Komenda Rejonu Uzupełnień Baranowicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komenda Rejonu Uzupełnień Baranowicze
Powiatowa Komenda Uzupełnień
Baranowicze
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód PKU Baranowicze
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Baranowicze
Podległość DOK IX
Skład PKU typ I
Komendy rejonów uzupełnień OK IX

Komenda Rejonu Uzupełnień Baranowicze (KRU Baranowicze) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[1].

Historia komendy[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze Okręgu Korpusu Nr IX funkcjonowała Powiatowa Komenda Uzupełnień Baranowicze, która obejmowała swoją właściwością powiaty: baranowicki i nieświeski. W każdym mieście powiatowym miał rezydować oficer ewidencyjny. W 1924 roku stanowiska ta nie zostały obsadzone[2][3][4][5].

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[6], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[7]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[8][9]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[10].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[8]. W skład PKU Baranowicze wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy[8]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[11][12][13].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[14].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Baranowicze normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[15]

Z dniem 1 października 1927 roku z PKU Mołodeczno w Wilejce został wyłączony powiat stołpecki i włączony do PKU Baranowicze[16]. Od tego czasu PKU Baranowicze administrowała trzema powiatami: baranowickim, nieświeskim i stołpeckim[17]. W grudniu 1930 roku komenda posiadała skład osobowy typ I[18].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[19].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Baranowicze została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Baranowicze przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[20], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[21]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Baranowicze normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[22].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiaty: baranowicki, nieświeski i stołpecki[23].

KRU Baranowicze otrzymała zadanie mobilizacyjne, które zostało ujęto w planie mobilizacyjnym „W”. Komendant RU był odpowiedzialny za przygotowanie całości i przeprowadzenie mobilizacji kompanii wartowniczej nr 4/93 z wyjątkiem mobilizacji materiałowej, za którą współodpowiedzialność ponosił dowódca 78 pp. Kompania wartownicza nr 4/93 wchodziła w skład baonu wartowniczego nr 93, mobilizowanego przez KRU Prużana. Kompania była mobilizowana w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym. Zmobilizowana kompania pod względem ewidencyjnym należała do Ośrodka Zapasowego 20 Dywizji Piechoty[24].

Zgodnie z założeniami planu „W”, w razie mobilizacji, KRU Baranowicze funkcjonowała na podstawie etatu pokojowego. W czasie wojny, pod względem ewidencji i uzupełnień, przynależała do Ośrodka Zapasowego 9 Dywizji Piechoty[25].

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Baranowicze, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

