Komenda Rejonu Uzupełnień Końskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komenda Rejonu Uzupełnień Końskie
Powiatowa Komenda Uzupełnień
Końskie
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód PKU 26 pp Radomsko
PKU Końskie[1]
Dowódcy
Pierwszy mjr Jan Kiersnowski
Ostatni mjr Władysław Nawrocki
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Końskie
Podległość DOGen. „Kielce”
DOK IV
Skład PKU typ I
Rozmieszczenie komend rejonów uzupełnień na terenie OK IV

Komenda Rejonu Uzupełnień Końskie (KRU Końskie) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[2].

Historia komendy[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1919 roku na terytorium Okręgu Generalnego „Kielce” została utworzona Powiatowa Komenda Uzupełnień 26 pułku piechoty z siedzibą w Radomsku. Okręg poborowy obejmował powiaty: konecki, radomszczański i włoszczowski, które dotychczas należały do PKU Piotrków VI[3]. 11 września 1919 roku na stanowisko zastępcy komendanta PKU 26 pp przydzielony został ppor. Stefan Wojno z PKU Łódź[4].

W czerwcu 1921 roku PKU 26 pp była nadal podporządkowana Dowództwu Okręgu Generalnego „Kielce” i obejmowała swoją właściwością powiaty: konecki, radomszczański i włoszczowski[5].

15 listopada 1921 roku, po wprowadzeniu podziału kraju na dziesięć okręgów korpusów oraz wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, dotychczasowa PKU 26 pp została przemianowana na Powiatową Komendę Uzupełnień Końskie i podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi, a jej siedziba przeniesiona z Radomska do Końskich. Komenda obejmowała swoją właściwością powiaty: konecki i opoczyński, który do tego czasu należał do okręgu poborowego PKU 2 pp Leg. w Piotrkowie. Równocześnie powiat radomszczański został podporządkowany PKU Piotrków, a powiat włoszczowski – PKU Częstochowa[6][7].

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[8], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[9]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[10][11]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[12].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[10]. W skład PKU Końskie wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy[10]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[13][14][15].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[16].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Końskie normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[17]

W marcu 1930 roku PKU Końskie była nadal podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr IV w i administrowała powiatami: koneckim i opoczyńskim[18]. W grudniu tego roku komenda posiadała skład osobowy typ I[19].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[20].

11 listopada 1931 roku ogłoszono nadanie Krzyża Niepodległości chor. Stefanowi Jakubowskiemu z PKU Końskie[21][22].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Końskie została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Końskie przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[23], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[24]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Końskie normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[25].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr IV, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiaty: konecki i opoczyński[26].

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Końskie, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

Komendanci
Stopień, imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Kolejne stanowisko (dalsze losy)
mjr Jan Kiersnowski do 12 IX 1919[27][a]
ppłk Stanisław Nowakowski 12 IX 1919[27][29][b] – X 1921
mjr piech. Stanisław Bandrowski 1921 – II 1927 stan spoczynku z dniem 30 IV 1927[30]
ppłk piech. Mikołaj Pełczyński II 1927[31] – 31 XII 1928 stan spoczynku
mjr piech. Józef I Stopa III 1930[32] – 31 VII 1934 stan spoczynku[33]
mjr piech. Władysław III Nawrocki[c] VI 1934[36] – IX 1939[37] niemiecka niewola
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925[38][39]
I referent urzędnik wojsk. XI rangi Andrzej Szal 1923
por. kanc. Marian Adam Józef Markowski 1924 – II 1926 kierownik I referatu
II referent por. kanc. Marian I Kwiatkowski II 1925 – II 1926 kierownik II referatu
oficer instrukcyjny por. piech. Władysław Madejski do I 1924 25 pp[40]
kpt. piech. Tadeusz Jan Riedl[d] od II 1925[41]
kpt. piech. Aleksander Rothkähl do III 1926[42] 25 pp
oficer ewidencyjny na powiat konecki por. piech. Józef Kreis V 1923[43] – I 1924 51 pp[44]
urzędnik wojsk. X rangi Samuel Weltscher III[45] – X 1924 II referent PKU Przemyśl[46]
por. piech. Julian Fabicki I 1925[47] – II 1926 referent
oficer ewidencyjny na powiat opoczyński urzędnik wojsk. X rangi / por. kanc. Marian I Kwiatkowski do II 1925[48] II referent
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938[49][50][51][52]
kierownik I referatu administracji rezerw

i zastępca komendanta

por. / kpt. kanc. Marian Adam Józef Markowski[e] II 1926 – IX 1930[54] kierownik I referatu PKU Wieluń
kpt. piech. Stanisław Trojanowski IX 1930[55] – VI 1938 kierownik I referatu KRU
kierownik II referatu poborowego por. kanc. Marian I Kwiatkowski[f] od II 1926
por. piech. Grzegorz Lucjan Skirgajłło[g] IX 1930[58] – †2 IV 1936[59]
referent por. piech. Julian Fabicki II 1926 – IX 1930[60] kierownik II referatu PKU Gdynia
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939[37][h]
kierownik I referatu ewidencji kpt. adm. (piech.) Stanisław Trojanowski[i] 1938 – 1939 w niewoli niemieckiej, w Oflagu VII A Murnau[65]
kierownik II referatu uzupełnień kpt. adm. (piech.) Aleksander Szymasiuk[j] był w III 1939

