Komunikacja miejska w Lublinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komunikacja miejska w Lublinie
publiczny transport zbiorowy
Ilustracja
Solaris Trollino 12 w Lublinie
Państwo  Polska
Lokalizacja Lublin
Liczba linii 69
Lata funkcjonowania od 1912
Dzienna
liczba pasażerów
2 300 000 miesięcznie
Tabor
Liczba pojazdów 428
Strona internetowa
Portal Portal Transport

Komunikacja miejska na obszarze Lublina działa od 1912 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze lata[edytuj | edytuj kod]

Historia komunikacji miejskiej w Lublinie sięga 1912, kiedy na ulice wyjechały pierwsze autobusy. Były to pojazdy Benz-Hagenan, będące własnością Lubelskiej Spółki Samochodowej. Wówczas autobusy kursowały nieregularnie i często się psuły. Wybuch I wojny światowej spowodował likwidację LSS.

II Rzeczpospolita i II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Przedwojenny autobus linii A (Dworzec-Koszary)

W 1921 na ulicach Lublina pojawiły się pojazdy komunikacji miejskiej. Były one własnością prywatną. Kilka lat później obsługę przewozów pasażerskich przejęła Krajowa Spółka Akcyjna Budowy i Eksploatacji Samochodów, a następnie spółka „Autopol”. Wówczas po mieście poruszało się 6 autobusów obsługujących dwie linie.

Ze względu na złe warunki podróżowania 1 stycznia 1929 magistrat uruchomił przedsiębiorstwo Autobusy Miejskie miasta Lublina. Początkowo zostały uruchomione dwie linie. Pierwsza, oznaczona literą A, kursowała na trasie Dworzec – Koszary. Druga, oznaczona literą B, kursowała na trasie Dworzec – Kalinowszczyzna. Mimo restrukturyzacji pojawił się inny problem. Zbyt mała liczba autobusów powodowała niezadowalającą częstotliwość kursowania oraz przepełnienie pojazdów. Rozwiązaniem problemu okazało się uruchomienie specjalnego autobusu na trasie Brama Krakowska – Kino „Venus”, w którym po zakupieniu biletu autobusowego pasażer otrzymywał bezpłatny bilet do kina. W kolejnych latach przedsiębiorstwo poszerzało swoje usługi. Uruchomiono nowe linie, a tabor wzrósł do 12 sztuk pojazdów marki Chevrolet, Henschel, Škoda oraz Ursus. Wybudowano także nową zajezdnię przy ul. Garbarskiej, która posiadała warunki do garażowania i obsługi 30 autobusów.

Wybuch II wojny światowej spowodował zawieszenie komunikacji miejskiej w Lublinie. W 1942 Niemcy sprowadzili 4 autobusy marki Saurer, które obsługiwały jedną linię. Ponownie organizację komunikacji miejskiej rozpoczęto w sierpniu 1944. W tym czasie tabor przedsiębiorstwa składał się z 6 samochodów ciężarowych marki Gaz, autobusu marki Chevrolet, samochodu osobowego Willys MB oraz motocykla Harley-Davidson.

Czasy powojenne[edytuj | edytuj kod]

13 kwietnia 1946 uruchomiono pierwszą linię autobusową na trasie Dworzec PKP – ul. Lipowa, którą następnie przedłużono do Koszar. W kolejnych latach sukcesywnie zwiększano tabor. W 1948 funkcjonowało już 7 linii obsługiwanych przez 18 autobusów. Wówczas MKS posiadała autobusy marki Chausson, Chevrolet, Saurer, Magirus, Bedford, Fordson oraz Büssing. Z usług przewozowych skorzystało wtedy ponad 5 mln pasażerów. Ze względu na duże zainteresowanie oraz szybki rozwój spółki przystąpiono do odbudowy zajezdni przy ul. Garbarskiej, którą oddano ponownie do użytku w 1949. W 1950 przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na Miejskie Zakłady Komunikacyjne, a rok później na Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne.

