Koło Fortuny (teleturniej)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koło Fortuny
Ilustracja
Logo teleturnieju (od 2017)
Nazwa formatu Wheel of Fortune
Rodzaj programu teleturniej
Kraj produkcji  Polska
Język polski
Prowadzący Obecnie:
Norbi
Izabella Krzan
Dawniej:
patrz sekcja Prowadzący
Data premiery 2 października 1992
Lata emisji 1992–1998,
2007–2009,
od 2017
Pora emisji Obecnie:
poniedziałek–piątek 16.00,
sobota, niedziela i święta 14.35
Dawniej:
patrz sekcja Spis serii
Liczba odcinków ok. 850 + 144 + 796[a] (13 serii)
Czas trwania odcinka ok. 30 minut (1992–1998)
ok. 25 minut (2007–2009)
28–31 minut (od 2017)
Format nadawania 4:3 SDTV (1992–1998, 2007–2008)
16:9 SDTV (2008–2009)
16:9 HDTV (od 2017)
Produkcja
Produkcja Sony Pictures Television
CBS Studios International
Uni Vision (1992–1998)
Telewizja Polska (2007–2009, od 2017)
ATM Grupa (2017–2020)
Reżyseria Beata Harasimowicz (2007–2009)
Tomasz Motyl (od 2017)
Stacja telewizyjna TVP2
Nagrody Telekamery 2018 – III miejsce (2018)
Telekamery 2019 – II miejsce (2019)

Koło Fortunypolski teleturniej emitowany na antenie TVP2 od 2 października 1992 do 20 lipca 1998, następnie od 29 października 2007 do 13 października 2009 i ponownie od 10 września 2017.

Charakterystyka programu[edytuj | edytuj kod]

Program polega na losowaniu kwot na tytułowym kole, odpowiednim dobieraniu liter i odgadywaniu haseł, stanowiąc połączenie gry w wisielca i ruletkę. Program jest jednym z najpopularniejszych teleturniejów w historii światowej telewizji[1][2].

W każdym odcinku udział bierze troje uczestników. Każdy z nich ma przypisane do siebie kolor i stanowisko. Gra polega na wyborze liter i odgadywaniu haseł. Każda odgadnięta litera premiowana jest kwotą pieniężną lub nagrodą rzeczową, które losuje się, kręcąc tytułowym kołem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Teleturniej Koło Fortuny, oparty na amerykańskim formacie Wheel of Fortune, został sprowadzony do Polski przez Wojciecha Pijanowskiego oraz Pawła Hańczakowskiego z firmy Uni Vision na podstawie licencji Sony Pictures Entertainment, która jest właścicielem franczyzy. Program po raz pierwszy wyemitowano w piątek, 2 października 1992 r.[3] o 22.00, a regularna emisja rozpoczęła się 6 października 1992 r. na antenie TVP2. Teleturniej początkowo był on emitowany o 21.40 (po wieczornym wydaniu „Panoramy”) i przerywany reklamami. Prowadzącym był Wojciech Pijanowski, zaś hostessą – Magda Masny. Oglądalność programu sięgała 10 mln osób.

W grudniu 1994 Wojciech Pijanowski przestał prowadzić program – przez krótki czas teleturniej prowadzili Jerzy Bończak[potrzebny przypis], Andrzej Kopiczyński[4][5] i Paweł Wawrzecki, a następnie Stanisław Mikulski. Przez ponad rok Pijanowski był producentem teleturnieju. W roku 1997 Magda Masny, ze względu na urlop macierzyński, została na 2 miesiące zastąpiona przez Annę Samusionek. W lipcu 1998 teleturniej został zdjęty z anteny.

29 października 2007 r. w TVP2 pojawiła się nowa edycja programu, którą prowadził Krzysztof Tyniec[6] razem z asystentką Martą Piekarską[7][b]. Oglądalność programu w 2008 utrzymywała się na poziomie 2–3 mln widzów[8].

Pod koniec października 2009 roku emisja teleturnieju została przerwana z powodu nieprzedłużenia licencji na dalszą realizację. Nowe odcinki miały pojawić się w marcu 2010[9], jednak ostatecznie zrezygnowano z dalszej emisji, w której miało dojść do zmiany prowadzącego – Krzysztofa Tyńca miał zastąpić Piotr Szwedes.

W sierpniu 2017 r. potwierdzono, że program ponownie wraca na antenę. Prowadzącymi zostali Rafał Brzozowski[10] i Izabella Krzan[11], a lektorem Grzegorz Szponder. Premierę programu zainaugurował prowadzący oryginalnej wersji teleturnieju w USA, Pat Sajak, który jest z pochodzenia Polakiem. Prowadzącym towarzyszy zespół muzyczny – RBand, w składzie: Filip Sojka, Łukasz Marek, Piotr Winnicki i Piotr Matysik. Od 2018 z RBandem współpracowały także wokalistki: od kwietnia Katarzyna Dereń, a od grudnia Marta Jakubowska. Od 7 września 2019 wokalistki nie występują już w programie ze względu na rezygnację z konwencji przeplatania rozgrywek i muzyki; dlatego też zespół gra jedynie jingle i tusze (są to głównie przearanżowane fragmenty piosenek, które zdobyły dużą popularność).

W połowie lipca 2019 poinformowano, że Rafał Brzozowski odejdzie z programu na rzecz Norbiego (zastępując go jednocześnie w Jakiej to melodii?), natomiast Izabella Krzan pozostanie w roli hostessy[12].

Od 28 marca do 26 kwietnia 2020 roku ze względu na pandemię koronawirusa w Polsce (a co za tym idzie wstrzymane nagrania) premierowe odcinki emitowane były tylko w weekendy i święta. Następnie przez dwa tygodnie powtórki ukazują się każdego dnia. Premierowe odcinki programu wróciły do emisji codzienniej w sobotę, 9 maja[13]. Nagrania odbywają się bez udziału publiczności.

Obecnie oglądalność teleturnieju utrzymuje się na poziomie ok. 1,5 miliona widzów dziennie[14][15][16], choć weekendowe wydania osiągają lepsze notowania – ponad 2,5 miliona widzów[17][18][19].

Ponadto serwis TVP VOD udostępnia nowe odcinki teleturnieju (po ich emisji w telewizji) na okres około jednego roku. Wcześniejsze wydania są regularnie wycofywane z platformy z uwagi na ograniczenia licencyjne.

Prowadzący[edytuj | edytuj kod]

Prowadzący
Prowadzący Seria
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
Norbi
Rafał Brzozowski
Krzysztof Tyniec
Stanisław Mikulski
Paweł Wawrzecki
Andrzej Kopiczyński
Jerzy Bończak
[potrzebny przypis]
Wojciech Pijanowski
JKRUK 20190527 NORBI NORBERT DUDZIUK IMG 20190527 123245A.jpg Brzozowski Rafał.jpg Krzysztof Tyniec (01986).jpg Mikulski CP (1).jpg Pawel Wawrzecki.jpg Andrzej Kopiczyński.jpg Jerzy Bończak (00408).jpg
Norbi
(od serii 12.)
Rafał Brzozowski
(serie 10–11)
Krzysztof Tyniec
(serie 7–9)
Stanisław Mikulski
(serie 3–6)
Paweł Wawrzecki
(seria 3.)
Andrzej Kopiczyński
(seria 3.)
Jerzy Bończak
[potrzebny przypis]
(seria 3.)
Asystentki
Asystentka Seria
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
Izabella Krzan
Marta Piekarska
Magda Masny

Ponadto w 1997 roku Magdę Masny przez 2 miesiące zastępowała Anna Samusionek.

Izabella Krzan 2017.jpg
Izabella Krzan
(od serii 10.)