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. wg autora mjr Jan Kiersnowski pełnił służbę na stanowisku komendanta PKU 26 pp od września do listopada 1919 roku[28].
  2. wg autora ppłk Stanisław Nowakowski pełnił służbę na stanowisku komendanta PKU 26 pp od grudnia 1919 roku[28].
  3. Władysław III Nawrocki ur. 28 stycznia 1892 roku. Major ze starszeństwem z 1 lipca 1923 roku w korpusie oficerów piechoty. Był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości (20 lipca 1932 roku) i Srebrnym Krzyżem Zasługi[34]. Po kampanii wrześniowej przebywał w niemieckiej niewoli. Zmarł 18 sierpnia 1942 roku w Freising[35].
  4. Mjr piech. Tadeusz Jan Riedl (ur. 20 lipca 1895 roku) był odznaczony Krzyżem Niepodległości (15 kwietnia 1932 roku) i Krzyżem Walecznych (czterokrotnie). Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 roku i 34. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W marcu 1939 roku był komendantem 42 Obwodu PW w Białymstoku. W czasie kampanii wrześniowej dowodził I batalionem 42 pp. Na przełomie 1941 i 1942 roku był szefem sztabu 21 pp.
  5. W grudniu 1929 roku sprostowano imiona z „Marian Adam” na „Marian Adam Józef”[53].
  6. Marian I Kwiatkowski (ur. 29 lipca 1885 roku)[56].
  7. W marcu 1932 roku sprostowano imiona i datę urodzenia z „Lucjan Grzegorz ur. 31 stycznia 1891 roku” na „Grzegorz Lucjan ur. 11 lutego 1891 roku”[57].
  8. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939 roku, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939 roku[61].
  9. Stanisław Trojanowski vel Tryjanowski ur. 13 listopada 1890 roku. W styczniu 1934 roku ogłoszono sprostowanie nazwiska z „Tryjanowski” na „Trojanowski”. Mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 lipca 1923 roku w korpusie oficerów piechoty. Był odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych i Srebrnym Krzyżem Zasługi[62][63][64].
  10. Aleksander Szymasiuk ur. 23 lipca 1894 roku. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[66]. W czerwcu 1935 roku pełnił służbę w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej[67].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 36.
  2. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  3. Jarno 2003 ↓, s. 51-53.
  4. Dz.Rozk. MSWojsk. ↓, Nr 91 z 1919 roku, poz. 3387.
  5. Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 69 z 23 czerwca 1921 roku, zał. nr 2 do pkt 11.
  6. Jarno 2003 ↓, s. 178-179.
  7. Jarno 2001 ↓, s. 169-170.
  8. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  9. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  10. a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
  11. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  12. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  14. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  15. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  18. Dz.U. z 1930 r. nr 31, poz. 270.
  19. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  20. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931 roku, s. 371.
  22. M.P. z 1931 r. nr 156, poz. 227.
  23. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  24. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  25. Historia WKU Suwałki ↓.
  26. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131
  27. a b Dz.Rozk. MSWojsk. ↓, Nr 91 z 1919 roku, s. 3388.
  28. a b Jarno 2003 ↓, s. 52.
  29. Dz. Rozk. MSWojsk. ↓, nr 93 z 1919 roku, poz. 3563.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 5 lutego 1927 roku, s. 38, 44.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 18 lutego 1927 roku, s. 56.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 144.
  34. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 26, 601.
  35. Straty ↓.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.
  37. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 849.
  38. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1467, 1561, 1568.
  39. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1335.
  40. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 27 stycznia 1924 roku, s. 40.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 24 lutego 1925 roku, s. 91.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 11 marca 1926 roku. Dodatek „Obsada personalna przysposobienia wojskowego”, s. 8.
  43. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 26 z 5 maja 1923 roku, s. 289.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 21 stycznia 1924 roku, s. 29.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 22 marca 1924 roku, s. 142, urzędnik wojsk. X rangi Samuel Weltscher został przydzielony na stanowisko OE Końskie z Dep. I MSWojsk., z jednoczesnym odkomenderowaniem do PKU Warszawa Miasto II do 1 sierpnia 1924 roku..
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 112 z 23 października 1924 roku, s. 627.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 stycznia 1925 roku, s. 19.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 22 lutego 1925 roku, s. 87.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 12.
  50. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 115, 144, 826, 832.
  51. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 515.
  52. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 16, 42, 88.
  53. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 417.
  54. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 24.
  55. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 12.
  56. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 832.
  57. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 267.
  58. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 31.
  59. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 11 listopada 1936 roku, s. 32.
  60. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 297.
  61. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  62. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 47, 515.
  63. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 293.
  64. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 30.
  65. Straty ↓, numer jeniecki „16264”.
  66. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 297.
  67. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 51.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]