Kościół św. Trójcy w Cieszynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Distinctive emblem for cultural property.svg A-239/77 z dnia 14.12.1977[1]
kościół filialny
Ilustracja
Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy
Państwo  Polska
Miejscowość Cieszyn
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia pw. św. Marii Magdaleny w Cieszynie
Wezwanie Świętej Trójcy
Położenie na mapie Cieszyna
Mapa lokalizacyjna Cieszyna
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Położenie na mapie powiatu cieszyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu cieszyńskiego
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Kościół pw. Świętej Trójcy w Cieszynie
Ziemia49°45′02,3″N 18°38′04,3″E/49,750639 18,634528

Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy w Cieszynierzymskokatolicki kościół filialny z 1594 r., wybudowany stylu gotycko-renesansowym, znajdujący się przy placu Józefa Londzina.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie był to leżący na cmentarzu drewniany kościół ewangelicki (pierwsza w Cieszynie świątynia protestancka) fundacji księżnej Katarzyny Sydonii z 1585 roku. Powstanie kościoła wiąże się epidemią, która trwała od Zielonych Świątek w roku 1585 do połowy października tego samego roku. Na terenie kościoła i terenach przyległych pochowano podobno 3000 ofiar zarazy. Na miejsce pochówku przeznaczono ogrody, które zostały podarowane na ten cel przez ich właścicielkę - księżną Katarzynę Sydonię. Początkowo Na cmentarzu wybudowano drewnianą kaplicę, a następnie w 1594 roku wystawiono murowany kościół. W 1654 r. kościół odebrano ewangelikom i przekazano katolikom. Było to związane z kontrreformacją i z tym, że książę cieszyński Adam Wacław - konwertyta ewangelicki - powrócił do wiary Kościoła katolickiego. Protestanci bezskutecznie próbowali odzyskać kościół, jednak gdy w 1653 roku ostatni protestancki pastor Cieszyna został zmuszony opuścić miasto, w marcu 1654 r. kościół przejęła Komisja Religijna. Wtedy to kościół stał się świątynią filialną kościoła parafialnego Świętej Marii Magdaleny.

Otaczający kościół cmentarz zaczęto likwidować w 1865 r. a zamknięto w 1883 r. z czasem zamieniając w Park Świętej Trójcy[2]. Oprócz ofiar epidemii na cmentarzu – pochowano m.in. twórcę biblioteki i muzeum w Cieszynie - ks. Leopolda Szersznika[3]. Jedna z płyt nagrobnych pochodzi z nagrobka Gabriela Gerloffa (1605-1655), ostatniego cieszyńskiego mincerza, pochodzącego z Saksonii. W 1945 r. skuto niemiecki napis, został tylko herb Gerloffa i ornament roślinny[2].

Odpust w kościele pod wezwanie Świętej Trójcy odbywa się w niedzielę Trójcy Przenajświętszej[4].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół jest jednonawowy, w stylu gotycko-renesansowym. Został wzniesiony na rzucie prostokąta z trójprzęsłową nawą i pokryty dachem dwuspadowym. Do nawy przylega niższe prezbiterium z zakrystią i wieżą kościelną. Frontowa fasada została zwieńczona późnorenesansowym szczytem z 1659 roku. W ścianach bocznych - w półkoliście zamkniętych niszach - rozmieszczono ostrołukowe okna[5].      

Nad wejściem widoczne są gotyckie portale pochodzące z końca XVII wieku[3]. Neogotycka Wieża - przylegająca do nawy - pochodzi z 1864 roku. Została opatrzona kamiennymi, renesansowo-barokowymi epitafiami wmurowanymi w zewnętrzne ściany. Murowana wieża powstała na miejscu wieży drewnianej, która wieńczyła kaplicę grobową. W wieży jest zawieszony dzwon z 1641 roku, który został ufundowany przez księżną Elżbietę Lukrecję[5].

Nawę kościoła nakrywa kolebkowe sklepienie z głębokimi lunetami. Nawę od prezbiterium oddziela tęczowy ostrołuk[5], a po stronie przeciwnej mieści się chór z przełomu XVIII i XIX wieku, który został wsparty na trzech arkadach[5].

Ołtarz główny jest późnobarokowy, dwukondygnacyjny i kolumnowy. Został ozdobiony figurami św. Teresy i św. Jadwigi. Dziewiętnastowieczne obrazy pędzla F. Dobischowskiego znajdujące się w ołtarzu, przedstawiają Chrzest Pana Jezusa w Jordanie i Boga Ojca. W ołtarzach bocznych znajdują się obrazy: św. Sebastiana i św. Tobiasza z aniołem[3]

W części północnej kościoła znajduje się zamurowany portal, co oznacza, że kiedyś istniało tam wejście[4].

Po II wojnie światowej, kościół został przyozdobiony polichromią[2].

Legenda[edytuj | edytuj kod]

Z kościołem pw. Świętej Trójcy wiąże się legenda zapisana w połowie XIX wieku. Według tej legendy w czasie najazdu Tatarów na Europę, w 1241 roku książę cieszyński próbował stawić im opór, jednak bezskutecznie. Cieszyńscy mieszczanie byli zmuszeni schronić się wraz z dobytkiem w górach. Zdarzył się wtedy cud i Tatarzy wycofali się. W podzięce za łaski Opatrzności Bożej mieszkańcy Cieszyna wznieśli kościół pod wezwaniem św. Trójcy. Kościół strawił pożar, ale cieszyniacy byli przeświadczeni, że w razie wielkiej potrzeby, Opatrzność trzeba prosić o przychylność. Gdy w 1585 roku w Cieszynie wybuchła wielka zaraza, mieszczanie ślubowali odbudować ten kościół, jeśli Bóg oszczędzi ich od zagłady[5].

Msze święte[edytuj | edytuj kod]

Msze święte odbywają się[6]:

  • niedziele i święta nakazane: 11.00
  • poniedziałek (Odnowa w Duchu Świętym) - godzina 19.00
  • wtorek (uczniowie szkół gimnazjalnych) - godzina 17.00
  • środa (uczniowie Szkół Katolickich) - godzina 7.45
  • czwartek (dzieci pierwszokomunijne) - godzina 17.00
  • piątek (Ruch Światło-Życie) - godzina 17.00
  • sobota - godzina 17.00

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cieszyn, Czeski Cieszyn: plan miasta - Warszawa; Wrocław: Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera. 1996.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30.
  2. a b c Marcin Żerański: Cieszyn i Czeski Cieszyn - śladem tramwaju. Cieszyn: Pracownia na Pastwiskach, 2011, s. 71. ISBN 978-83-933109-0-6.
  3. a b c Marek Robak, Robak.pl Systemy Informacyjne, Cieszyn: kościół Św. Trójcy, dziedzictwo.ekai.pl [dostęp 2016-08-22].
  4. a b Kościół Świętej Trójcy - Parafia Świętej Marii Magdaleny w Cieszynie, parafiamagdaleny.pl [dostęp 2016-08-22].
  5. a b c d e Janusz Spyra, Via Sacra. Kościoły i klasztory w Cieszynie i na Śląsku Cieszyńskim, Cieszyn: Biuro Promocji i Informacji. Urząd Miejski w Cieszynie, 2008, s. 47, ISBN 978-83-89835-35-2.
  6. Kościół Świętej Trójcy - Parafia Świętej Marii Magdaleny w Cieszynie, parafiamagdaleny.pl [dostęp 2016-08-22].