją. Wtedy pojawiało się hasło i podana została kategoria hasła. Prowadzący podawał zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetliły się na tablicy, gracz podawał swoje 3 spółgłoski oraz 1 samogłoskę. Po pojawieniu się ostatniej litery, gracz miał 10 sekund na to, by odgadnąć hasło. Jeśli się mu to udało wygrywał nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadł hasła, wychodził ze studia ze swoimi wygranymi z 1., 2. i 3 rundy. Kopertę finałową otwierał prowadzący lub uczestnik.

Główne nagrody[edytuj | edytuj kod]

Głównymi nagrodami były: 50 000 zł lub samochód osobowy (jako ostatni – Toyota Aygo). Pozostałymi nagrodami w finale są: sumy pieniężne, bądź kamery, wycieczki itp. Gracz nie zna dokładnie swojej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegranym finale, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie odgadnięte.

Reguły w latach 1995–1998[edytuj | edytuj kod]

Styl koła z lat 1995–98 – runda 2

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole: 25, 50, 75, 100, 125, 150, 175, 200, 225, 250, 275, 300, 325, 350, 375, 400, 425, 450, 475 zł oraz 500 (w rundzie 1.), 1400 (w rundzie 2.) i 2000 zł (w rundzie 3.). Pozostałe pola: 1 × Nagroda, 1 × Super premia (w 1. rundzie), 1 × Bankrut, 1 × Stop (lub Strata kolejki). Razem było 21 pól.

Runda 1., 2., 3.
Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto. Zlikwidowano Sklepik Koła Fortuny oraz zakupy samogłosek – za samogłoski dostawało się pieniądze, jednak niemnożone przez liczbę występowania w haśle wybranej litery. Koło musiało wykonać przynajmniej jeden pełny obrót. W przeciwnym wypadku zawodnik tracił kolejkę.

Runda 4.
Na początku każdy gracz podaje trzy dowolne spółgłoski, każda warta po 500 zł. Litery nie są odkrywane. Następnie uczestnicy zaczynają po kolei kręcić kołem. Gdy każdy wylosuje nagrodę, litery wybrane przez zawodników są odkrywane. Osoba, która trafiła na pole z najwyższą kwotą, odgaduje hasło – jeżeli jest prawidłowe, uczestnik od razu przechodzi do finału. Jeśli zawodnik nie zna hasła lub udzieli błędnej odpowiedzi, kolejka przechodzi do następnego zawodnika z najwyższą, uprzednio wylosowaną kwotą. Jeśli żaden gracz nie zna hasła, rozgrywana jest druga część rundy oparta na regułach etapu 4. z lat 1992–1995. Każda litera jest warta 500 zł. Kto odgadnie hasło, przechodzi do finału.

Finał
W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z dodatkową liczbą liter, jaką miał prawo podać (od 0 do 3 liter). Poza tym zawodnik podawał 3 spółgłoski i samogłoskę. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 10 sekund na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli było prawidłowe, wygrywał nagrodę oraz sumę, którą uzbierał wcześniej.

Główne nagrody[edytuj | edytuj kod]

W tym okresie na początku można było wygrać samochód, później jedną z nagród rzeczowych, m.in. garnki o wartości 10 000 złotych. Nie obowiązywała redukcja pieniężna – gracz zachowywał wszystkie wygrane w poprzednich rundach pieniądze.

Reguły w latach 1992–1995[edytuj | edytuj kod]

Styl koła z lat 1993–95 – runda 1
Polonez Caro – jedna z głównych nagród w latach 1992–1995.