Spis serii[edytuj | edytuj kod]

Seria Sezon Liczba odcinków Początek emisji Koniec emisji Pora emisji
1. 1992/1993 ok. 180 2 października 1992 piątek 22.00
6 października 1992 20 grudnia 1992 wtorek, czwartek i niedziela 21.40
22 grudnia 1992 27 czerwca 1993 wtorek, czwartek, piątek i niedziela 21.40
28 czerwca 1993[c] 26 sierpnia 1993 poniedziałek–czwartek 18.35
2. 1993/1994 ok. 210 30 sierpnia 1993 1 września 1994
3. 1994/1995 ok. 155 5 września 1994 29 grudnia 1994 poniedziałek–czwartek 19.05
2 stycznia 1995 30 sierpnia 1995 poniedziałek–środa 19.00
4. 1995/1996 ok. 120 4 września 1995 27 grudnia 1995
1 stycznia 1996 27 sierpnia 1996 poniedziałek–wtorek 19.05
5. 1996/1997 ok. 100 2 września 1996 26 sierpnia 1997 poniedziałek–wtorek 18.35
6. 1997/1998 ok. 90 1 września 1997 13 stycznia 1998
19 stycznia 1998 20 lipca 1998 poniedziałek–wtorek 16.35
7. 2007/2008 62 29 października 2007 18 grudnia 2007 poniedziałek i wtorek 19.00
7 stycznia 2008 17 czerwca 2008
8. 2008/2009 74 1 września 2008 16 czerwca 2009
9. jesień 2009 8 31 sierpnia 2009 1 września 2009 poniedziałek i wtorek 18.00
28 września 2009 13 października 2009[d]
10. 2017/2018 257 10 września 2017 8 grudnia 2017 poniedziałek–piątek 16.30,
niedziela 14.40[20]
9 grudnia 2017 10 czerwca 2018 poniedziałek–piątek 16.30,
sobota–niedziela i święta 14.40[20]
11. 2018/2019 281 1 września 2018 15 czerwca 2019 poniedziałek–piątek 16.00,
sobota–niedziela i święta 14.35
2 września 2019 6 września 2019[e][21]
12. 2019/2020 244 7 września 2019[22] 29 marca 2020
4 kwietnia 2020 26 kwietnia 2020 sobota, niedziela i święta 14.35
9 maja 2020 7 czerwca 2020 poniedziałek–piątek 16.00,
sobota–niedziela i święta 14.35
13. 2020/2021 31 sierpnia 2020

Zasady gry od roku 2017[edytuj | edytuj kod]

Trzech graczy zajmuje stanowiska oznaczone kolorami kolejno różowym, turkusowym i żółtym. Każdy uczestnik ma przy kole przyporządkowany sobie znacznik, który wskazuje wylosowaną wartość. Zadaniem zawodników jest odgadywanie haseł poprzez odsłanianie kolejnych liter; otrzymują za to nagrody znajdujące się na tytułowym kole Fortuny (głównie pieniężne, ale także rzeczowe).

Przez pierwsze trzy miesiące trzeciej odsłony teleturnieju gra składała się z:

  • rundy startowej (kto pierwszy, ten lepszy),
  • rundy pierwszej (klasycznej),
  • rundy drugiej (klasycznej),
  • rundy trzeciej – muzycznej (kto pierwszy, ten lepszy),
  • rundy czwartej (klasycznej),
  • finału.

Począwszy od 14 grudnia 2017 (odcinka 83. trzeciej odsłony) rozgrywka podzielona jest na 7 etapów. Ówczesna kolejność to:

  • runda startowa (kto pierwszy, ten lepszy),
  • runda pierwsza (klasyczna),
  • runda druga (klasyczna),
  • runda trzecia – muzyczna (kto pierwszy, ten lepszy),
  • runda czwarta (ze stałą kwotą)
  • runda piąta (klasyczna),
  • finał;

jednak w odcinku 412. trzeciej odsłony (z 5 lutego 2019) zmieniono kolejność rund i zrezygnowano z konwencji muzycznego hasła. Zatem obecna[a] kolejność rund przedstawia się następująco:

  • runda startowa (kto pierwszy, ten lepszy),
  • runda pierwsza (klasyczna),
  • runda druga (ze stałą kwotą),
  • runda trzecia (klasyczna),
  • runda czwarta (kto pierwszy, ten lepszy),
  • runda piąta (klasyczna),
  • finał.

Po każdej rundzie konta graczy zerują się, ale jej zwycięzca zachowuje zdobytą kwotę na stałe. Kategorie haseł zazwyczaj są określone szczegółowo, aczkolwiek zdarzają się bardziej ogólne. Nie ma haseł jednowyrazowych (jak w pierwszych seriach teleturnieju) – każde hasło składa się co najmniej z dwóch słów.

Gracz, który we wszystkich rundach zdobędzie największą sumę pieniędzy (bez względu na ewentualne nagrody rzeczowe), przechodzi do finału.

Opis rund[edytuj | edytuj kod]

Rundy klasyczne (obecnie[a] rundy 1., 3., 5.)

W standardowym wariancie rundy do odgadnięcia jest jedno hasło. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymuje wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy nagród rzeczowych i stawek znajdujących się na polu 500?) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Przywilej wytypowania samogłoski (kosztującej 200 zł, nawet przy nietrafieniu) przysługuje tylko po prawidłowym podaniu spółgłoski (jeśli odsłonięto wszystkie spółgłoski, to wystarczy mieć na koncie wymagane środki w trakcie swojej kolejki). Jeżeli gracz obstawi literę, która nie występuje w haśle, kołem kręci następny gracz. Zwycięzcą rundy zostaje ta osoba, która odgadła hasło i jedynie ona zachowuje pieniądze zebrane w rundzie. Zdobycze pozostałych graczy w rundzie przepadają. W przypadku, gdy w danej rundzie hasło ma formę pytania, zwycięzca może udzielić na nie odpowiedzi – za prawidłową przyznawany jest bonus w wysokości 500 zł.

Na wszelkie decyzje (o zakręceniu kołem, kupnie samogłoski, odgadnięciu hasła) zawodnik ma 3 sekundy. W przeciwnym razie traci kolejkę. Kolejkę traci się także w przypadku podania nieprawidłowego rozwiązania, podania litery, która jest już w haśle lub samogłoski zamiast spółgłoski.

Kto pierwszy, ten lepszy (obecnie[a] rundy startowa i 4.)

Gdy prowadzący poda kategorię, w haśle zaczynają pojawiać się litery. Ten, kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, wygrywa. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi mają pozostali zawodnicy. Może się zdarzyć, że nikt nie odgadnie hasła.

W rundzie startowej tym sposobem wskazuje się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Zwycięzca otrzymuje ponadto 500 zł i nagrodę rzeczową[f]. W przypadku nierozstrzygnięcia rundy nagroda przepada, a rundę pierwszą zaczyna gracz na pierwszym (różowym) stanowisku.

W okresie, gdy tego typu rundę rozgrywano jako rundę trzecią, hasła były związane z muzyką rozrywkową bądź klasyczną (mogły nimi być np. tytuły, cytaty lub nazwy znanych wykonawców), a po zagadce następował występ prowadzącego i/lub wokalistki. Od grudnia 2017 do lutego 2019 nierozstrzygnięcie tej rundy powodowało, że rundę ze stałą kwotą zaczynał gracz na pierwszym (różowym) stanowisku. Od rezygnacji z muzycznej konwencji (w 2019) tym sposobem rozgrywa się rundę czwartą. Od zawsze jednak do zdobycia jest 1000 złotych.

Runda ze stałą stawką (obecnie[a] runda 2.)

Prowadzący[g] losuje na kole stałą stawkę za spółgłoskę (wyznacza ją środkowy wskaźnik), a zawodnicy bez dalszego kręcenia kołem odsłaniają spółgłoski w haśle, otrzymując odpowiednią kwotę. Gracze mogą także wybierać samogłoski, za które w tej rundzie nie muszą płacić (po ich podaniu stan konta się nie zmienia). Po odsłonięciu liter zawodnik ma 3 sekundy na odgadnięcie hasła. Jeśli tego nie zrobi, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadnie hasło, wygrywa rundę. Podawanie liter w tej rundzie zaczyna osoba, która wygrała poprzednią rundę[h].

Warto zaznaczyć, iż gracze w tej rundzie nie mogą być nagradzani nagrodą rzeczową, utratą kolejki, czy bankrutem, zatem każde wylosowanie przez prowadzącego któregoś z tych pól skutkuje anulowaniem próby i ponownym kręceniem. Anulowane próby zazwyczaj nie są pokazywane telewidzom[i].

Występowanie niektórych pól uzależnione jest od sytuacji na kole po poprzedniej rundzie.

