Komenda Rejonu Uzupełnień Radom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komenda Rejonu Uzupełnień Radom
Powiatowa Komenda Uzupełnień
Radom
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód PKU Radom IV
PKU 3 pp Leg.
PKU Radom[1]
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Radom
Podległość OKU Kielce
DOGen. „Kielce”
DOK I
Skład PKU typ I
Komendy rejonów uzupełnień OK I

Komenda Rejonu Uzupełnień Radom (KRU Radom) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[2].

Historia komendy[edytuj | edytuj kod]

W 1917 roku na terenie Radomia funkcjonował Główny Urząd Zaciągu[3].

Na podstawie rozporządzenia kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych płk. Jana Wroczyńskiego nr 144 z 27 listopada 1918 roku o organizacji władz zaciągowych została ustanowiona IV Powiatowa Komenda Uzupełnień w Radomiu dla Okręgu Wojskowego IV obejmującego powiaty: radomski, kozienicki, opatowski, sandomierski i iłżecki[4]. Z chwilą wejścia w życie rozkazu i sformowania nowego PKU, Główny Urząd Zaciągu do Wojska Polskiego zobowiązany był przekazać całość dokumentacji tej PKU na obszarze której znajdował się[5]. Bezpośrednią kontrolę nad PKU sprawowała Okręgowa Komendy Uzupełnień w Kielcach[5].

W czerwcu 1921 roku PKU 3 pp Leg. była podporządkowana Dowództwu Okręgu Generalnego „Kielce” i obejmowała swoją właściwością powiaty: radomski i iłżecki[6].

1 lutego 1922 roku w kasynie batalionu zapasowego 72 pp w Radomiu odbyło się zebranie oficerskie, w czasie którego dokonano wyboru władz miejscowego Koła Towarzystwa Wiedzy Wojskowej. Przewodniczącym wydziału koła został płk Sieleżyński, dowódca garnizonu i komendant PKU Radom. W zebraniu uczestniczyli oficerowie i urzędnicy z wszystkich oddziałów i zakładów wojskowych garnizonu: 28 pap, bateria zapasowa 28 pap, baon zapasowy 72 pp, II/72 pp, PKU i WWK[7].

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[8], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[9]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[10][11]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[12].

W marcu 1930 roku PKU Radom była nadal podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie i administrowała powiatami: radomskim i kozienickim[13]. W grudniu tego roku komenda posiadała skład osobowy typ I[14].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[15].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Radom została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Radom przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[16], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[17]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Radom normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[18].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr I, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował miasto Radom oraz powiaty radomski i kozienicki[19].

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Radom, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w 1926 i 1938 roku.