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole: 500 000, 2 × 750 000, 2 × 1 000 000, 1 500 000, 1 750 000, 2 000 000, 2 250 000, 2 500 000, 2 750 000, 3 000 000, 3 250 000, 3 500 000, 3 750 000, 4 000 000, 4 500 000 PLZ oraz 5 000 000 (w 1. rundzie), 12 500 000 (w rundzie 2.), 17 500 000 (w 3. rundzie) i 25 000 000 PLZ (w 4. rundzie). Pozostałe pola: 1 × Nagroda (lub Niespodzianka), 1 × Bankrut (po wylosowaniu gracz tracił wszystkie nagrody zebrane w teleturnieju), 1 × Stop. Łącznie było 21 pól. Kwoty były tak ogromne z powodu inflacji.

Runda 1., 2., 3.
Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto (od 1994). Po rozegranej rundzie, jej zwycięzca przechodził do Sklepiku Koła Fortuny, w którym za uzbierane w danym etapie gry pieniądze kupował nagrody rzeczowe. Po rozegraniu trzech etapów, uczestnicy przechodzili do rundy 4.

Runda 4.
Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowane kwoty. Po odsłonięciu liter zawodnik miał 5 sekund na odgadniecie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodziła na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło przechodził do finału. Pozostali zawodnicy tracili sumy pieniężne z 1., 2. i 3. rundy, zachowywali nagrody rzeczowe wylosowane na kole. Nagroda pocieszenia dla każdego uczestnika wynosiła 1 000 000 PLZ albo jeden z upominków typu: gra planszowa, encyklopedie, zestaw sztućców. Zasady w tej rundzie były identyczne jak w następnych edycjach podczas rundy przyspieszonej.

Finał
W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z zestawami liter – trzema spółgłoskami i jedną samogłoską (w pierwszych odcinkach było to 5 spółgłosek). Po ich odsłonięciu na tablicy zawodnik podawał swoje litery – 3 spółgłoski i samogłoskę, czas na ich podanie wynosił 5 sekund. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 15 sekund (10 sekund w pierwszych odcinkach) na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli je odgadł, wygrywał samochód, 10% sumy, którą uzbierał wcześniej oraz nagrody rzeczowe z koła fortuny.

Główne nagrody[edytuj | edytuj kod]

Główną nagrodą za odgadnięcie hasła finałowego był jeden z samochodów: Polonez Caro, BMW, Renault Clio, Fiat Cinquecento, czy Maruti 800. Gracz, wygrywając nagrodę, tracił wszystkie rzeczy zakupione w Sklepiku. Prócz auta, dostawał też pieniądze z poprzednich rund, zredukowane do 10%, oraz nagrody z pola Nagroda.

Prowadzący[edytuj | edytuj kod]

Rafał Brzozowski – obecny gospodarz programu
Rola Osoba 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 2007 2008 2009 2017 2018 2019
Gospodarz Wojciech Pijanowski
Jerzy Bończak
Andrzej Kopiczyński
Paweł Wawrzecki
Stanisław Mikulski
Krzysztof Tyniec
Rafał Brzozowski
Hostessa Magda Masny
Anna Samusionek
Marta Piekarska
Izabella Krzan

Oprawa teleturnieju[edytuj | edytuj kod]