Opcjonalne rundy
  • Runda przyspieszona – gdy czas antenowy programu dobiega końca, zasady danej rundy (w praktyce ostatniej) zmieniają się na identyczne z regułami rundy ze stałą kwotą: prowadzący wyznacza stawkę, która obowiązuje aż do odgadnięcia hasła (oznacza to, że jedna runda przebiega według różnych zasad). Do września 2020 roku sytuacja taka wydarzyła się tylko raz[potrzebny przypis]– w odcinku nr 5.
  • Dogrywka – rozgrywana w przypadku, gdy po ostatniej rundzie nie ma finansowego lidera (tj. przynajmniej dwóch uczestników posiada tę samą, najwyższą, sumę). Odbywa się sposobem kto pierwszy, ten lepszy; zwycięzca jednak nie otrzymuje gratyfikacji finansowej, zdobywa jedynie awans do finału.
Finał

Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy we wszystkich poprzednich rundach, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach i kończą grę. Finalista losuje z mniejszego koła jedną spośród 24 kopert z nagrodami. Po wylosowaniu koperty (której zawartość odkrywana jest na samym końcu) prowadzący wyjmuje ją i odkłada na bok. Następnie pojawia się hasło wraz z kategorią. Prowadzący podaje zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetlają się na tablicy, gracz podaje swoje 3 spółgłoski (od 31 sierpnia 2020 w przypadku użycia Złotej Karty – 4 spółgłoski) oraz 1 samogłoskę. Od momentu odsłonięcia ostatniej litery gracz ma 10 sekund na odgadnięcie hasła. Jeśli mu się uda, to wygrywa nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadnie hasła, to wychodzi ze studia z wygraną z poprzednich rund. Gracz nie zna wylosowanej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegraniu finału, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie poprawnie rozwiązane. Kopertę finałową otwiera Izabella przy przygrywce RBandu; z rzadka robi to jej współprowadzący.

Główne nagrody[edytuj | edytuj kod]

Toyota Aygo – dawna główna nagroda w teleturnieju (obok 50 000 złotych).

Od 11 stycznia 2020 nagrodą główną w teleturnieju jest 100 000 złotych. Pozostałymi nagrodami w finale są sumy pieniężne: 10 000, 15 000, 20 000, 25 000, 30 000, 35 000[j], 40 000, 45 000[k] oraz 50 000 złotych. Dawniej pojawiały się także 4000, 5000 i 8000 złotych oraz pobyt w luksusowym hotelu.

Do 10 stycznia 2020 główną nagrodą było 50 000 zł albo samochód Toyota Aygo.

Pola na kole głównym[edytuj | edytuj kod]

  • Kwoty pieniężne – pieniądze za odgadnięcie każdej spółgłoski. Wartości obowiązujące w tej odsłonie teleturnieju to (w PLN): 100 (dawniej), 150, 200, 250, 300, 350, 400, 500, 550, 600 (dawniej, nie od początku), 700 (nie od początku), 800 (nie od początku), 1000, 1500, 2000, 2500. Nie wszystkie te stawki pojawiają się w każdej rundzie (np. obecnie[a] 150 zł pojawia się tylko w rundzie pierwszej, a 800 zł tylko w rundzie piątej; ponadto niektóre stawki widoczne są dopiero po zdjęciu któregoś pola specjalnego). Suma wszystkich wartości zwiększa się wraz z biegiem gry. Najwyższe stawki rundach klasycznych to kolejno: 1500, 1500 (dwukrotnie), 2500; początkowo były to: 1500, 2000, 2500.
  • STOP – szare pole, po którego wylosowaniu gracz traci jedną kolejkę w grze, ruch przejmuje następny gracz (stojący po lewej stronie uczestnika – po prawej z punktu widzenia telewidza). W każdej rundzie jest jedno takie pole.
  • BANKRUT – czarne pole, po którego wylosowaniu zawodnik traci wszystkie nagrody i pieniądze zdobyte w danej rundzie. Bankrut oznacza również utratę kolejki. Nie ma możliwości odzyskania straconych pieniędzy. W pierwszej rundzie klasycznej jest jedno takie pole, w kolejnych dwa pola (z wyjątkiem niektórych odcinków serii 13., gdzie w piątej rundzie jest jedno takie pole).
  • NAGRODA i NIESPODZIANKA – pola z nagrodą rzeczową. Od 2017 można zdobyć m.in.: skórzaną galanterię, wok, zestaw kosmetyków, sprzęt AGD, zegarek szwajcarski, program antywirusowy, deskorolkę elektryczną, sprzęt audio, bądź pobyt w SPA lub hotelu (przez weekend lub tydzień). Nagrody rzeczowe nie mnożą się przez liczbę spółgłosek w haśle. Na przestrzeni setek odcinków (i w zależności od rundy) ich liczebność waha się od dwóch do czterech egzemplarzy jednocześnie na kole.
  • 500? – niepojawiające się w rundzie pierwszej dwustronne pole z niewiadomą, które występuje w dwóch egzemplarzach. Pod takim polem kryje się albo BANKRUT albo najwyższa kwota na całym kole[l]: 2000 złotych w drugiej rundzie klasycznej lub 5000 złotych w trzeciej rundzie klasycznej (do czerwca 2020 w trzeciej rundzie klasycznej najwyższą stawką było 3000 złotych). Zawodnik może odkryć pole, które wylosował lub obstawić literę za 500 złotych (ta stawka nie jest mnożona, z wyjątkiem rundy, w której kołem kręci prowadzący oraz ewentualnej rundy przyspieszonej). Kwoty pod niewiadomą również nie mnoży się przez liczbę spółgłosek w haśle. Po odkryciu jednego z tych pól, drugie pozostaje zasłonięte[m].
  • BANKRUT/3000/BANKRUT (od 31 sierpnia 2020) – pojawiające się w rundzie piątej pole podzielone na trzy strefy: środkową strefę z kwotą 3000 złotych (z możliwością mnożenia), a po obu jej stronach BANKRUT. W niektórych odcinkach występuje niezależnie od innych dwóch bankrutów, w niektórych zastępuje jedno takie pole.
  • GRAJ DALEJ (od 31 sierpnia 2020) – odpowiednik pola Free Play z amerykańskiej wersji teleturnieju – pole pojawiające się we wszystkich rundach (po jednym egzemplarzu, nie jest ono zdejmowane), po wylosowaniu którego zawodnik wybiera jedną z trzech opcji: podanie spółgłoski bez narażania się na utratę kolejki (wartej 500 zł razy liczba wystąpień w haśle), podanie darmowej samogłoski (również bez kary w przypadku nietrafienia) albo możliwość odgadnięcia hasła bez ryzykowania utraty kolejki.
  • ZŁOTA KARTA (od 31 sierpnia 2020) – odpowiednik Dzikiej karty (Wild Card) z amerykańskiej wersji teleturnieju – pole pojawia się w rundzie pierwszej i zostaje na kole aż do zdobycia; po jego wylosowaniu zawodnik podaje spółgłoskę wartą 500 zł razy liczba wystąpień w haśle, a jeśli trafi literę, zdejmuje pole z koła i gra dalej. Uczestnik może zachować kartę, nawet jeśli nie wygra danej rundy, ale jeśli kiedykolwiek trafi na pole BANKRUT – traci ją. Zawodnik może użyć ZŁOTEJ KARTY po wylosowaniu pola z kwotą i podaniu prawidłowej spółgłoski – wtedy podaje drugą spółgłoskę za wylosowaną przed chwilą stawkę (jeśli nie trafi, to traci kolejkę); może ją także zatrzymać aż do finału – wtedy umożliwi sobie wskazanie dodatkowej spółgłoski (oprócz zestawu RSTLNE, trzech spółgłosek i jednej samogłoski). Wyjątek: gracz może użyć ZŁOTEJ KARTY po wylosowaniu pola GRAJ DALEJ, o ile wybiera opcję bezpiecznego podania spółgłoski za mnożone 500 zł; wtedy też nie ryzykuje utraty kolejki w przypadku nietrafienia kolejnej spółgłoski.

Zasady w latach 2007–2009[edytuj | edytuj kod]

W tym okresie teleturniej podzielony był na 5 etapów gry: runda startowa, 1., 2., 3. i finał (opcjonalnie rozgrywano rundę przyspieszoną).