Komendanci
Stopień, imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji Kolejne stanowisko (dalsze losy)
ppłk Eugeniusz Lenartowicz 15 I – 21 VII 1919[20][21] Stacja Zborna Warszawa
kpt. Józef Zabielski p.o. VII – IX 1919[22]
ppłk Henryk Kamiński IX 1919 – X 1920[22]
płk Wiktor Sopoćko X 1920[22] – 18 II 1921[23]
płk Marian Sieleżyński 18 II[23] – 29 V 1921[22]
płk Bohdan Rudolf od 29 V 1921[22]
płk Marian Sieleżyński do 19 IX 1922[24] szef Poborowy DOK I
ppłk Ludwik Postępski 1 IX 1922[24] – IV 1928[25] dyspozycja dowódcy OK I
ppłk tab. Julian Padjak XI 1928[26] – XII 1929[27] rejonowy inspektor koni we Lwowie
mjr piech. Józef Andrzej Światłowski III 1930[28] – 31 VIII 1935[29] stan spoczynku
mjr piech. Marian Franciszek Kowalski 1939[30] internowany na Węgrzech, a następnie w niemieckiej niewoli
Obsada personalna PKU Radom IV w styczniu 1919 roku[31]
komendant ppłk Eugeniusz Lenartowicz
zastępca komendanta kpt. Bolesław Gontarski[a]
naczelnik kancelarii ppor. Stanisław Kochański
oficer gospodarczy urzędnik wojsk. Julian Pomorski
oficer ewidencyjny na powiat radomski por. Alfred Święcicki
oficer ewidencyjny na powiat kozienicki ppor. Zbigniew Osostowicz
oficer ewidencyjny na powiat opatowski por. Eustachy Koenig
oficer ewidencyjny na powiat sandomierski pchor. Władysław Pilecki
oficer ewidencyjny na powiat iłżecki ppor. Ryszard Neuman
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925[32][33]
I referent por. piech. Karol Jakóbiec do 29 IX 1923[34] 3 pp Leg.
por. kanc. Artur Wiktor 29 IX 1923[34] – X 1925 II referent
mjr piech. Bronisław Krąkowski X 1925[35] – II 1926 kierownik I referatu
II referent por. piech. Stanisław III Paprocki do 23 V 1923[36] 76 pp
ppor. rez. czas. pow. do sł. czyn. Artur Wiktor 23 V[36] – 29 IX 1923 I referent
urzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Bolesław Jaskulski 28 IX 1923[37] – X 1925[35] młodszy referent
por. kanc. Artur Wiktor X 1925[35] – II 1926 kierownik II referatu
oficer instrukcyjny por. piech. Bronisław Bielawski[b] 1923 – III 1926[40] 72 pp
oficer ewidencyjny na powiat kozienicki urzędnik wojsk. X rangi / por. kanc. Stanisław I Mazur 1923 – 1924
oficer ewidencyjny na powiat radomski urzędnik wojsk. XI rangi Bolesław Jaskulski do 28 IX 1923 II referent
urzędnik wojsk. XI rangi Antoni Górka od 28 IX 1923[37]
por. kanc. Jan Grochowski 1924 – X 1925[41] Komenda Obozu Warownego Modlin
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938[42][43][44][45][46]
kierownik I referatu administracji rezerw