Scenografia[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1995 Pierwsza wersja studia była zbliżona do wersji amerykańskiej[potrzebny przypis]. Ściany były koloru beżowego. Na wprost od publiczności był widoczny „Sklepik Koła Fortuny”. Po lewej stronie była widoczna tablica. Z boku stała główna wygrana, czyli samochód osobowy. Zmiennie w studio stało mniejsze Koło, na którym była widoczna nagroda z Koła, o którą grali zawodnicy. Dookoła stały parasolki, z malunkiem Koła Fortuny. Po prawej były widoczne stanowiska. Kamery stały przed publicznością. Stanowiska graczy były kolejno niebieskie, żółte oraz czerwone. W międzyczasie, w 1994 zmieniono lekko scenografię, czołówkę oraz ruchy kamer. Na polach z kwotami (których na samym początku teleturnieju nie było) na początku 1 rundy były widoczne imiona graczy. Zmiany w scenografii w 1994 wniosły wiele nieznacznych zmian. Koło Fortuny zostało odświeżone graficznie. Stanowisko prowadzącego zostało zaokrąglone całkowicie, dodano parasolki w studio oraz oświetlenie bezpośrednio za tablicą. Na samym początku teleturnieju, w 1992, nie było wyświetlaczy LED. Taka sytuacja miała miejsce tylko w Polsce. Podobna sytuacja miała miejsce w 1993, gdzie po zmianach kosmetycznych studia były widoczne nowe ekrany (LED), lecz były one jeszcze nieczynne (wyzerowane). Powodem tego było kręcenie odcinków na bieżąco – realizatorzy nie mogli sobie pozwolić na przerwę w kręceniu teleturnieju. W 1995, gdy prowadzącym został Stanisław Mikulski, studio przeszło kolejny lifting, podczas którego zmieniono kolor podłogi i ścian z beżowego na granatowy, w miejscu dawnego „sklepiku koła fortuny” dodano więcej miejsc dla publiczności, po lewej stronie stanowiska prowadzącego dodano stojące koło Fortuny, zbudowano więcej schodków oraz kwadraty z kolorami stanowisk graczy, które stały za nimi zastąpiono pomarańczową bramą. Kolor tablicy pozostał bez zmian. Przez te zmiany studio wydawało się mniejsze i mniej obszerne.
1996–1998 W tych latach były 2 kolory ścian: pomarańczowy i niebieski. Na ścianie znajdował się duży napis KOŁO FORTUNY (w finale dokładano napis FINAŁ). Miejsce stanowisk i tablicy się nie zmieniło, lecz znacząco zmienił się ich wygląd. Za zawodnikami stały 3 wielkie, niebieskie łuki, które następnie z powodu zmian kosmetycznych dokonanych jesienią 1997 pomalowano na pomarańczowo. Stanowisko przy Kole Fortuny miało kolor złoty, Koło również zmieniło wygląd, lecz kolory graczy oraz pole z sumami pieniężnymi pozostały takie same.
2007–2009 Scenografia była podobna do francuskiej. Stanowisko i tablica stały w tym samym miejscu jak przed reaktywacją. Publiczność znajdowała się dookoła studia. Finał rozgrywany był pośrodku studia, przy małym, 24-kopertowym Kole Fortuny.
od 2017 Studio jest kolorowe i przejrzyste, dominuje w nim biel, szarość oraz kolorowe dodatki emitowane na ekranach. W studiu jest zespół muzyczny, który towarzyszy prowadzącemu. Za zawodnikami są ekrany, które emitują różne kolory, wzbudzane zależnie od sytuacji w grze, np. po wylosowaniu Bankrut jest pokazany ogromny napis „BANKRUT”. Finał rozgrywany jest przy tablicy, przy małym, 24-kopertowym Kole Fortuny.

Czołówki[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1994 Latające okręgi, z których tworzyło się koło. Zaczyna się motyw przewodni. Na koło wylatywały z góry plansze z kwotami. Koło zaczynało się oddalać, przekształcać w „O”. Tworzył się złoty napis „Koło Fortuny”. Nagle wszystko wracało, plansze z kwotami leciały w górę, Koło znikało, zostawały same kręgi, które po chwili również znikały.

Tło tworzyły różne obrazy ze studia. U samej góry widać wędrującą kamerę wśród publiczności. Na samym środku widoczne są trzy, wąskie, nieruchome obrazy (jeden obok drugiego) z nagrodami głównymi – samochodami. Widać tam m.in. słynnego Poloneza Caro lub Renault Clio. Na samym środku widać przebłysk kręcącego się koła (z lat 1992–93). Ciekawostką jest to, że jest to identyczna, spolszczona wersja czołówki z amerykańskiej wersji teleturnieju. Muzyka również w pewnym stopniu przypominała amerykańską, choć dźwięki i animacja były uboższe niż w USA.