Runda startowa
W tej rundzie losowało się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Po podaniu przez prowadzącego kategorii w haśle zaczynają pojawiać się litery. Kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, ten rozpoczyna rundę 1. oraz dostaje upominek. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi ma zawodnik obok.

Runda 1., 2., i 3.
W każdej rundzie jest jedno hasło do odgadnięcia. Wartości kwot na kole oraz nagrody rzeczowe są różne w zależności od rundy. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymywał wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy kwoty 10 000 zł) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Aby wytypować samogłoskę, uczestnik musiał zapłacić 200 złotych z dotychczas zebranych pieniędzy w rundzie. Jeżeli gracz obstawił literę, która nie występuje, kołem kręci następny w kolejności gracz. Zwycięzcą rundy zostawała ta osoba, która odgadła hasło. Nagrody zdobywał jedynie zwycięzca rundy. Wygrana pozostałych graczy w rundzie przepadała. Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach.

Sumy pieniężne występujące na kole: 0 (po odsłonięciu pola ?500), 100, 150, 200, 250, 300, 350, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500, 3000, 5000 (w 1. rundzie), 10 000 zł (w 2. rundzie na polu Bankrut/10 000/Bankrut i w 3. rundzie po odsłonięciu pola ?500). Pozostałe pola:

  • W rundzie 1.: 2 × Bankrut, 1 × Stop, 2 × Wycieczka, 1 × Nagroda.
  • W rundzie 2.: 1 × Bankrut, 1 × Sklep internetowy, 1 × Bankrut/10 000/Bankrut, 1 × Skuter
  • W rundzie 3.: 1 × Nagroda, 2 × ?500

Runda przyspieszona
W chwili, gdy czas normalnej gry zostawał przekroczony, uruchamiany był tryb gry przyspieszonej, zastępujący trwającą rundę (przeważnie trzecią). Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowaną stawkę. Po odsłonięciu liter zawodnik ma 5 sekund na odgadnięcie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło, wygrywał rundę. Stała stawka była ustalana przez lewy czerwony wskaźnik.

Finał
Gracz losował z małego koła fortuny jedną spośród 24 kolorowych kopert z nagrodami. Nie było koperty pustej. Po wylosowaniu koperty uczestnik podawał ją prowadzącemu, a ten odkładał ją. Wtedy pojawiało się hasło i podana została kategoria hasła. Prowadzący podawał zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetliły się na tablicy, gracz podawał swoje 3 spółgłoski oraz 1 samogłoskę. Po pojawieniu się ostatniej litery, gracz miał 10 sekund na to, by odgadnąć hasło. Jeśli się mu to udało wygrywał nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadł hasła, wychodził ze studia ze swoimi wygranymi z 1., 2. i 3 rundy. Kopertę finałową otwierał prowadzący lub uczestnik.

Główne nagrody[edytuj | edytuj kod]

Głównymi nagrodami były: 50 000 zł lub samochód osobowy (jako ostatni – Toyota Aygo). Pozostałymi nagrodami w finale są: sumy pieniężne, bądź kamery, wycieczki itp. Gracz nie zna dokładnie swojej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegranym finale, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie odgadnięte.

Pola na kole głównym[edytuj | edytuj kod]

Styl koła (tutaj rundy trzeciej) z lat 2007–2009
  • Kwoty pieniężne – pieniądze za odgadnięcie każdej spółgłoski.
  • STOP – szare pole, po którego wylosowaniu gracz traci jedną kolejkę w grze, ruch przejmuje następny gracz (stojącego po lewej stronie uczestnika – po prawej z punktu widzenia telewidza).
  • BANKRUT – czarne pole, po którego wylosowaniu zawodnik traci wszystkie nagrody i pieniądze zdobyte w danej rundzie. Bankrut oznacza również utratę kolejki. Nie ma możliwości odzyskania straconych pieniędzy. Na kole mogą być dwa takie pola bądź jedno takie pole – w zależności od zasad w poszczególnych latach i rundach.
  • NAGRODA – pole z nagrodą rzeczową o różnej wartości, zależnie od odcinka oraz rundy.
    W tych latach nagrody rzeczowe były szczegółowo opisywane na kole. Gracze mogli wylosować takie pola, jak:
  • WYCIECZKA – nagroda w postaci tygodniowej wycieczki dla dwóch osób. Mogła dotyczyć regionów Polski, bądź wysp tropikalnych.
  • SKUTER – nagroda rzeczowa – skuter marki Zipp. Pole po raz pierwszy na kole pojawiło się w odcinku nadanym 4 grudnia 2008.
  • AGD – nagroda rzeczowa – artykuły gospodarstwa domowego o wartości 5000 złotych. To pole na kole pojawiało się od 4 lutego 2008 (odcinek 25. drugiej odsłony).
  • SKLEP (w odcinkach 1–24 drugiej odsłony) – gracz mógł zrobić zakupy za 3000 złotych. Zakupów nie pokazywano telewidzom.
  • SKLEP INTERNETOWY (od odcinka 25. drugiej odsłony) – talon o wartości 3000 złotych do wydania w internetowym sklepie Megapunkt.
  • TELEWIZOR LCD – nagroda rzeczowa – telewizor LCD. To pole na kole pojawiało się od 4 lutego 2008.
  • SIEĆ RYBAKA – zestaw upominków, np. plecak, zegarek itp. Na kole pojawiało się w pierwszych 11 odcinkach w 2007 roku.
  • ?500 – dwustronne pole z niewiadomą, które występowało w dwóch egzemplarzach. Pod jednym z pól kryło się 10 000 zł (niemnożone przez liczbę odgadniętych spółgłosek), pod drugim zaś BANKRUT[l]. Zawodnik mógł odkryć pole, które wylosował lub potraktować je tak, jakby wylosował zwykłe 500 złotych. Po odkryciu jednego pola zdejmowano jednocześnie drugie, gdyż pola te były ze sobą skorelowane. Pojawiało się tylko w rundzie trzeciej.
  • BANKRUT/10 000/BANKRUT – w rundzie drugiej na kole znajdowało się pole podzielone na trzy strefy: środkową strefę zajmowała kwota 10 000 złotych (niemnożona), a po obu jej stronach BANKRUT.

Zasady w latach 1995–1998[edytuj | edytuj kod]

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole: 25, 50, 75, 100, 125, 150, 175, 200, 225, 250, 275, 300, 325, 350, 375, 400, 425, 450, 475 zł oraz 500 (w rundzie 1.), 1400 (w rundzie 2.) i 2000 zł (w rundzie 3.). Pozostałe pola: 1 × Nagroda, 1 × Super premia (w 1. rundzie), 1 × Bankrut, 1 × Stop (lub Strata kolejki). Razem było 21 pól.

Runda 1., 2., 3.
Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto. Zlikwidowano Sklepik Koła Fortuny oraz zakupy samogłosek – za samogłoski dostawało się pieniądze, jednak niemnożone przez liczbę występowania w haśle wybranej litery. Koło musiało wykonać przynajmniej jeden pełny obrót. W przeciwnym wypadku zawodnik tracił kolejkę.

Runda 4.
Na początku każdy gracz podaje trzy dowolne spółgłoski, każda warta po 500 zł. Litery nie są odkrywane. Następnie uczestnicy zaczynają po kolei kręcić kołem. Gdy każdy wylosuje nagrodę, litery wybrane przez zawodników są odkrywane. Osoba, która trafiła na pole z najwyższą kwotą, odgaduje hasło – jeżeli jest prawidłowe, uczestnik od razu przechodzi do finału. Jeśli zawodnik nie zna hasła lub udzieli błędnej odpowiedzi, kolejka przechodzi do następnego zawodnika z najwyższą, uprzednio wylosowaną kwotą. Jeśli żaden gracz nie zna hasła, rozgrywana jest druga część rundy oparta na regułach etapu 4. z lat 1992–1995. Każda litera jest warta 500 zł. Kto odgadnie hasło, przechodzi do finału.

Finał
W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z dodatkową liczbą liter, jaką miał prawo podać (od 0 do 3 liter). Poza tym zawodnik podawał 3 spółgłoski i samogłoskę. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 10 sekund na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli było prawidłowe, wygrywał nagrodę oraz sumę, którą uzbierał wcześniej.