i zastępca komendanta

mjr piech. Bronisław Krąkowski II 1926 – II 1927[47]
mjr piech. Edward Zygmunt Żarski VIII 1927[48] – II 1929[49] dyspozycja dowódcy OK I
mjr piech. Józef Andrzej Światłowski p.o. III 1929[50] – III 1930 komendant PKU
kpt. piech. Władysław Kubicki VI[51] – IX 1930[52][53] dyspozycja dowódcy OK I
kpt. piech. Franciszek Sowiński[c] IX 1930[55] – 31 XII 1935[56] stan spoczynku, †1940 Charków[57]
kierownik II referatu poborowego por. kanc. Artur Maksymilian Eugeniusz Tadeusz Wiktor[d] II 1926 – 31 III 1931[58]
por. piech. Stefan Traczewski[e] II 1931 – 31 XII 1935[56] stan spoczynku
referent por. kanc. Bolesław Jaskulski II 1926 – IX 1930 kierownik kancelarii 3 DP Leg.[61]
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939[30][f]
kierownik I referatu ewidencji kpt. adm. (piech.) Władysław Aleksander Przybylski
kierownik II referatu uzupełnień kpt. adm. (piech.) Czesław Cierpicki[g]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Mjr piech. Bolesław Gontarski (ur. 27 lipca 1874 roku) został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii rosyjskiej i byłych Korpusów Wschodnich. W czerwcu 1921 roku, w stopniu majora, w dalszym ciągu pełnił służbę w PKU 3 pp Leg., a jego oddziałem macierzystym był 3 pp Leg. W 1923 roku był oficerem rezerwy 27 pp w Częstochowie.
  2. Por. piech. Bronisław Bielawski (ur. 5 lutego 1897 roku) był odznaczony Krzyżem Niepodległości i Krzyżem Walecznych[38]. W czerwcu 1921 roku pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Generalnego Kielce, a jego oddziałem macierzystym był 26 pp w Piotrkowie. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 2186. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Jego oddziałem macierzystym był nadal 26 pp, ale stacjonujący już w garnizonie Lwów. Później został przeniesiony do 6 psp w Stryju i przydzielony do PKU Radom na stanowisko oficera instrukcyjnego. W marcu 1926 roku został przeniesiony do 72 pp w Radomiu. W grudniu 1932 roku został przeniesiony z KOP do 25 pp w Piotrkowie[39]. W czerwcu 1935 w dalszym ciągu pełnił służbę w 25 pp.
  3. Kpt. piech. Franciszek Sowiński urodził się 30 maja 1889 roku w rodzinie Andrzeja. Został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii austro-węgierskiej. W czerwcu 1921 roku pełnił służbę w 6 dżand. we Lwowie. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 62. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii, a jego oddziałem macierzystym był 7 dżand. w Poznaniu. Dowodził plutonem żandarmerii Ostrów Wlkp. W marcu 1924 roku został przeniesiony do korpusu oficerów piechoty z równoczesnym wcieleniem do 57 pp w Poznaniu. W latach 1928-1930 pełnił służbę w 86 pp w Mołodecznie. We wrześniu 1930 roku został przeniesiony do PKU Radom na stanowisko kierownika I referatu administracji rezerw i zastępcy komendanta. Z dniem 31 grudnia 1935 roku został przeniesiony w stan spoczynku. Wiosną 1940 roku został zamordowany w Charkowie. 5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora[54]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
  4. Por. kanc. Artur Maksymilian Eugeniusz Tadeusz Wiktor (ur. 10 marca 1885 roku) z dniem 1 lutego 1931 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska i skierowany na dwumiesięczny urlop, a z dniem 31 marca tego roku przeniesiony w stan spoczynku.
  5. Stefan Traczewski (ur. 26 grudnia 1889 roku[59]) we wrześniu 1930 roku został przeniesiony z 10 pp do PKU Radom[60]. Po zwolnieniu por. Artura Wiktora ze stanowiska kierownika II referatu (1 lutego 1931 roku) przejął jego obowiązki.
  6. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[62].
  7. Czesław Cierpicki ur. 10 grudnia 1893 roku. Mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 roku w korpusie oficerów piechoty. Był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) i Srebrnym Krzyżem Zasługi. Pełnił służbę w Korpusie Ochrony Pogranicza m. in. na stanowisku dowódcy kompanii granicznej KOP „Druja”[63].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 34.
  2. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  3. Szandrocho 2011 ↓, s. 42.
  4. Szandrocho 2011 ↓, s. 44 i 46.
  5. a b Szandrocho 2011 ↓, s. 47.
  6. Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 69 z 23 czerwca 1921 roku, zał. nr 2 do pkt 11.
  7. Korespondencje. Z Radomia. „Polska Zbrojna”. 41, s. 3, 1922-02-11. Warszawa. 
  8. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  9. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  10. Jarno 2001 ↓, s. 169.
  11. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  12. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  13. Dz.U. z 1930 r. nr 31, poz. 270.
  14. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  16. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  17. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  18. Historia WKU Suwałki ↓.
  19. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  20. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 81 z 31 lipca 1919 roku, poz. 2838.
  21. Jarno 2003 ↓, s. 52, wg autora obowiązki komendanta pełnił do czerwca 1919 roku.
  22. a b c d e Jarno 2003 ↓, s. 52.
  23. a b Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 20 z 18 lutego 1921 roku, pkt 4.
  24. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 26 z 12 sierpnia 1922 roku, s. 608.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 128.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 358.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 402.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 116.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 85.
  30. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 856.
  31. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 6 z 21 stycznia 1919 roku, poz. 253.
  32. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 332, 1476, 1559, 1562.
  33. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1346.
  34. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 65 z 10 października 1923 roku, s. 700.
  35. a b c Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 108 z 20 października 1925 roku, s. 582.
  36. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 35 z 2 czerwca 1923 roku, s. 368.
  37. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 65 z 10 października 1923 roku, s. 701.
  38. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 81, 908.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 440.
  40. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 6.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 113 z 27 października 1925 roku, s. 611.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7.
  43. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 119, 827, 828.
  44. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 522.
  45. Lista starszeństwa 1933 ↓, s. 16, 40, 120.
  46. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 16, 29, 39, 118.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 5 lutego 1927 roku, s. 38, 44, z dniem 30 kwietnia 1927 roku został przeniesiony w stan spoczynku.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 6 sierpnia 1927 roku, s. 234.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 77.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 90.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 28 czerwca 1930 roku, s. 207.
  52. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 288.
  53. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 48.
  54. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  55. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 12.
  56. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 86.
  57. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 506.
  58. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 19 grudnia 1930 roku, s. 366, 413.
  59. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 113, 522.
  60. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 13.
  61. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 303.
  62. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  63. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 69, 907.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]