1994–1998 Wyspa na morzu. Kamera wchodziła do znajdującej się na niej groty, wpadała do skrzyni. Różnobarwne klejnoty spadały na tworzące się koło. Motyw wlatywania plansz z kwotami został zaczerpnięty z poprzedniej czołówki. Ze środka koła wytrącał się złoty napis „Koło Fortuny” i zaczynał kilka razy okrążać koło. W środku koła widać było obracającą się zieloną gwiazdę, w tle zaś fajerwerki. Pan Tadeusz (lektor) witał widzów przed telewizorami. Napis stawał w miejscu. Kamera się zbliża. Pojawia się studio. W odcinkach, które prowadził Stanisław Mikulski, czołówka znikała w sposób przypominający otwierające się drzwi.
2007–2009 Widać błękitne okręgi na granatowym tle. Pojawiały się napisy, za którymi wędruje kamera: „Krzysztof Tyniec oraz Magda zapraszają na”. Pojawiał się napis tytułowy i okręgi odsłaniające studio. Motyw identyczny z (w) wersji francuskiej.
od 2017 Na niebieskim tle ujawniają się kolorowe pola, z których następnie składa się tytułowe koło. Pojawiają się kwoty. Kamera oddala się. Koło zostaje odwrócone i błyskawicznie, po całkowitym odwrocie koła pojawia się napis „KOŁO FORTUNY” z neonowymi pierścieniami w tle. Tuż po pojawieniu się niebieskiego pierścienia, kamera zmierza w kierunku loga, za którym pojawia się studio.

Tablica[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1995 W tych latach tablica była identyczna z (w) amerykańskiej wersji teleturnieju. Dookoła liter były widoczne 2 oświetlone łuki, połączone ze sobą. Oświetlenie łuków było zsynchronizowane (jak i inne oświetlenie w studio) z kręcącym się Kołem Fortuny. Tablica składała się z czterech rzędów obracających się trójkątów, na których były umieszczane litery – kolejno od góry: 11, 13, 13, 11. Gdy na trójkącie nie było litery, miał on kolor zielony. Gdy była litera trójkąt był biały. Pola były podświetlane, zgodnie z odgadywaniem liter przez zawodników.
1996–1998 W 1996 dołożono kilka liter do tablicy, skutkiem czego wszystkie rzędy miały po 13 trójkątów. Łuki przestały się złączać u dołu, były inne kolory trójkątów – o braku litery na trójkącie informował nas kolor szary, tam, gdzie była litera nadal był kolor biały, lecz podświetlany na fioletowo. Asystentka stała dalej, niewidoczna, poza kamerą.
2007–2009 Po reaktywacji w 2007 tablica była stworzona z ekranów plazmowych[13]. Litery były odwracane komputerowo. Dookoła liter był długi pas świetlny zmieniający kolory (zazwyczaj dostosowywał się do 3 kolorów, odpowiednio do gracza).
od 2017 Po reaktywacji teleturnieju w 2017 tablica jest stworzona z jednego dużego ekranu dotykowego. Litery odwracane są komputerowo, jedna po drugiej, każda z nich z dźwiękiem. Podświetlenie nieodsłoniętych jeszcze liter jest koloru zielonego. Puste pola są koloru niebieskiego, nieodgadnięte białego. Rzędy mają od góry po 12, 14, 14, 12 liter. Obramowanie tablicy jest w kształcie prostokąta z zaokrąglonymi rogami.