Z powodu złego stanu taboru, niskiej częstotliwości kursowania i wzrastającej liczby pasażerów utworzono pierwszą linię trolejbusową. Pierwszy trolejbus wyjechał na ulice Lublina 21 lipca 1953. Linia trolejbusowa miała 7 km i obsługiwana była przez 8 trolejbusów radzieckich typu JaTB. W 1955 MPK otrzymało 6 czeskich trolejbusów marki Škoda, które zastąpiły awaryjne JaTB. Długość linii komunikacyjnych wynosiła wtedy 81 km.

Szybki rozwój i problemy[edytuj | edytuj kod]

W kolejnych latach sukcesywnie wzrastał tabor, jednak ciągły wzrost liczby pasażerów przysparzał problemów. W autobusach i trolejbusach panował ścisk (z usług komunikacji skorzystało wówczas około 17 mln pasażerów), co nie wpływało korzystnie na wizerunek firmy. W 1957 rozpoczęto budowę nowoczesnej zajezdni autobusowo-trolejbusowej. Była ona zaplanowana na 100 pojazdów. Zlokalizowano ją na Helenowie. W styczniu 1960 oddano do użytku pierwszą halę, zaś całość inwestycji zakończono wiosną 1963. W 1964 MPK obsługiwało 23 linie, w tym 10 trolejbusowych. Już 5 lat później MPK wzbogaciło się o kolejne 12 linii, w tym 5 trolejbusowych.

Ze względu na brak dostaw taboru trolejbusowego sukcesywnie zaczęła się zmniejszać trakcja elektryczna. Na miejsce zlikwidowanych linii trolejbusowych wprowadzono autobusy. Mimo likwidacji linii trolejbusowych MPK było w świetnym stanie. W 1971 zajęło III miejsce w międzyzakładowym współzawodnictwie przedsiębiorstw komunikacji miejskiej w kraju. Rok później zajęło II miejsce, a w 1973 I miejsce. W dalszym ciągu ze względu na brak dostaw trolejbusów zastępowano trakcję trolejbusową autobusami. W październiku 1975 MPK otrzymało 3 pierwsze trolejbusy produkcji radzieckiej. Stanowiły one początek realizacji kontraktu na dostawy tych pojazdów.

W 1976 tabor MPK powiększył się o 59 Autosanów, 7 Jelczy oraz 9 trolejbusów ZiU-9. Pozwoliło to na wydłużenie istniejących linii komunikacyjnych oraz uruchomienie nowych linii (także pośpiesznych). W okresie letnim zorganizowano tzw. zielone linie do Dąbrowy. Mimo ciągłych dostaw nowych pojazdów (m.in. Autosanów, Jelczy, "Ziutków") stale odczuwalny był niedobór środków komunikacji. Ponadto dostawy taboru pogorszyły sytuację zaplecza technicznego przedsiębiorstwa, pogłębiły się trudności z parkowaniem pojazdów. W lipcu 1976 utworzono Zakład Komunikacji Miejskiej w Kraśniku, filię MPK w Lublinie. Na początek przekazano z lubelskiego zakładu 37 autobusów marki San, co pozwoliło na uruchomienie 10 linii autobusowych. W 1977 do MPK dostarczono 30 Jelczy, 27 Autosanów oraz 14 trolejbusów ZiU-9. Rok później do przedsiębiorstwa dotarło m.in. 15 nowoczesnych autobusów Berliet PR100 oraz kolejnych 6 trolejbusów ZiU-9.

Kryzys taborowy[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na rozwój motoryzacji i wzrastającą liczbę mieszkańców w 1980 problem stanowiło natężenie ruchu na ulicach Lublina. Zrealizowane dostawy taboru dla MPK były niższe od zaplanowanych – jedynie dostawy trolejbusów wykonano zgodnie z planem. Nie polepszyło to jednak komunikacji w mieście. Powodem była niedostosowana na taką liczbę pojazdów istniejąca wówczas trakcja trolejbusowa oraz brak kierowców. W tym samym roku w związku z postępującym kryzysem w całej Polsce rozpoczęły się demonstracje i strajki. Lubelskie MPK po raz pierwszy strajkowało 18 lipca. Komunikacja w mieście stanęła.