Główne nagrody[edytuj | edytuj kod]

W tym okresie na początku można było wygrać samochód, później jedną z nagród rzeczowych, m.in. garnki o wartości 10 000 złotych. Nie obowiązywała redukcja pieniężna – gracz zachowywał wszystkie wygrane w poprzednich rundach pieniądze.

Pola na kole głównym[edytuj | edytuj kod]

  • Kwoty pieniężne – pieniądze za odgadnięcie każdej spółgłoski.
  • STOP – pole, po którego wylosowaniu gracz traci kolejkę, ruch przejmuje następny gracz (stojącego po lewej stronie uczestnika – po prawej z punktu widzenia telewidza).
  • BANKRUT – czarne pole, po którego wylosowaniu zawodnik traci wszystkie nagrody i pieniądze zdobyte w danej rundzie lub całej grze (zależne od zasad w poszczególnych latach). Bankrut oznacza również utratę kolejki. Nie ma możliwości odzyskania straconych pieniędzy. Na kole mogą być trzy takie pola[potrzebny przypis], dwa pola, bądź jedno takie pole – w zależności od zasad w poszczególnych latach nadawania teleturnieju.
  • NAGRODA – pole z nagrodą rzeczową o różnej wartości, zależnie od odcinka oraz rundy. Nagrody rzeczowe nie mnożą się przez liczbę spółgłosek w haśle.
  • PREMIA – po wylosowaniu tego pola gracz otrzymywał „zieloną kartę”, która umożliwiała mu dalszą grę w razie wylosowania pola STOP.
  • SUPER PREMIA – pole, po którego wylosowaniu gracz miał prawo podać trzy spółgłoski zamiast jednej. Występowało w latach 1996–1998.

Zasady w latach 1992–1995[edytuj | edytuj kod]

Polonez Caro – jedna z głównych nagród w latach 1992–1995.

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole (w PLZ): 500 000, 2 × 750 000, 2 × 1 000 000, 1 500 000, 1 750 000, 2 000 000, 2 250 000, 2 500 000, 2 750 000, 3 000 000, 3 250 000, 3 500 000, 3 750 000, 4 000 000, 4 500 000 oraz 5 000 000 (w 1. rundzie), 12 500 000 (w 2. rundzie), 17 500 000 (w 3. rundzie) i 25 000 000 (w 4. rundzie). Pozostałe pola: 1 × Nagroda (lub Niespodzianka), 1 × Bankrut (po wylosowaniu gracz tracił wszystkie nagrody zebrane w teleturnieju), 1 × Stop. Łącznie było 21 pól. Kwoty były tak ogromne z powodu inflacji.

Runda 1., 2., 3.
Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto (od 1994). Po rozegranej rundzie, jej zwycięzca przechodził do Sklepiku Koła Fortuny, w którym za uzbierane w danym etapie gry pieniądze kupował nagrody rzeczowe. Po rozegraniu trzech etapów, uczestnicy przechodzili do rundy 4.

Runda 4.
Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowane kwoty. Po odsłonięciu liter zawodnik miał 5 sekund na odgadniecie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodziła na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło przechodził do finału. Pozostali zawodnicy tracili sumy pieniężne z 1., 2. i 3. rundy, zachowywali nagrody rzeczowe wylosowane na kole. Nagroda pocieszenia dla każdego uczestnika wynosiła 1 000 000 PLZ albo jeden z upominków typu: gra planszowa, encyklopedie, zestaw sztućców. Zasady w tej rundzie były identyczne jak w następnych edycjach podczas rundy przyspieszonej.

Finał
W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z zestawami liter – trzema spółgłoskami i jedną samogłoską (w pierwszych odcinkach było to 5 spółgłosek). Po ich odsłonięciu na tablicy zawodnik podawał swoje litery – 3 spółgłoski i samogłoskę, czas na ich podanie wynosił 5 sekund. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 15 sekund (10 sekund w pierwszych odcinkach) na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli je odgadł, wygrywał samochód, 10% sumy, którą uzbierał wcześniej oraz nagrody rzeczowe z koła fortuny.

Główne nagrody[edytuj | edytuj kod]

Główną nagrodą za odgadnięcie hasła finałowego był jeden z samochodów: Polonez Caro, BMW, Renault Clio, Fiat Cinquecento, czy Maruti 800. Gracz, wygrywając nagrodę, tracił wszystkie rzeczy zakupione w Sklepiku. Prócz auta, dostawał też pieniądze z poprzednich rund, zredukowane do 10%, oraz nagrody z pola Nagroda.

Pola na kole głównym[edytuj | edytuj kod]

  • Kwoty pieniężne – pieniądze za odgadnięcie każdej spółgłoski.
  • STOP (początkowo STRATA KOLEJKI) – pole, po którego wylosowaniu gracz traci kolejkę, ruch przejmuje następny gracz (stojącego po lewej stronie uczestnika – po prawej z punktu widzenia telewidza).
  • BANKRUT – czarne pole, po którego wylosowaniu zawodnik traci wszystkie nagrody i pieniądze zdobyte w danej rundzie lub całej grze (zależne od zasad w poszczególnych latach). Bankrut oznacza również utratę kolejki. Nie ma możliwości odzyskania straconych pieniędzy. Na kole mogą być trzy takie pola[potrzebny przypis], dwa pola, bądź jedno takie pole – w zależności od zasad w poszczególnych latach nadawania teleturnieju.
  • NAGRODA – pole z nagrodą rzeczową o różnej wartości, zależnie od odcinka oraz rundy. Nagrody rzeczowe nie mnożą się przez liczbę spółgłosek w haśle.
  • PREMIA – po wylosowaniu tego pola gracz otrzymywał „zieloną kartę”, która umożliwiała mu dalszą grę w razie wylosowania pola STOP.

Oprawa teleturnieju[edytuj | edytuj kod]

Scenografia[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1995 Pierwsza wersja studia była zbliżona do wersji amerykańskiej[potrzebny przypis]. Ściany były koloru beżowego. Na wprost od publiczności był widoczny „Sklepik Koła Fortuny”. Po lewej stronie była widoczna tablica. Z boku stała główna wygrana, czyli samochód osobowy. Zmiennie w studio stało mniejsze Koło, na którym była widoczna nagroda z Koła, o którą grali zawodnicy. Dookoła stały parasolki, z malunkiem Koła Fortuny. Po prawej były widoczne stanowiska. Kamery stały przed publicznością. Stanowiska graczy były kolejno niebieskie, żółte oraz czerwone. W międzyczasie, w 1994 zmieniono lekko scenografię, czołówkę oraz ruchy kamer. Na polach z kwotami (których na samym początku teleturnieju nie było) na początku 1 rundy były widoczne imiona graczy. Zmiany w scenografii w 1994 wniosły wiele nieznacznych zmian. Koło Fortuny zostało odświeżone graficznie. Stanowisko prowadzącego zostało zaokrąglone całkowicie, dodano parasolki w studio oraz oświetlenie bezpośrednio za tablicą. Na samym początku teleturnieju, w 1992, nie było wyświetlaczy LED. Taka sytuacja miała miejsce tylko w Polsce. Podobna sytuacja miała miejsce w 1993, gdzie po zmianach kosmetycznych studia były widoczne nowe ekrany (LED), lecz były one jeszcze nieczynne (wyzerowane). Powodem tego było kręcenie odcinków na bieżąco – realizatorzy nie mogli sobie pozwolić na przerwę w kręceniu teleturnieju. W 1995, gdy prowadzącym został Stanisław Mikulski, studio przeszło kolejny lifting, podczas którego zmieniono kolor podłogi i ścian z beżowego na granatowy, w miejscu dawnego „sklepiku koła fortuny” dodano więcej miejsc dla publiczności, po lewej stronie stanowiska prowadzącego dodano stojące koło Fortuny, zbudowano więcej schodków oraz kwadraty z kolorami stanowisk graczy, które stały za nimi zastąpiono pomarańczową bramą. Kolor tablicy pozostał bez zmian. Przez te zmiany studio wydawało się mniejsze i mniej obszerne.
1996–1998 W tych latach były 2 kolory ścian: pomarańczowy i niebieski. Na ścianie znajdował się duży napis KOŁO FORTUNY (w finale dokładano napis FINAŁ). Miejsce stanowisk i tablicy się nie zmieniło, lecz znacząco zmienił się ich wygląd. Za zawodnikami stały 3 wielkie, niebieskie łuki, które następnie z powodu zmian kosmetycznych dokonanych jesienią 1997 pomalowano na pomarańczowo. Stanowisko przy Kole Fortuny miało kolor złoty, Koło również zmieniło wygląd, lecz kolory graczy oraz pole z sumami pieniężnymi pozostały takie same.
2007–2009 Scenografia była podobna do francuskiej. Stanowisko i tablica stały w tym samym miejscu jak przed reaktywacją. Publiczność znajdowała się dookoła studia. Finał rozgrywany był pośrodku studia, przy małym, 24-kopertowym Kole Fortuny.
od 2017 Studio jest kolorowe i przejrzyste, dominuje w nim biel, szarość oraz kolorowe dodatki emitowane na ekranach. W studiu jest zespół muzyczny, który towarzyszy prowadzącemu. Za zawodnikami są ekrany, które emitują różne kolory, wzbudzane zależnie od sytuacji w grze, np. po wylosowaniu Bankrut jest pokazany ogromny napis „BANKRUT”. Finał rozgrywany jest przy tablicy, przy małym, 24-kopertowym Kole Fortuny. Od 11 stycznia 2020 po liftingu studio posiada więcej efektów świetlnych.