Koło[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1993 Koło z 21 tradycyjnymi polami. Pośrodku duży, czarny okrąg. Kwoty pisane zwykłą, czarną czcionką. Kolory pól to: czarny, błękitny, czerwony, różowy, pomarańczowy, pistacjowy. Kolory się powtarzały po kilka razy.
1993–1995 W tych latach koło miało również 21 pól, jednak jak cały teleturniej przeszło zmiany kosmetyczne. Napisy na poszczególnych polach koloru białego, napisane tradycyjną czcionką, lekko powiększoną. Na środku, u zbiegu wszystkich pól małe żółte kółeczko z pomarańczową obwódką, na wzór Słońca. Kolory na kole: akwamaryna, ciemnozielony, czarny, pomarańczowy, jasnozielony, brązowy, niebieski, czerwony, żółty, bordowy, błękitny.
1995 To koło było używane w grze krótko, pomiędzy datą denominacji waluty w Polsce a zmianą całej scenografii w teleturnieju, czyli kilka miesięcy. Na kole zmieniły się kwoty (denominacja z PLZ na PLN), a pole „BANKRUT” i „STOP” pojawiło się na niebieskim polu.
1996–1998 Koło było podzielone na cztery części, w których pola były: czerwone, niebieskie, pomarańczowe, różowe i zielone. W jednej części było kilka pól o różnych odcieniach tego samego koloru. Bankrut miał kolor ciemnoczerwony, STOP niebieski, a kółko pośrodku zielony.
2007–2009 Koło w 18 kolorach: niebieski, akwamaryna, ciemno i jasnozielony, żółty, brązowy, ciemno i jasnoczerwony, czerwony, czarny, magenta, bordowy fiolet, bladoróżowy, pomarańczowy, ananasowy, ciemnogranatowy oraz gruszkowy. Pole Stop miało kolor jasnego popiołu. Środek koła taki jak w latach 1993-1995, ale trzy razy większy. Przez kilkanaście odcinków w okresie wrzesień-październik 2008, okrąg pośrodku wyglądał identycznie z (w) I wersji (1992-93).
od 2017 Koło w 10 kolorach: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, różowy, błękitny, bordowy, czarny (dla pola Bankrut i 500?) i szary (tylko dla pola Stop). Pole „500?” ma złote napisy, natomiast Bankrut białe.

Grafika na ekranie[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1993 Litery, widoczne tylko dla telewidzów, w tych latach pisane czcionką identyczną z (w) USA. Były to drukowane litery, z białą obwódką. Nazwa kategorii, podczas pierwszych trzech rund, była koloru niebieskiego, umieszczona na dole ekranu. Dla rundy czwartej była różowa, umieszczona w prawym, dolnym rogu ekranu. Wszystkie wyżej wymienione nazwy były widoczne tylko podczas emisji obrazu na tablicę z hasłem. Gdy była pokazywana inna rzecz, kategoria znikała i pojawiała się wraz z powrotem tablicy na ekran.

Finałowe litery, wylosowane przez gracza były koloru niebieskiego, wybrane przez gracza, koloru czerwonego – wszystko to w lewym, dolnym rogu. W prawym był podany czas na odgadnięcie hasła, koloru różowego. Twarze graczy, natomiast w prawym, górnym rogu, nad tablicą, w stylu niżej opisanym. Kwoty pieniężne, którymi podpisywane były nagrody w teleturnieju, były różne. Najczęściej w tych z pola „NAGRODA” czerwone, a w „Sklepiku” niebieskie, prócz ogólnej sumy wydanej przez gracza, która była koloru czerwonego. Twarz kupującego w „Sklepiku Koła Fortuny” była umieszczona na samym środku ekranu – wycięta i umieszczona w rozmazanym kole, gdyż kupujący stał przy swoim stanowisku. Napisy końcowe były często zmieniane.

1993–1995 W tych latach litery były jednolite, pisane chudą czcionką koloru żółtego, w ułożeniu identycznym z (sprzed) lat. Kwoty przy nagrodach były pogrubione.

