Kościół św. Andrzeja w Trzebieszowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Andrzeja
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. 192/2045 z 25.05.1972
Ilustracja
Kościół św. Andrzeja nocą, widziany od strony cmentarza
Państwo  Polska
Miejscowość Trzebieszowice
Wyznanie rzymskokatolickie
Wezwanie św. Andrzej
Historia
Data budowy przed 1269
1813
Data poświęcenia przed 1269
Dane świątyni
Architekt Knappe
Styl klasycystyczny
Stan obecny czynny
Położenie na mapie gminy Lądek-Zdrój
Mapa lokalizacyjna gminy Lądek-Zdrój
Kościół św. Andrzeja
Kościół św. Andrzeja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Andrzeja
Kościół św. Andrzeja
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Kościół św. Andrzeja
Kościół św. Andrzeja
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Kościół św. Andrzeja
Kościół św. Andrzeja
Ziemia50°20′56,305″N 16°46′34,442″E/50,348974 16,776234

Kościół św. Andrzeja w Trzebieszowicachklasycystyczny, neogotycyzujący jednonawowy kościół znajdujący się w Trzebieszowicach. Siedziba rzymskokatolickiej parafii św. Andrzeja Apostoła w Trzebieszowicach. Obecną budowlę wystawiono w 1813 roku, gotycka wieża to pozostałość wcześniejszej budowli[1]. Świątynia, jeden z najwcześniejszych przykładów architektury neogotyckiej w regionie, posiada ostrołukowe okna[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Trzebieszowice po raz pierwszy wzmiankowano w źródłach z 1264 roku[3], już w 1269 wzmiankowany jest także kościół we wsi[2]. W 1530 we wsi osiedlił się pierwszy duchowny protestancki, z czasem wyznanie to zaczęło zdobywać coraz większą popularność, której sprzyjała przychylność ówczesnych właścicieli miejscowości, rodu Reichenbachów. W toku wojny trzydziestoletniej wojska cesarskie próbowały dokonać przymusowej konwersji miejscowej ludności na katolicyzm, jednak wywołało to serię buntów i starć zbrojnych pomiędzy chłopstwem a siłami lojalnymi wobec cesarza[2]. Ostatecznie, podobnie jak w innych parafiach ziemi kłodzkiej, także w Trzebieszowicach kościół w latach 60. XVII wieku przeszedł we władanie protestantów[4] (niektóre źródła podają datę 1654)[5]. W XVIII wieku kościół św. Bartłomieja w Skrzynce (niem. Heinzendorf) stał się filią protestanckiej parafii trzebieszowickiej[6].

Nową świątynię wystawił w 1813 właściciel miejscowości, Joseph von Fürstenberg. Wybudowano ją na miejscu poprzedniego kościoła. Autorem i wykonawcą robót był mistrz Knappe. W czasie prac między inwestorem a wykonawcą doszło do konfliktu o kształt okien, ostatecznie von Fürstenberg przewalczył wykonanie, niespotykanych ówcześnie, ostrołukowych okien. Dzięki temu kościół zyskał rys neogotycki[2]. Elementy renesansowej i barokowej kamieniarki zdobiącej wcześniejszy kościół wmurowano w elewację pobliskiego pałacu Schlabrendorfów[7].

W pobliżu kościoła znajduje się także zabytkowa kostnica, której wejście zdobi motyw chusty świętej Weroniki[2].

Wyposażenie kościoła jest w większości klasycystyczne i neobarokowe[2]. Po 1945 do kościoła, wraz z ludnością przesiedleńczą, trafiła część wyposażenia z kościołów św. Mikołaja w Wyżnianach, św. Antoniego w Kurowicach i kościoła filialnego w Sołowej, jednak w kolejnych dekadach uległo ono zniszczeniu[8]. 25 maja 1972 kościół, wraz z pobliskim budynkiem plebanii z początków XIX wieku, został wpisany do rejestru zabytków jako zespół kościoła parafialnego pw. św. Andrzeja z plebanią, pocz. XIX (nr. rejestru zabytków 192/2045)[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hanna Faryna-Paszkiewicz, Małgorzata Omilanowska, Robert Pasieczny, Atlas zabytków architektury w Polsce, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 404, ISBN 978-83-01-13478-5 [dostęp 2017-12-13] (pol.).
  2. a b c d e f Waldemar Brygier, Ziemia Kłodzka. Przewodnik, Rewasz, 2010, s. 456, ISBN 978-83-89188-95-3 [dostęp 2017-12-13] (pol.).
  3. Kazimierz Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1977, s. 79 [dostęp 2017-12-11] (pol.).
  4. Uniwersytet Opolski, Polacy w dziejach Europy Środkowej i Rosji: XVI-XX w, Wyd. Uniwersytetu Opolskiego, 2004, s. 13, ISBN 978-83-7395-035-1 [dostęp 2017-12-11] (pol.).
  5. Gustav Spieker, Die evangelischen Gastgemeinden Schlesiens. Ein historisch-statistischer Versuch, 1861, s. 110 [dostęp 2017-12-13] (ang.).
  6. Julian Janczak, Krystyna Binek, Polska Akademia Nauk Instytut Historii, Śląsk w końcu XVIII wieku: Komentarz, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 72, ISBN 978-83-04-01347-6 [dostęp 2017-12-11] (pol.).
  7. Sławomir Brzezicki, Christine Nielsen, Śląsk: zabytki sztuki w Polsce, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006, s. 882, ISBN 978-83-922906-1-2 [dostęp 2017-12-13] (pol.).
  8. Jan K. Ostrowski, Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego, t. 11, Międzynarodowe Centrum Kultury, 2003, s. 326, ISBN 978-83-89273-04-8 [dostęp 2017-12-13] (pol.).
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie. 2018-09-30. s. 79. [dostęp 2017-12-13].