Czołówka[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1994 Latające okręgi, z których tworzyło się koło. Zaczyna się motyw przewodni. Na koło wylatywały z góry plansze z kwotami. Koło zaczynało się oddalać, przekształcać w „O”. Tworzył się złoty napis „Koło Fortuny”. Nagle wszystko wracało, plansze z kwotami leciały w górę, Koło znikało, zostawały same kręgi, które po chwili również znikały.

Tło tworzyły różne obrazy ze studia. U samej góry widać wędrującą kamerę wśród publiczności. Na samym środku widoczne są trzy, wąskie, nieruchome obrazy (jeden obok drugiego) z nagrodami głównymi – samochodami. Widać tam m.in. słynnego Poloneza Caro lub Renault Clio. Na samym środku widać przebłysk kręcącego się koła (z lat 1992–93). Ciekawostką jest to, że jest to identyczna, spolszczona wersja czołówki z amerykańskiej wersji teleturnieju. Muzyka również w pewnym stopniu przypominała amerykańską, choć dźwięki i animacja były uboższe niż w USA.

1994–1998 Wyspa na morzu. Kamera wchodziła do znajdującej się na niej groty, wpadała do skrzyni. Różnobarwne klejnoty spadały na tworzące się koło. Motyw wlatywania plansz z kwotami został zaczerpnięty z poprzedniej czołówki. Ze środka koła wytrącał się złoty napis „Koło Fortuny” i zaczynał kilka razy okrążać koło. W środku koła widać było obracającą się zieloną gwiazdę, w tle zaś fajerwerki. Pan Tadeusz (lektor) witał widzów przed telewizorami. Napis stawał w miejscu. Kamera się zbliża. Pojawia się studio. W odcinkach, które prowadził Stanisław Mikulski, czołówka znikała w sposób przypominający otwierające się drzwi.
2007–2009 Widać błękitne okręgi na granatowym tle. Pojawiały się napisy, za którymi wędruje kamera: „Krzysztof Tyniec oraz Magda zapraszają na”. Pojawiał się napis tytułowy i okręgi odsłaniające studio. Motyw identyczny z (w) wersji francuskiej.
od 2017 Na niebieskim tle ujawniają się kolorowe pola, z których następnie składa się tytułowe koło. Pojawiają się kwoty. Kamera oddala się. Koło zostaje odwrócone i błyskawicznie, po całkowitym odwrocie koła pojawia się napis „KOŁO FORTUNY” z neonowymi pierścieniami w tle. Tuż po pojawieniu się niebieskiego pierścienia, kamera zmierza w kierunku loga, za którym pojawia się studio.

Tablica[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1995 W tych latach tablica była identyczna z (w) amerykańskiej wersji teleturnieju. Dookoła liter były widoczne 2 oświetlone łuki, połączone ze sobą. Oświetlenie łuków było zsynchronizowane (jak i inne oświetlenie w studio) z kręcącym się Kołem Fortuny. Tablica składała się z czterech rzędów obracających się trójkątów, na których były umieszczane litery – kolejno od góry: 11, 13, 13, 11. Gdy na trójkącie nie było litery, miał on kolor zielony. Gdy była litera trójkąt był biały. Pola były podświetlane, zgodnie z odgadywaniem liter przez zawodników.
1996–1998 W 1996 dołożono kilka liter do tablicy, skutkiem czego wszystkie rzędy miały po 13 trójkątów. Łuki przestały się złączać u dołu, były inne kolory trójkątów – o braku litery na trójkącie informował nas kolor szary, tam, gdzie była litera nadal był kolor biały, lecz podświetlany na fioletowo. Asystentka stała dalej, niewidoczna, poza kamerą.
2007–2009 Po reaktywacji w 2007 tablica była stworzona z ekranów plazmowych[23]. Litery były odwracane komputerowo. Dookoła liter był długi pas świetlny zmieniający kolory (zazwyczaj dostosowywał się do 3 kolorów, odpowiednio do gracza).
od 2017 Po reaktywacji teleturnieju w 2017 tablica jest stworzona z jednego dużego ekranu dotykowego. Litery odwracane są komputerowo, jedna po drugiej, każda z nich z dźwiękiem. Podświetlenie nieodsłoniętych jeszcze liter jest koloru zielonego. Puste pola są koloru niebieskiego, nieodgadnięte białego. Rzędy mają od góry po 12, 14, 14, 12 liter. Obramowanie tablicy jest w kształcie prostokąta z zaokrąglonymi rogami.

Koło[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1993 Koło z 21 tradycyjnymi polami. Pośrodku duży, czarny okrąg. Kwoty pisane zwykłą, czarną czcionką. Kolory pól to: czarny, błękitny, czerwony, różowy, pomarańczowy, pistacjowy. Kolory się powtarzały po kilka razy.
1993–1995 W tych latach koło miało również 21 pól, jednak jak cały teleturniej przeszło zmiany kosmetyczne. Napisy na poszczególnych polach koloru białego, napisane tradycyjną czcionką, lekko powiększoną. Na środku, u zbiegu wszystkich pól małe żółte kółeczko z pomarańczową obwódką, na wzór Słońca. Kolory na kole: akwamaryna, ciemnozielony, czarny, pomarańczowy, jasnozielony, brązowy, niebieski, czerwony, żółty, bordowy, błękitny.
1995 To koło było używane w grze krótko, pomiędzy datą denominacji waluty w Polsce a zmianą całej scenografii w teleturnieju, czyli kilka miesięcy. Na kole zmieniły się kwoty (denominacja z PLZ na PLN), a pole „BANKRUT” i „STOP” pojawiło się na niebieskim polu.
1996–1998 Koło było podzielone na cztery części, w których pola były: czerwone, niebieskie, pomarańczowe, różowe i zielone. W jednej części było kilka pól o różnych odcieniach tego samego koloru. Bankrut miał kolor ciemnoczerwony, STOP niebieski, a kółko pośrodku zielony.
2007–2009 Koło w 18 kolorach: niebieski, akwamaryna, ciemno i jasnozielony, żółty, brązowy, ciemno i jasnoczerwony, czerwony, czarny, magenta, bordowy fiolet, bladoróżowy, pomarańczowy, ananasowy, ciemnogranatowy oraz gruszkowy. Pole Stop miało kolor jasnego popiołu. Środek koła taki jak w latach 1993–1995, ale trzy razy większy. Przez kilkanaście odcinków w okresie wrzesień–październik 2008, okrąg pośrodku wyglądał identycznie z (w) I wersji (1992–93).
od 2017 Koło w 10 kolorach: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, różowy, błękitny, bordowy, czarny (dla pola BANKRUT i 500? – choć to drugie początkowo było niebieskie) i szary (tylko dla pola STOP). Pole 500? ma z obu stron napisy brązowe (wcześniej złote, dawniej białe), pozostałe pola natomiast mają napisy białe. Pośrodku biały okrąg, na którym widnieje logo programu. Od 31 sierpnia 2020 koło posiada 2 nowe kolory: złoty (pole ZŁOTA KARTA) i ciemnozielony (pole GRAJ DALEJ).