W „Sklepiku” pojawiał się zarys nie głowy, lecz tułowia kupującego w kształcie elipsy. Podczas gry finałowej pojawiał się nie zarys, lecz ekran z twarzą finalisty, w tym samym miejscu. Napisy końcowe były przesuwane na dole ekranu, w tych latach bez ciągłych zmian. W odcinkach do 1998 ze Stanisławem Mikulskim muzyka się urywała i był grany motyw z czołówki na pianinie (w napisach końcowych, w zagadce dla telewidzów, ale tylko, gdy było to pomiędzy blokami reklamowymi i zapowiedziami programu, a także nie zawsze przy prezentacji nagród w finale).

1996–1998 Litery kategorii w tych latach były pisane białą czcionką, z zielonym tłem. Nazwy, w kształcie kwadratowym, były emitowane nadal w tym samym miejscu, co wcześniej. Reszta również bez zmian.

Nagrody przedstawiane były na tle tablicy z hasłami – było to zbliżenie kamery do migających światełek. Kwoty pisane fioletową czcionką, z białą obwódką. Napisy końcowe bez żadnych zmian.

2007–2009 Kategorie haseł były podane pod tablicą, w niebieskim kwadracie, zza którego wyjawiało się fioletowe światło, na cały ekran. Podczas gry normalnej, jak i finałowej, widoczne były dwa ekrany, jeden z hasłem, drugi z zawodnikiem. W tle fiolet z przebłyskującym logiem teleturnieju (animacja z czołówki). Tak samo przy zagadce dla telewidzów. Litery w finale były koloru niebieskiego, wyświetlane pod tablicą.

Napisy końcowe pokazywane szybko, po lewej stronie ekranu pisane normalną, białą czcionką.

od 2017 Kategorie haseł, litery podawane przez zawodników w finale, oraz kwota przez nich wygrana, są pokazywane w srebrnych ramkach na dole ekranu. W tyłówce widoczny jest rozmazany ekran z kołem, a ramka po prawej stronie pokazuje zakończenie gry w studiu i pożegnanie się z zawodnikami. Po lewej stronie widoczne są napisy końcowe.

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

  • Autorem muzyki 1. czołówki jest Wojciech Konikiewicz, 2. czołówki Marek Biliński, trzeciej Adam Sztaba, a obecnej zespół RBand.
  • W latach 1992–98, dźwięk przy odgadnięciu hasła, wykorzystano z gry Super Mario Bros. W grze ten dźwięk można było usłyszeć przy zdobyciu przez Mario przedmiotu power-up.

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Producent wykonawczy

Producentem w latach 1992–1998 była firma Uni Vision. W latach 2007–2009 program produkowała Telewizja Polska. Od 2017 producentem jest ATM Grupa. Inne zaangażowane firmy produkcyjne to Sony Pictures Television i en:CBS Studios International, które posiadają licencję na ten format.

Studio nagrań

W latach 2007–2009 nagrania odbywały się we wrocławskim ośrodku TVP przy ulicy Karkonoskiej 8. Nagrania do wszystkich odcinków, które były emitowane przez pół roku były nagrywane w 4 dni, jeden za drugim.

Od 2017 nagrania będą realizowane w Warszawskim studiu ATM przy ulicy Wał Miedzeszyński 384.

Rekrutacja do programu[edytuj | edytuj kod]

Aby dostać się do Koła Fortuny należało przejść odpowiednie eliminacje. W historii teleturnieju sposób naboru zawodników do gry zmieniał się dwa razy.

1992–1998
Osoba chętna do zgłoszenia się do teleturnieju musiała wysłać kartkę pocztową do siedziby Uni Vision – producenta Koła Fortuny. Po kilku dniach chętny otrzymywał test eliminacyjny, w którym były zawarte punkty sprawdzające IQ wypełniającego. Po wypełnieniu testu należało odesłać go z powrotem do Uni Vision. Osoby wylosowane spośród wszystkich osób z najwyższym IQ (testy sprawdzali zatrudnieni psycholodzy) były zapraszane do teleturnieju.