Komendanci
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925[31][4]
  • I referent
    • kpt. kanc. Zygmunt Wołosewicz (do XII 1924 → II referent PKU Gniezno[32])
    • kpt. Stanisław II Stańkowski (od I 1925[33])
  • II referent
    • urzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Stanisław Michalicki (7 V 1923[34] – VIII 1924 → kierownik kancelarii 9 SBK[35][36])
    • por. kanc. Mieczysław I Ostrowski (1924 – II 1926 → referent)
  • oficer instrukcyjny – por. piech. Karol Surma (od IX 1924[37])
  • oficer ewidencyjny Nieśwież
  • oficer ewidencyjny – urzędnik wojsk. XI rangi / chor. Andrzej Jaszczur[a] (1923 – 1925)
  • oficer ewidencyjny – urzędnik wojsk. XI rangi Józef Jakub Machaj (1923)
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938[45][46][47][48]
  • kierownik I referatu administracji rezerw i zastępca komendanta
    • kpt. art. Edward Dawidowski[b] (VIII 1927[50] – 31 XII 1931[51] → stan spoczynku)
    • kpt. piech. Gotlieb Albert Lotys (od 1932[52] – 31 VIII 1933[53] → stan spoczynku)
    • kpt. piech. Jan Kazimierz Ozaist[c] (1933[55], był w VI 1935, → stan spoczynku)
  • kierownik II referatu poborowego
    • kpt. piech. Stanisław Stankowski (od II 1926)
    • por. kanc. Stefan Życki[d] (do 1932 → praktyka u płatnika 78 pp)
    • por. piech. Leopold Julian Gadkowski[e] (był w 1932 i w VI 1935)
  • referent
    • por. kanc. Mieczysław I Ostrowski (II 1926 – II 1927[60] → kierownik kancelarii 3 DP Leg.)
    • ppor. kanc. Józef Bauc[f] (VII 1927 – VI 1930 → płatnik 18 pap)
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1938–1939[30][g]
  • kierownik I referatu ewidencji – kpt. adm. (piech.) Mieczysław Uzarowicz †1940 Twer[65]
  • kierownik II referatu uzupełnień – por. adm. (piech.) Czesław Gulczyński[h] (niewola, Obóz NKWD Griazowiec)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Jaszczur (ur. 30 listopada 1898 roku) z dniem 1 stycznia 1925 roku został mianowny chorążym zawodowym w piechocie z równoczesnym wcieleniem do 78 pp i poostawieniem na dotychczasowym stanowisku w PKU Baranowicze[44].
  2. Kpt. art. Edward Dawidowski (ur. 7 grudnia 1895 roku) był odznaczony Krzyżem Walecznych. Z dniem 1 lutego 1927 roku został powołany ze stanu nieczynnego z równoczesnym przydziałem służbowym na sześć miesięcy do PKU Baranowicze, w celu odbycia praktyki poborowej[49].
  3. Kpt. adm. Jan Kazimierz Ozaist w 1938 roku, jako oficer korpusu administracji, grupa administracyjna, w stanie spoczynku został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi za całokształt zasług w służbie wojskowej[54].
  4. Stefan Życki latem 1930 roku skierowany został na czteromiesieczną praktykę u płatnika 78 pp w Baranowiczach[56]. Po zakończeniu praktyki został przeniesiony do 12 dak w Ostrołęce na stanowisko płatnika[57], a z dniem 15 sierpnia 1933 roku został przeniesiony do korpusu oficerów intendentów[58]. W marcu 1939 roku pełnił służbę w 6 pp Leg. w Wilnie na stanowisku oficera gospodarczego. W czasie kampanii wrześniowej 1939 walczył w szeregach 6 pp Leg., jako oficer żywnościowy.
  5. Leopold Julian Gadkowski (ur. 8 listopada 1897 roku[59]).
  6. Józef Bauc (ur. 28 lutego 1894 roku) był absolwentem Oficerskiej Szkoły Administracji. 15 lipca 1927 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z 15 lipca 1927 roku i 36. lokatą w korpusie oficerów administracji, dział gospodarczy, a minister spraw wojskowych wcielił do kadry Departamentu Piechoty z równoczesnym przydziałem do PKU Baranowicze na stanowisko referenta[61]. W czerwcu 1930 roku został przeniesiony do 18 pap na stanowisko płatnika[62]. Z dniem 15 sierpnia 1933 roku został przeniesiony do korpusu oficerów intendentów[63]. W marcu 1939 roku nadal pełnił służbę w 18 pal na stanowisku oficera gospodarczego.
  7. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939 roku[64].
  8. Czesław Gulczyński (ur. 7 lipca 1900 roku). Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 lipca 1925 roku w korpusie oficerów piechoty. W 1932 roku pełnił służbę w 78 pp w Baranowiczach[66].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  2. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 38.
  3. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1459.
  4. a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1327.
  5. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  6. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  7. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  8. a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
  9. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  10. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  12. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  13. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  16. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 28 z 14 października 1927 roku, poz. 350.
  17. Dz.U. z 1930 r. nr 31, poz. 270.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  19. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  20. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  21. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  22. Historia WKU Suwałki ↓.
  23. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  24. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 725, 749.
  25. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 768, 800.
  26. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 134 z 24 grudnia 1924 roku, s. 757.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 53 z 16 grudnia 1926 roku, s. 441.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 384.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  30. a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 844.
  31. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1459, 1559, 1562.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 122 z 18 listopada 1924 roku, s. 683.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 23 stycznia 1925 roku, s. 34.
  34. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 31 z 23 maja 1923 roku, s. 289, przydzielony z PKU Łuniniec na stanowisko oficera ewidencyjnego.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 86 z 28 sierpnia 1924 roku, s. 493, tu ogłoszono przydział do 13 DP.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 103 z 2 października 1924 roku, s. 571, sprostowano przydział.
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 96 z 20 września 1924 roku, s. 535.
  38. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 52 z 29 lipca 1923 roku, s. 494.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 73 z 21 listopada 1923 roku, s. 678.
  40. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 74 z 26 listopada 1923 roku, s. 686.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 18 stycznia 1924 roku, s. 23.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 48 z 15 maja 1924 roku, s. 274, przydzielony z 3 pp Leg., z równoczesnym przeniesieniem do korpusu oficerów administracji, dział kancelaryjny.
  43. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 93 z 12 września 1924 roku, s. 523.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 27 stycznia 1925 roku, s. 41.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 18.
  46. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 117, 157, 433, 831.
  47. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 510.
  48. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 8, 35, 89.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 18 lutego 1927 roku, s. 56.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 6 sierpnia 1927 roku, s. 237.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 225.
  52. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 416.
  53. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 183.
  54. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 22.
  55. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 82.
  56. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 428.
  57. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 89.
  58. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 15 września 1933 roku, s. 184.
  59. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 260, sprostowano imiona i datę urodzenia z „Leopold ur. 8 grudnia 1897 roku” na „Leopold Julian ur. 8 listopada 1897 roku”.
  60. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 11 lutego 1927 roku, s. 50.
  61. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 18 z 15 lipca 1927 roku, s. 197-198.
  62. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 216.
  63. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 15 września 1933 roku, s. 186.
  64. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. VI.
  65. Miednoje 2005 ↓, s. 961.
  66. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 106, 606.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]