Grafika na ekranie[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis
1992–1993 Litery, widoczne tylko dla telewidzów, w tych latach pisane czcionką identyczną z (w) USA. Były to drukowane litery, z białą obwódką. Nazwa kategorii, podczas pierwszych trzech rund, była koloru niebieskiego, umieszczona na dole ekranu. Dla rundy czwartej była różowa, umieszczona w prawym, dolnym rogu ekranu. Wszystkie wyżej wymienione nazwy były widoczne tylko podczas emisji obrazu na tablicę z hasłem. Gdy była pokazywana inna rzecz, kategoria znikała i pojawiała się wraz z powrotem tablicy na ekran.

Finałowe litery, wylosowane przez gracza były koloru niebieskiego, wybrane przez gracza, koloru czerwonego – wszystko to w lewym, dolnym rogu. W prawym był podany czas na odgadnięcie hasła, koloru różowego. Twarze graczy, natomiast w prawym, górnym rogu, nad tablicą, w stylu niżej opisanym. Kwoty pieniężne, którymi podpisywane były nagrody w teleturnieju, były różne. Najczęściej w tych z pola „NAGRODA” czerwone, a w „Sklepiku” niebieskie, prócz ogólnej sumy wydanej przez gracza, która była koloru czerwonego. Twarz kupującego w „Sklepiku Koła Fortuny” była umieszczona na samym środku ekranu – wycięta i umieszczona w rozmazanym kole, gdyż kupujący stał przy swoim stanowisku. Napisy końcowe były często zmieniane.

1993–1995 W tych latach litery były jednolite, pisane chudą czcionką koloru żółtego, w ułożeniu identycznym z (sprzed) lat. Kwoty przy nagrodach były pogrubione.

W „Sklepiku” pojawiał się zarys nie głowy, lecz tułowia kupującego w kształcie elipsy. Podczas gry finałowej pojawiał się nie zarys, lecz ekran z twarzą finalisty, w tym samym miejscu. Napisy końcowe były przesuwane na dole ekranu, w tych latach bez ciągłych zmian. W odcinkach do 1998 ze Stanisławem Mikulskim muzyka się urywała i był grany motyw z czołówki na pianinie (w napisach końcowych, w zagadce dla telewidzów, ale tylko, gdy było to pomiędzy blokami reklamowymi i zapowiedziami programu, a także nie zawsze przy prezentacji nagród w finale).

1996–1998 Litery kategorii w tych latach były pisane białą czcionką, z zielonym tłem. Nazwy, w kształcie kwadratowym, były emitowane nadal w tym samym miejscu, co wcześniej. Reszta również bez zmian.

Nagrody przedstawiane były na tle tablicy z hasłami – było to zbliżenie kamery do migających światełek. Kwoty pisane fioletową czcionką, z białą obwódką. Napisy końcowe bez żadnych zmian.

2007–2009 Kategorie haseł były podane pod tablicą, w niebieskim kwadracie, zza którego wyjawiało się fioletowe światło, na cały ekran. Podczas gry normalnej, jak i finałowej, widoczne były dwa ekrany, jeden z hasłem, drugi z zawodnikiem. W tle fiolet z przebłyskującym logiem teleturnieju (animacja z czołówki). Tak samo przy zagadce dla telewidzów. Litery w finale były koloru niebieskiego, wyświetlane pod tablicą.

Napisy końcowe pokazywane szybko, po lewej stronie ekranu pisane normalną, białą czcionką.

od 2017 Kategorie haseł, litery podawane przez zawodników w finale, oraz kwota przez nich wygrana, są pokazywane w srebrnych ramkach na dole ekranu. W tyłówce widoczny jest rozmazany ekran z kołem, a ramka po prawej stronie pokazuje zakończenie gry w studiu i pożegnanie się z zawodnikami. Po lewej stronie widoczne są napisy końcowe.

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

  • Autorem muzyki do pierwszej czołówki jest Wojciech Konikiewicz, drugiej – Marek Biliński, trzeciej – Adam Sztaba, a czwartej (obecnej) – zespół RBand.
  • W latach 1992–1998 dźwięk przy odgadnięciu hasła wykorzystano z gry Super Mario Bros. W grze ten dźwięk można było usłyszeć przy zdobyciu przez Mario przedmiotu power-up.

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Producent wykonawczy

Producentami wykonawczymi programu byli kolejno: Uni Vision (1992–1998), Telewizja Polska (2007–2009, od 2017) i ATM Grupa (2017–2020). Przy produkcji zaangażowani są również właściciele praw do międzynarodowego formatu – Sony Pictures Television i CBS Studios International. W napisach końcowych pojawia się logo CBS Studios International, ponieważ ta firma jest wyłącznym międzynarodowym dystrybutorem formatu.

Studio nagrań

W latach 2007–2009 nagrania odbywały się we wrocławskim ośrodku TVP przy ulicy Karkonoskiej 8. Nagrania do wszystkich odcinków, które były emitowane przez pół roku były nagrywane w 4 dni, jeden za drugim.

Od 2017 nagrania są realizowane w studiu ATM przy ulicy Wał Miedzeszyński 384 w Warszawie. Od 11 stycznia 2020 w napisach końcowych nie pojawia się już logo ATM Grupy. Przez pewien czas firma ta zajmowała się drobnymi usługami przy produkcji tego programu dla TVP – łącznie z wynajmem studia, w którym był nagrywany. Obecnie nagrania odbywają się w siedzibie TVP przy ul. Woronicza 17 w Warszawie.

Rekrutacja do programu[edytuj | edytuj kod]

Aby dostać się do Koła Fortuny, należy przejść odpowiednie eliminacje. W historii teleturnieju sposób naboru zawodników do gry zmieniał się dwa razy.

1992–1998

Osoba chętna do zgłoszenia się do teleturnieju musiała wysłać kartkę pocztową do siedziby Uni Vision – producenta Koła Fortuny. Po kilku dniach chętny otrzymywał test eliminacyjny, w którym zawarto punkty sprawdzające IQ wypełniającego. Po wypełnieniu testu należało go odesłać z powrotem. Osoby wylosowane spośród tych z najwyższym IQ (testy sprawdzali zatrudnieni psycholodzy) zapraszano do teleturnieju.

2007–2009

Aby dostać się do teleturnieju, trzeba było wybrać się na eliminacje, organizowane co pewien czas (co około pół roku) do siedziby TVP, najczęściej w Warszawie. Tam indywidualnie odbywał się test składający się z dwóch krzyżówek dotyczących kraju i świata. Czas na rozwiązanie wynosił 20 minut. Następnie odbywały się rozmowa kwalifikacyjna, w czasie której chętny opowiadał o sobie psychologowi oraz zdjęcia chętnych do wzięcia udziału w teleturnieju. Pracownik Telewizji Polskiej dzwonił do wybranych osób z wiadomością o udanych eliminacjach.

Od 2017

Obecnie zasady eliminacji są różne, zależne od miast i czasu ich trwania. Zawodnicy muszą zgłosić się drogą mailową do twórców teleturnieju, a następnie poczekać na zaproszenie na eliminacje. W większości przypadków spotkanie polega na odgadywaniu haseł na czas, kręceniu próbnym kołem oraz prezentacji przed kamerą.

Cytaty i odniesienia do teleturnieju[edytuj | edytuj kod]

W serialu Graczykowie Paweł Wawrzecki, były gospodarz teleturnieju, grając rolę Romka Bułkowskiego groził Graczykowi podczas kłótni: To nie jest Koło Fortuny, żeby hasła odgadywać i nagrody sobie zgarniać!.

Teleturniej został sparodiowany przez Wojciecha Manna oraz Krzysztofa Maternę w skeczu Krąg obfitości z cyklu Za chwilę dalszy ciąg programu.

W filmie Shrek 2 nazwa teleturnieju została sparodiowana jako Koło tortury.

Zwroty używane w programie[edytuj | edytuj kod]

Wojciech Pijanowski, prowadząc pierwszą wersję teleturnieju używał powiedzenia Magda, pocałuj Pana! w stosunku do jego asystentki, Magdy Masny, prosząc ją o złożenie gratulacji finaliście w postaci pocałunku. Powiedzenie dokładnie brzmiało: Magda obiecała, że Pana ucałuje – bardzo Pana polubiła, zwracając się do finalisty – Antoniego Zenona L., na co Magda Masny odrzekła: Nie wiem, co na to Pani Lila powie, całując go jednak. W edycji z lat 2007–2009, tak samo jak Pijanowski, powiedzenia używał Krzysztof Tyniec, zwracając się do Marty Lewandowskiej. To powiedzenie, jak i inne typu: Magda, pokaż Panu, Magda, pokaż Panu w samochodzie, A teraz Magda odsłoni cztery litery weszły do życia codziennego Polaków[24].