2007–2009
Aby dostać się do teleturnieju, trzeba było wybrać się na eliminacje, organizowane co pewien czas (co około pół roku) do siedziby TVP, najczęściej w Warszawie. Tam indywidualnie odbywał się test składający się z 2 krzyżówek dot. kraju i świata. Czas na rozwiązanie wynosił 20 minut. Później odbywała się rozmowa kwalifikacyjna, przy której chętny opowiadał o sobie psychologowi. Następnie odbywały się zdjęcia chętnych do wzięcia udziału w teleturnieju. Chętni trzymali w rękach numery porządkowe. Następnie do wybranych osób dzwonił pracownik TVP z wiadomością o udanych eliminacjach.

Od 2017
Obecnie zasady eliminacji są różne, zależne od miast i czasu ich trwania. Zawodnicy muszą zgłosić się drogą mailową do twórców teleturnieju, a następnie poczekać na zaproszenie na eliminacje. W większości przypadków spotkanie polegać może na odgadywaniu haseł na czas, kręceniu próbnym kołem i odgadywaniu haseł, oraz osobistej prezentacji przed kamerą.

Cytaty i odniesienia do teleturnieju[edytuj | edytuj kod]

W serialu Graczykowie Paweł Wawrzecki, były gospodarz teleturnieju, grając rolę Romka Bułkowskiego zagroził Graczykowi podczas kłótni, cytując: „To nie jest Koło Fortuny, żeby hasła odgadywać i nagrody sobie zgarniać!”.

Teleturniej został sparodiowany przez Wojciecha Manna oraz Krzysztofa Maternę w skeczu Krąg obfitości z cyklu Za chwilę dalszy ciąg programu.

W filmie Shrek 2 nazwa teleturnieju została sparodiowana jako Koło tortury.

Zwroty używane w programie[edytuj | edytuj kod]

Wojciech Pijanowski, prowadząc pierwszą wersję teleturnieju używał powiedzenia „Magda, pocałuj Pana!” w stosunku do jego asystentki, Magdy Masny, prosząc ją o złożenie gratulacji finaliście w postaci pocałunku. Powiedzenie dokładnie brzmiało: Magda obiecała, że Pana ucałuje – bardzo Pana polubiła, zwracając się do finalisty – Antoniego Zenona L., na co Magda Masny odrzekła: „Nie wiem, co na to Pani Lila powie”, całując go jednak. W edycji z lat 2007–2009, tak samo jak Pijanowski, powiedzenia używał Krzysztof Tyniec, zwracając się do Marty Lewandowskiej. To powiedzenie, jak i inne typu: „Magda, pokaż Panu”, „Magda, pokaż Panu w samochodzie”, „A teraz Magda odsłoni cztery litery” weszły do życia codziennego Polaków[14]

Franczyza i promocja[edytuj | edytuj kod]

Teleturniej ten jest jednym z najpopularniejszych programów tego typu na świecie, a franczyza oraz liczne nawiązania do formuły programu weszły do życia codziennego, wiodąc prym na rynku gier planszowych, mobilnych, oraz produktów spożywczych. W 1993 Uni Vision, główny producent Koła Fortuny w latach 90. wydał książkę „Zagadki Koła Fortuny” zawierającą test eliminacyjny, zasady i regulamin teleturnieju, wskazówki dla występujących, częstotliwości występowania liter w hasłach, oraz kilkaset haseł do odgadywania. W konkursie z książki można było wygrać Poloneza. Książka wyszła spod ręki Wojciecha Pijanowskiego.

W 1995 została także wydana gra planszowa „Koło Fortuny" Zawierała koło fortuny, tablicę, literki, banknoty i żetony. Była produkowana przez Milton Bradley.

Lokalne wersje teleturnieju na świecie[edytuj | edytuj kod]

Mapa państw mających własną wersję teleturnieju.

