Kościół św. Anny w Wadowicach Górnych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Anny
Distinctive emblem for cultural property.svg A-513[1] z dnia 29.05.1987
kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Wadowice Górne
Wyznanie Katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Anny w Wadowicach Górnych
Wezwanie św. Anny
Położenie na mapie gminy Wadowice Górne
Mapa lokalizacyjna gminy Wadowice Górne
Kościół św. Anny
Kościół św. Anny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Anny
Kościół św. Anny
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Kościół św. Anny
Kościół św. Anny
Położenie na mapie powiatu mieleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mieleckiego
Kościół św. Anny
Kościół św. Anny
Ziemia50°15′46,5″N 21°17′18,1″E/50,262917 21,288361

Kościół św. Anny w Wadowicach Górnychneogotycki kościół parafialny zbudowany w 1913 roku według projektu architekta Teodora Talowskiego, konsekrowany w 1925 roku przez biskupa tarnowskiego Leona Wałęgę. Znacznie zniszczony w czasie II wojny światowej, odbudowany w latach 1945-48[3].

Poprzednie kościoły[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o kościele w Wadowicach Górnych pochodzą z 1400 roku[2]. Wiadomo, że w 1548 roku parafia została wydzielona z parafii Książnice[3][2]. W okresie reformacji w latach 1561–1570 kościół przekształcono w zbór protestancki. Pierwsza wzmianka o kościele pod wezwaniem św. Anny pochodzi z roku 1577[2].

Z zachowanych protokołów wizytacji wynika, że na przestrzeni kolejnych 150 lat przy kościele funkcjonowała szkoła, a w 1721 wzmiankowane jest zatrudnienie organisty, który być może pracował także jako nauczyciel[2].

Nowy drewniany kościół wzniesiono w 1692 roku[3][2]. Według zachowanych źródeł w 1776 przy kościele funkcjonowała szkoła parafialna, zatrudnieni byli nauczyciel, kantor oraz organista[2]. Budynek ten służył parafianom aż do początku XX wieku, kiedy to został przeniesiony wraz z trzema ołtarzami do miejscowości Jamy[4].

Obecny kościół[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obecny ceglany kościół został wzniesiony z inicjatywy księdza Franciszka Łukasińskiego w latach 1911–1914[2]. W 1925 roku odbyła się konsekracja kościoła, której dokonał bp tarnowski Leon Wałęga[3].

Budynek bardzo ucierpiał w czasie działań wojennych II wojny światowej, szczególnie w 1944 roku. Odbudowę przeprowadzono w latach 1945–48. Wieżę odbudowano w 1957 roku[3].

Został wpisany do rejestru zabytków w 1987 roku[1].

Powtórnie w latach 2003–2006 odbudowywano zewnętrzną ceglaną elewację ze zniszczeń wojennych.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół wzniesiono w stylu neogotyckim z cegły, do detali architektonicznej wykorzystano kamień, dach pokryty jest blachą miedzianą. Kościół Posiada jedną nawę z transeptem i krótkim, zamkniętym trójbocznie prezbiterium. Po bokach prezbiterium znajdują się dwie przybudówki zakrystyjne. Od frontu kościół ma wieżę kwadratową, której górna część jest węższa, opięta lizenoszkarpami, ostatnią część wieży stanowi ośmioboczna nadstawa zwieńczona iglicą[2].

Wnętrze przekryte zostało sklepieniami gwiaździstymi i krzyżowymi, z bogatymi detalami architektonicznymi neogotyckimi i romańskimi[2], detale we wnętrzu to m.in.: maswerki okienne, obramienia wejść i okien, gzymsy konsolowe. Na skrzyżowaniu kalenic dachu wzniesiono wieżyczkę z sygnaturką, również zwieńczona jest iglicą[2].

Wyposażenie i wystrój[edytuj | edytuj kod]

Kościół posiada trzy ołtarze neogotyckie autorstwa Józefa Kani z 1955 roku[3]. W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Anny namalowany przez Piotra Kardysia w 1948 roku, namalował on również stacje Drogi Krzyżowej[3]. Za obrazem św. Anny umieszczono odsłanianą rzeźbioną scenę ukrzyżowania[2]. W ołtarzach bocznych znajdują się rzeźby św. Franciszka z Asyżu i Matki Bożej[2]. W oknach zobaczyć można witraże przedstawiające czterech Ewangelistów (południowy), czterech ojców Kościoła Zachodniego (północny) oraz sceny z życia Pana Jezusa i Matki Bożej (prezbiterium)[2]. Ambonę neogotycką wykonał w 1967 roku Jan Mądzicha według projektu Stanisława Weryńskiego[3]. Z dawnego wyposażenia zachował się obraz Matki Boskiej Różańcowej[2][3], który został uszkodzony w 1944 roku[3] oraz chrzcielnica z czarnego marmuru[2]. W latach 60. w kościele umieszczono 3 dzwony (1966) i 15-głosowe ograny wykonane przez Czesława Kruszewskiego (1968)[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wykaz obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych (pol.). Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków z siedzibą w Przemyślu. [dostęp 2017-01-01].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q Justyna Owcarz: Historia parafii i kościoła. W: Parafia Wadowice Górne [on-line]. [dostęp 2017-01-01].
  3. a b c d e f g h i j k l Marek Sztorc: Wadowice Górne, kościół św. Anny (pol.). W: Zabytkowe kościoły diecezji tarnowskiej [on-line]. tarnowskiekoscioly.net, 2007-08-21. [dostęp 2017-01-01].
  4. Marek Sztorc: Jamy, kościół św. Augustyna bpa (pol.). W: Zabytkowe kościoły diecezji tarnowskiej [on-line]. tarnowskiekoscioly.net, 2006-04-17. [dostęp 2017-01-01].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]