Franczyza i promocja[edytuj | edytuj kod]

W roku 1993 Uni Vision, główny producent Koła Fortuny w latach 90., wydało książkę „Zagadki Koła Fortuny”, która zawierała test eliminacyjny, zasady i regulamin teleturnieju, wskazówki dla występujących, częstotliwości występowania liter w hasłach oraz kilkaset haseł do odgadywania. Wyszła ona spod ręki Wojciecha Pijanowskiego. W publikacji można było znaleźć konkurs, w którym nagrodą był Polonez.

W 1995 wydano grę planszową „Koło Fortuny”. Zawierała koło, tablicę, literki, banknoty i żetony. Wyprodukowała ją firma Milton Bradley.

Lokalne wersje teleturnieju na świecie[edytuj | edytuj kod]

Mapa państw mających własną wersję teleturnieju.

Koło Fortuny emitowano w ponad 60 krajach świata. Poniżej są wymienione tytuły 26 lokalnych edycji teleturnieju:

  • Stany Zjednoczone Wielka Brytania Australia Filipiny Angielski Wheel of Fortune (nazwa używana w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Australii, Nowej Zelandii i na Filipinach)
  • Arabia Saudyjska Arabski دايرة الحياة (Dayret al-hayat)
  • Chorwacja Chorwacki Kolo Sreće
  • Grecja Grecki Ο τροχός της τύχης (O trochόs ths tύchhs)
  • Rosja Rosyjski По́ле Чуде́с (Pole czudies)

Pat Sajak, prowadzący amerykańskiej wersji formatu, zainaugurował reaktywację teleturnieju w Polsce, podczas drugiego odcinka trzeciej edycji teleturnieju (wyemitowanego 11 września 2017)[25].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nowa prowadząca "Koła Fortuny"! Kim jest Izabella Krzan? [dostęp 2017-09-04].
  2. 25 best game shows of all time, ranked, Newsday [dostęp 2017-09-04].
  3. ADOM: 22 lata „Koła Fortuny”. Pijanowski: chyba zrobiłem błąd, że to „Koło” ściągnąłem (pol.). tvp.info (online), 3 października 2014. [dostęp 2020-09-07].
  4. Zmarł Andrzej Kopiczyński (pol.). pisf.pl. [dostęp 2020-08-30].
  5. BZ, TO: Nie żyje Andrzej Kopiczyński, inżynier Karwowski z „Czterdziestolatka” (pol.). tvp.info, 13 października 2016. [dostęp 2020-08-30].
  6. Krzysztof Tyniec poprowadzi ‘Koło fortuny’, wirtualnemedia.pl, 25 września 2007 [dostęp 2009-11-02].
  7. O niej będzie głośno – Marta Lewandowska, dziewczyna z „Koła Fortuny”, tvp.pl, 28 kwietnia 2009 [dostęp 2009-11-02].
  8. „Koło fortuny” coraz chętniej oglądane, wirtualnemedia.pl, 17 lutego 2008 [dostęp 2009-11-02].
  9. 'Kwartety' Karnowskiego i Górnego znikają z Dwójki, wirtualnemedia.pl, 2 listopada 2009 [dostęp 2009-11-02].
  10. Rafał Brzozowski nowym prowadzącym "Koło Fortuny", plejada.pl [dostęp 2017-08-04].
  11. Izabella Krzan poprowadzi "Koło Fortuny", plejada.pl [dostęp 2017-08-12].
  12. Rafał Brzozowski poprowadzi show „Jaka to melodia?”, a Norbi - „Koło fortuny”, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-07-21] (pol.).
  13. TVP, Program TVP2 na 9 maja - http://www.tvp.pl/prasa/programTVP2/p0509_T2D.txt, 28 kwietnia 2020.
  14. Reaktywowane „Koło fortuny” hitem. TVP2 zyskała ponad milion widzów, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  15. 1,49 mln widzów „Koła fortuny” w sezonie 2018/2019. TVP2 zdecydowanym liderem, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  16. 1,4 mln widzów „Koła fortuny” z Norbim. Teleturniej ze wzrostem oglądalności, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  17. Polsat nowym liderem tygodnia, traci TVP1. „M jak miłość” ratingowym hitem, drużynowy konkurs ZIO w czołówce [dostęp 2018-02-26].
  18. Michał Kurdupski, TVP1 liderem w lutym, grupa komercyjna dla Polsatu. Duże wzrosty Polsat News i TVP Info, Wirtualne Media, 2 marca 2020 [dostęp 2020-03-12] (pol.).
  19. Michał Kurdupski, TVP1 liderem, udany tydzień TVN24, TVP Info i Polsat News. „M jak miłość” hitem, Wirtualne Media, 1 marca 2020 [dostęp 2020-03-12] (pol.).
  20. a b Udany powrót „Koła fortuny” – teleturniej śledzi 1,24 mln widzów. Od 9 grudnia emisje również w soboty [dostęp 2017-12-14].
  21. Koło fortuny, www.facebook.com [dostęp 2019-09-02] (pol.).
  22. Rozrywkowa jesień w TVP2. Dużo nowości, powrót kultowego "Czar par", Media2.pl [dostęp 2019-08-24] (pol.).
  23. Koło Fortuny, event.trias.pl, 26 listopada 2007 [dostęp 2009-11-02].
  24. "Magda pocałuj pana" ma już 20 lat!, www.fakt.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  25. Koło Fortuny – odc. 2, vod.tvp.pl, 11 września 2017.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Stan na 13 września 2020 r.
  2. W latach trwania teleturnieju nosiła nazwisko panieńskie: Lewandowska
  3. Brak informacji, czy w czasie wakacji nadawano odcinki premierowe, czy powtórki.
  4. Ponadto 19, 20, 26 i 27 października o standardowej porze ukazały się cztery odcinki teleturnieju, lecz z informacji zawartych w archiwalnych ramówkach wynika, że były to powtórki odcinków sprzed wakacji.
  5. Premierowe odcinki miały ukazywać się do 9 czerwca, ale emisja ostatniego została przesunięta na następną sobotę, 15 czerwca, z uwagi na mecz o 3. miejsce Ligi Narodów (Szwajcaria — Anglia). Odtąd program miał standardową przerwę wakacyjną, w czasie której nadawano powtórki. W dniach 2–6 września, czyli przed rozpoczęciem nowej serii (prowadzonej przez Norbiego), wyemitowano pozostałe pięć odcinków z Rafałem Brzozowskim jako prowadzącym.
  6. Z nielicznymi wyjątkami, kiedy w rundzie startowej do zdobycia były wyłącznie pieniądze.
  7. Lub asystentka, ewentualnie członek zespołu; w odcinkach realizowanych z zachowaniem ostrożności związanej z koronawirusem – wszyscy uczestnicy lub wybrany spośród nich reprezentant.
  8. W jednym z programów (odcinek 417.) uchylono się od tej reguły i jako pierwsza podała literę uczestniczka na fioletowym stanowisku, mimo iż nie wygrała rundy pierwszej
  9. Zdarzają się wyjątki: np. w odcinku 201. z 15 kwietnia 2018 pokazano wylosowanie BANKRUTA, a w odcinku 270. z 13 września 2018 pola Niespodzianka.
  10. Stawka wykręcona po raz pierwszy w odcinku z 14 września 2020.
  11. Stawka wykręcona po raz pierwszy w odcinku z 31 maja 2020.
  12. a b Wyjątkiem był odcinek świąteczny z 21 kwietnia 2019, w którym pod obydwoma polami 500? kryła się kwota pieniężna.
  13. W pierwszych odcinkach nie było wiadomo, co kryje się pod którym polem. Z czasem regułą stało się, że pod jednym z pól jest bankrut, a pod drugim najwyższa stawka. Dlatego też odkrycie jednej z wartości zdradza zawartość drugiego pola.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]