Koło Fortuny emitowano w ponad 60 krajach świata. Poniżej są wymienione tytuły 26 lokalnych edycji teleturnieju:

  • Stany Zjednoczone Wielka Brytania Australia Filipiny Angielski Wheel of Fortune (nazwa ta jest używana w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Australii, Nowej Zelandii i na Filipinach)
  • Arabia Saudyjska Arabski دايرة الحياة
  • Chorwacja Chorwacki Kolo Sreće
  • Grecja Grecki Ο τροχός της τύχης

Amerykańską wersję programu od 1975; Pat Sajak, urodził się w Chicago i jest synem polskich imigrantów w Laskowej, jak odkrył podczas swojej podróży do Polski, by nagrać swój odcinek na Kolo Fortuny, gościł od 27 grudnia 1981 r. (Oryginalny dzień do 1989 r., Wersja ta zakończyła się w 1991 r., Był gospodarzem aktualnie działającej sieci konsorcjum czasu prime time wersja od debiutu z 1983 roku).. On i Vanna White prowadzą teleturniej nieprzerwanie od istnienia wersji nocnej (prowadzili także wersję dzienną). Sajak zainaugurował osobiście reaktywację teleturnieju w Polsce, podczas drugiego odcinka trzeciej edycji teleturnieju, emitowanego 11 września 2017[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nowa prowadząca "Koła Fortuny"! Kim jest Izabella Krzan?. [dostęp 2017-09-04].
  2. 25 best game shows of all time, ranked. Newsday. [dostęp 2017-09-04].
  3. Krzysztof Tyniec poprowadzi ‘Koło fortuny’. wirtualnemedia.pl, 2007-09-25. [dostęp 2009-11-02].
  4. O niej będzie głośno – Marta Lewandowska, dziewczyna z „Koła Fortuny”. tvp.pl, 2009-04-28. [dostęp 2009-11-02].
  5. „Koło fortuny” coraz chętniej oglądane. wirtualnemedia.pl, 2008-02-17. [dostęp 2009-11-02].
  6. 'Kwartety' Karnowskiego i Górnego znikają z Dwójki. wirtualnemedia.pl, 2009-11-02. [dostęp 2009-11-02].
  7. Rafał Brzozowski nowym prowadzącym "Koło Fortuny". plejada.pl. [dostęp 2017-08-04].
  8. Izabella Krzan poprowadzi "Koło Fortuny". plejada.pl. [dostęp 2017-08-12l].
  9. Udany powrót „Koła fortuny” – teleturniej śledzi 1,24 mln widzów. Od 9 grudnia emisje również w soboty. [dostęp 2017-12-14].
  10. Polsat nowym liderem tygodnia, traci TVP1. „M jak miłość” ratingowym hitem, drużynowy konkurs ZIO w czołówce. [dostęp 2018-02-26].
  11. Ramówka TVP2. [dostęp 2019-06-08].
  12. Wyjątkiem był odcinek świąteczny z 21 kwietnia 2019, w którym pod obydwoma polami 500? kryła się kwota pieniężna.
  13. Koło Fortuny. event.trias.pl, 2007-11-26. [dostęp 2009-11-02].
  14. "Magda pocałuj pana" ma już 20 lat! (pol.). www.fakt.pl. [dostęp 2017-11-24].
  15. Koło Fortuny – odc. 2. vod.tvp.pl, 11 września 2017.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Stan na 16 czerwca 2019 r.
  2. W latach trwania teleturnieju nosiła nazwisko panieńskie: Lewandowska
  3. Niektóre źródła podają, że program ruszył 4 października.
  4. W 1997 na dwa miesiące zastąpiona przez Annę Samusionek.
  5. Do 2 grudnia 2017 w soboty nie pojawiały się premierowe wydania teleturnieju.
  6. Pierwotnie emisja ostatniego odcinka sezonu zaplanowana była na 9 czerwca 2019 r., jednak z powodu transmisji sportowej odcinek ten został przeniesiony na dzień 15 czerwca 2019 r., czyli tydzień po zakończeniu codziennej emisji premierowych odcinków.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]