Kościół św. Jadwigi w Nieszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Distinctive emblem for cultural property.svg A/468 z dnia 19 października 1956 roku[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Nieszawa
Adres ul. Noakowskiego 13, 87-730 Nieszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Parafia św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Wezwanie św. Jadwigi
Wspomnienie liturgiczne 16 października
Położenie na mapie Nieszawy
Mapa lokalizacyjna Nieszawy
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Położenie na mapie powiatu aleksandrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu aleksandrowskiego
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Nieszawie
Ziemia52°50′12″N 18°54′05″E/52,836667 18,901389

Późnogotycki kościół pod wezwaniem świętej Jadwigi w Nieszawiepolski rzymskokatolicki kościół parafialny, znajdujący się przy ulicy Noakowskiego 13 w miejscowości Nieszawa, położonej w województwie kujawsko-pomorskim, powiecie aleksandrowskim, w połowie drogi między Włocławkiem a Toruniem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna wzmianka o kościele pochodzi z około 1428 roku. Obecny kościół wzniesiono w latach 1460-1468. W 1592 roku dobudowano wieżę, a w XVI wieku kaplicę przy prezbiterium. Kościół był kilkakrotnie odnawiany, m.in. na przełomie XVI i XVII w. zasklepiono kaplicę przy prezbiterium. Do nawy przybudowano kolejne kaplice: w 1637 roku od północy pw. św. Jana Chrzciciela, a w 1705 roku od południa pw. Najświętszej Marii Panny. Po 1721 roku odnowiono wieżę kościelną, której fundatorem był kasztelan brzesko-kujawski. Gruntowny remont kościoła miał miejsce w latach 1951-1955 i objął m.in. zniesienie pozornego sklepienia nawy z XVII wieku oraz wiązania dachowego i założenie stropu żelbetowo-pustakowego[2].

Architektura kościoła[edytuj | edytuj kod]

Detal na wieży herb starosty nieszawskiego Michała Działyńskiego

Kościół w Nieszawie to budowla późnogotycka, orientowana z kaplicami barokowymi, murowany z cegły, o układzie gotyckim, z kaplicami otynkowanymi. Dwuprzęsłowe prezbiterium zamknięte ścianą prostą, z przybudówką od północy, mieszczącą kaplicę i zakrystię. Szersza i wyższa nawa trójprzęsłowa, z dwuprzęsłowymi kaplicami od północy i południa, przybudowanymi do przęseł wschodniego i środkowego. Od strony zachodniej kwadratowa wieża ze schodami w grubości muru północnego. Na wieży od strony miasta umieszczony został herb starosty nieszawskiego Michała Działyńskiego[3], zaś od północy na wysokości drugiej kondygnacji widnieje tablica z nazwiskiem budowniczego wieży, Pawła Rzuca. W murach kościoła tkwią do dzisiaj kule z tzw. bombard - jest to pamiątka po "potopie szwedzkim".

W prezbiterium sklepienie jest kolebkowo-krzyżowe z wydobytymi drutami i gzymsikami u spływów, pochodzi ono zapewne z drugiej połowy XVI wieku lub początku XVII w. W zakrystii i przedsionku sklepienie jest kolebkowe z lunetami, kaplica przy prezbiterium jest przekryta późnogotyckim sklepieniem sieciowym z XVI wieku. W nawie nowy strop z dekoracją kasetonową z 1952 roku. W kaplicach przy nawie sklepienia są kolebkowo-krzyżowe, pod wieżą natomiast krzyżowe. Tęcza oraz powiększone okna w prezbiterium i nawie zamknięte są łukiem ostrym, natomiast w kaplicach przy nawie oraz w zakrystii półkoliście. Z prezbiterium do zakrystii prowadzi późnogotycki portal, w którym półkoliście sklepiony, sfazowany otwór wejściowy umieszczony jest we wnęce zamkniętej łukiem w ośli grzbiet.

Zabytkowe wyposażenie kościoła[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła w stronę ołtarza
Stalle
Sieciowe sklepienie kaplicy przy prezbiterium
  • ołtarz główny manierystyczny, z obrazem Bożego Narodzenia pędzla nieznanego malarza niderlandzkiego, działającego w Gdańsku;
  • ołtarze boczne:
ołtarz Matki Boskiej Częstochowskiej z 1 połowy XVII wieku, w jego nasadzie umieszczono obraz ścięcia św. Jana;
ołtarz św. Marcina, manierystyczny z połowy XVII wieku;
ołtarz św. Jana Nepomucena, z wczesnobarokowym obrazem Matki Boskiej Skępskiej;
ołtarz św. Barbary, barokowy z XVII wieku;
ołtarz Zwiastowania NMP, również barokowy z XVIII wieku;
  • stalle z 1635 roku - arcydzieło snycerki polskiej, wykonane w warsztacie gdańskim (niestety żadne dokumenty nie mówią, w jakim);
  • ambona z XVIII wieku;
  • chrzcielnica barokowa z XVII wieku;
  • skrzynia kuta (pod amboną), prawdopodobnie z XVII wieku;
  • wieczna lampka z 1652 roku;
  • ławki zdobione intarsją z XVII wieku;
  • chór muzyczny o malowniczej dekoracji arabeskowej;
  • dwa obrazy z XVII wieku, namalowane przez Józefa Charzyńskiego; jeden z nich przedstawia Pokłon Trzech Króli, na którym sportretowano króla Zygmunta III Wazę, drugi natomiast ukazuje Zwiastowanie NMP; oba obrazy mają o wymiary 6 x 3 metry;
  • rzeźba klęczącej królowej, wpatrującej się w postać Ukrzyżowanego (w drugiej kondygnacji głównego ołtarza);
  • obraz przedstawiający klęczącą królową Jadwigę z koroną na głowie (w drugiej arkadzie stalli północnej);
  • fresk Królowej uwalniającej więźnia ( na północnej ścianie prezbiterium);
  • rokokowa monstrancja z figurką królowej z XVIII wieku, wykonana przez złotnika K. Magierskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 2018-09-30. [dostęp 4 października 2012].
  2. Zabytki architektury - budowle sakralne. [dostęp 2012-10-02].
  3. Jerzy Antoni Kostka, Kostkowie herbu Dąbrowa, wyd. Wyd. Z.P. POLIMER Koszalin 2010, I s. 257, ISBN 978-83-89976-40-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]