Kościół św. Jakuba w Elblągu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Jakuba
(nieistniejący)
kościół filialny
Ilustracja
Jedyny widok kościoła św. Jakuba
Państwo  Polska
Miejscowość Elbląg
Wyznanie katolickie, protestanckie
Kościół rzymskokatolicki, ewangelicko-luterański
Wezwanie św. Jakuba
brak współrzędnych

Kościół filialny św. Jakuba w Elblągu (niem. St.-Jacob-Kirche) – nieistniejąca świątynia filialna w Elblągu, zbudowana w 2 poł. XIII wieku, a zburzona w 1601 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kilkadziesiąt lat po założeniu Elbląga, w mieście okolonym murami zaczęło brakować miejsca na pochówki. W 1256 roku pojawia się wzmianka o filialnym kościele św. Jakuba, budowanym właśnie w okolicy dzisiejszej ulicy Krótkiej(poza granicami ówczesnego Elbląga. Miała służyć jako kościół cmentarny, a także służyć ludności wschodnich przedmieść miasta. Na jedynym zachowanym rysunku kościoła, widać, że był on prawdopodobnie cztero- lub trzyprzęsłowy z wieżyczką na dachu.

Kościół ten był świątynią pomocniczą staromiejskiej parafii św. Mikołaja. Pracujący przy tym kościele kapłani byli wikariuszami parafii św. Mikołaja, której proboszcz miał prawo do ofiar składanych w obu kościołach i jego obowiązkiem było utrzymanie swoich pomocników. W kościele św. Jakuba swoje duszpasterstwo miało bractwo kurkowe, zresztą ogród strzelecki przylegał do cmentarza o strony wschodniej. Przy tym kościele oprócz bractwa kurkowego działało również bractwo ubogich i bractwo krawieckie.

W 1406 roku biskup warmiński Henryk Vogelsang dokonał rekoncyliacji przykościelnego cmentarza, zbezczeszczonego z powodu zamordowania człowieka w jego obrębie. Zebrano wówczas olbrzymią kwotę: 23 grzywien, skojców i fenigów (ówczesna wartość ok. 23 tys cegieł). Pieniądze te zostały przeznaczone na rozbudowę kościoła macierzystego św. Mikołaja. Niestety, 9 lat później, 16 października 1415 biskup sufragan warmiński poświęcił na nowo kościół i cmentarz, które zostały zbezczeszczone podobno w czasie napadu Polaków i Litwinów. Po następnych 9 latach znów ponownie poświęcano cmentarz i świątynię. Prawdopodobnie w wyniku reformacji kościół przeszedł w ręce ewangelików.

W 1601 przystąpiono do budowy nowej Bramy Kowalskiej i bastionu Kowalskiego. Bramę wysunięto i posadowiono przy prawym rogu nowego bastionu. Niestety, kościół św. Jakuba stał na przeszkodzie i w tym samym roku został rozebrany, a przykościelny cmentarz został zlikwidowany, a groby zostały przeniesione na cmentarz przy kościele Bożego Ciała.

Jeden z najstarszych widoków Elbląga z widocznym kościołem św. Jakuba

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

W kościele św. Jakuba swoje ołtarze miało bractwo kurkowe, oraz bractwo krawców pod wezwaniem św. Jana. Nie wiadomo nic o ołtarzu głównym. Zachował się spis inwentarza tego kościoła z 1544 roku. Spośród cenniejszych przedmiotów liturgicznych wymienienia się tam między innymi: 2 złocone kielichy mszalne, 1 złocony krzyż, 2 pacyfikały z relikwiami, 2 cenne obrazy św. Jakuba oprawione w srebro. Swoje własne przybory liturgiczne posiadało również bractwo krawców.

W kościele św. Jakuba jeszcze w XVI wieku znajdował się duży pozytyw z mechanizmem zegarowym, który mógł odegrać kilkanaście, melodii.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. M.Józefczyk: Średniowiecze Elbląga - z problematyki społeczno religijnej, s. 38, 116, 213
  2. A. Groth, W. Rynkiewicz - Domino: Historia Elbląga Tom II, część 1 (1466 - 1626), s. 22, 273
  3. J. Kozłowska: Księga Elbąska - Przewodnik historyczno - krajoznawczy część III, s. 21 - 22