Kościół i klasztor oo. dominikanów w Podkamieniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii i klasztor oo. dominikanów w Podkamieniu
Церква і Монастир походження дерева Хреста Господнього
Ilustracja
Państwo  Ukraina
Obwód  lwowski
Miejscowość Podkamień
Wyznanie greko-katolickie
Kościół
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii i klasztor oo. dominikanów w Podkamieniu
Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii i klasztor oo. dominikanów w Podkamieniu
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii i klasztor oo. dominikanów w Podkamieniu
Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii i klasztor oo. dominikanów w Podkamieniu
Ziemia49°56′N 25°19′E/49,933333 25,316667

Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii i klasztor oo. dominikanów w Podkamieniu, obecnie Kościół i klasztor Pochodzenia Drzewa Krzyża Pańskiego – zabytkowy zespół w Podkamieniu, jeden z najwspanialszych barokowych zabytków w rejonie brodzkim w obwodzie lwowskim w Ukrainy. Wcześniej nazywany był Ruską[1] czyli Podolską Częstochową. Obecnie monaster należy do greckokatolickiego zakonu studytów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ołtarz główny, zniszczony przez bolszewików

Okres rzymskokatolicki[edytuj | edytuj kod]

Kościół i klasztor oo. dominikanów zostali zbudowany na miejscu zamku[2] Piotra z Żabokruk Cebrowskiego. Fundator udał się na pielgrzymkę do Rzymu, gdzie postarał się o dyplom odpustu dla nowej swej fundacji[3].

W 1612 poczęto murować kościół oraz klasztor[4]. Fundatorem tej budowli został ówczesny właściciel Podkamienia Baltazar Cetner[5]. W sierpniu 1635 wybudowali cegielnię[6]. Prawdopodobnie, w 1635 rozpoczęto budowę kościoła, którzy zastąpił świątynię, ufundowana przez B. Cetnera[5]. 26 marca 1643 nowy przeor o. Hippolit Zaklika wysłał do Lwowa br. Kandyda, by sprowadził zdolnych murarzy i budowniczych dla prowadzenia murzów klasztoru oraz urządzenia mieszkania dla zakonników, którzy w domkach drewnianych mieszkali. Kolejnemu właścicielowi Podkamienia Akeksandrowi Cetnerowi, którzy mało łożył na budowę, plan budowli nie podobał się i on radził mury rozebrać. Jednak dominikanie uznali niegodność tej rady[7]. Biskup bakowski Armand Wiktoryn Cieszejko 15 maja 1695 za zezwoleniem kapituły łuckiej konsekrował odbudowany kościół[8] wraz ze czterema głównymi ołtarzami[9]. 9 lipca 1702 przeor zawarł układ z Janem Rostafińskim, snycerzem, i Kazimierzem Dzieckowiczem, stolarzem, w celu wystawienia nowego ołtarza w kaplicy św. Dominika[10]. Horodyszcze, Nosowce[11] oraz Hniezdyczna byli własnością klasztoru[12].

Zbigniew Hornung, którzy przypisał wystrój kościoła w Podkamieniu Fabianowi Fesingerowi,[13] uważał, iż Franciszek Olędzki był autorem rzeźb w kościele w Buczaczu, oraz w Beresteczku i Łopatynie. Jednak Jan K. Ostrowski twierdził, że zespół dekoracji figuralnych kościoła w Podkamieniu (oraz w Beresteczku i Łopatynie) ma rozwiązanie kompozycyjne odmienne od znanego w tzw. "kręgu buczackim"[14].

Przy kościele jest kaplica Cetnerów pw. św. Dominika[15].

Opis[edytuj | edytuj kod]

W kościele znajdował się cudowny obraz Najświętszej Marii Panny[18].

Na ścianach i sklepieniach kościoła zachowały się resztki polichromii wykonanych ok. 1766 przez lwowskiego malarza Stanisława Stroińskiego. Do najlepiej zachowanych należy przedstawienie Nawiedzenia Elżbiety przez Marię. Jeszcze większą wartość ma południowa kaplica św. Dominika (mauzoleum Cetnerów herbu Przerowa), której wnętrze i tambur kopuły pokrywa dekoracja stiukowa. Bogatą dekorację z przeważającymi motywami roślinnymi, głównie bardzo plastycznymi kiściami owoców wykonał włoski sztukator Giovanni Battista Falconi ok. 1648 roku. Wysokiej klasy dekoracja jest jednym z najlepszych dzieł artysty działającego na terenie południowo-wschodniej i centralnej Rzeczypospolitej. Nie zachowało się bogate wyposażenie rzeźbiarskie - cenny zabytek sztuki - wykonane przez czołowych rzeźbiarzy lwowskich: Piotra Polejowskiego, Sebastiana Fesingera i Antoniego Osińskiego[19].

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan K. Ostrowski, Z problematyki warsztatowej i atrybucyjnej rzeźby lwowskiej w. XVIII [w] Sztuka Kresów Wschodnich: materiały sesji naukowej, 1994, nr 1, s. 82. [dostęp 2017-06-20]
  2. Podkamień. [dostęp 14.12.2016].
  3. Sadok Barącz, Wiadomość o klasztorze WW. OO. Dominikanów w Podkamieniu, s. 5.
  4. Sadok Barącz, Wiadomość o klasztorze WW. OO. Dominikanów w Podkamieniu, s. 8.
  5. a b c Michał Kurzej. Podkamień i Lublin – dekoracje sztukatorskie warsztatu Falconiego w kościołach dominikańskich, [w:] Dominikanie na ziemiach polskich w epoce nowożytnej, s. 435. Seria: Studia i Źródła Dominikańskiego Instytutu Historycznego. ​ISBN 978-83-60040-77-5
  6. Sadok Barącz. Dzieje klasztoru WW. OO. Dominikanów w Podkamieniu, s. 26.
  7. Sadok Barącz. Dzieje klasztoru WW. OO. Dominikanów w Podkamieniu, s. 29.
  8. Sadok Barącz, Wiadomość o klasztorze WW. OO. Dominikanów w Podkamieniu, s. 14.
  9. Sadok Barącz. Dzieje klasztoru WW. OO. Dominikanów w Podkamieniu, s. 112.
  10. Tamże, s. 119.
  11. Tamże, s. 122.
  12. Tamże, s. 132-133.
  13. Jan K. Ostrowski, Z problematyki warsztatowej i atrybucyjnej rzeźby lwowskiej w. XVIII, s. 89 (przyp. 19). [dostęp 2017-06-20]
  14. Jan K. Ostrowski, Z problematyki warsztatowej i atrybucyjnej rzeźby lwowskiej w. XVIII, s. 84. [dostęp 2017-06-20]
  15. M. Kurzej. Podkamień i Lublin – dekoracje sztukatorskie warsztatu Falconiego w kościołach dominikańskich, s. 434.
  16. Maria Krasnowolska, Giżycki Paweł (1692-1762) [w:] Polski Słownik Biograficzny, Wrocław — Kraków — Warszawa: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1959, t. VIII/2, zeszyt 37, s. 25.
  17. Sadok Barącz, Pamiątki buczackie, Lwów : Drukarnia «Gazety narodowej», 1882, s. 54.
  18. Cudowny obraz N. P. Maryi w Podkamieniu. „Nowości Illustrowane”. Nr 34, s. 6, 19 sierpnia 1905. 
  19. Ewa Perlińska. Dominikanie pod Diabelskim Kamieniem

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]