Innym poważnym problemem MPK była mała zajezdnia. W 1981 trwała budowa zajezdni na Majdanie Tatarskim, jednakże z braku miejsca podjęto decyzję o tymczasowym parkowaniu części trolejbusów wzdłuż ul. Mełgiewskiej. Krytyczna sytuacja związana z brakiem części zamiennych do autobusów, w szczególności akumulatorów i opon, spowodowała zmniejszenie obsady na niektórych liniach autobusowych, skrócenie tras innych lub ich zawieszenie. Problem braku miejsc postojowych dla pojazdów MPK złagodziło nieco przejęcie terenu po starej cegielni wzdłuż ul. Nałęczowskiej.

W 1984 przekazano do użytku pierwszą część nowej zajezdni na Majdanie Tatarskim. Przygotowano tam place postojowe dla 300 autobusów, stację paliw, lakiernię, halę obsług codziennych, stację diagnostyczną, magazyny i zaplecze socjalne. W 1985 w nowej zajezdni na Majdanie Tatarskim oddano do użytku halę napraw głównych ze stanowiskami naprawczymi, blacharskimi, nauki zawodu i częścią socjalną dla zatrudnionej załogi. W 1989 brakowało ponad 100 kierowców, aby można było wykorzystać w pełni posiadany tabor MPK. Spowodowane to było niskimi zarobkami, które przedsiębiorstwo oferowało pracownikom.

Lata 90.[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1991 MPK w Lublinie przestało funkcjonować jako przedsiębiorstwo państwowe i 1 września 1991 zaczęło działalność jako zakład budżetowy, zaś 1 stycznia 1998 r. stało się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. W latach 1992–1998 uruchomiono system biletów okresowych, uruchomiono system biletów jednorazowych czasowych, zaczęto świadczyć usługi w zakresie przewozów osób niepełnosprawnych oraz wprowadzono do eksploatacji pierwsze autobusy niskopodłogowe (Jelcze M121).

Po wstąpieniu do UE[edytuj | edytuj kod]

Jelcz M121M, ul. Choiny
Solaris Urbino 12 na ul. Józefa Elsnera
Solaris Urbino 18 na os. Widok

W 2008 MPK unowocześniło tabor 20 autobusami marki Solaris Urbino 12 III. W 2012 wycofano z eksploatacji ostatnie Ikarusy przegubowe 280.26[1], których w 1990 było 122 sztuk, w 2003 – 66, w 2007 – 33 sztuki, a w 2010 – 10. Zastąpione zostały przez 12-metrowe Mercedesy 0405N z końca lat 90. i nowe zakupione Solarisy Urbino 12III. W grudniu 2008 był testowany białoruski autobus MAZ 203. Powstał jeden tego typu trolejbus.

W 2009 został powołany Zarząd Transportu Miejskiego w Lublinie, który organizuje komunikację miejską. Wspólna taryfa biletowa objęła wszystkich przewoźników na liniach miejskich.

Na początku 2009 MPK ogłosiło przetarg na 20 nowych 12-metrowych i 10 18-metrowych przegubowych autobusów. Wygrał autobus Mercedes Conecto. W taborze znalazły się dwa zakupione w grudniu 2008 12-metrowe Mercedesy Conecto, a także testowany był Volvo 7700. Testowano ukraiński trolejbus Bogdan, a do warsztatów MPK zostało dostarczone podwozie białoruskiego MAZ-a w celu produkcji trolejbusu MAZ. Zarząd Transportu Miejskiego wprowadził jednolite barwy czerwono-biało-zielone (barwy miejskie) dla wszystkich pojazdów MPK, jak również przewoźników prywatnych. Te barwy wygrały w ankietach przeprowadzonych na stronach internetowych gazet lubelskich. W 2009 przyjechało do Lublina 20 nowych 12-metrowych autobusów Mercedes Conecto. Do warsztatów MPK przybyło podwozie MAZ-a, z którego został wybudowany nowy trolejbus. Od lipca 2011 wszystkie nowo złożone trolejbusy Jelcz M121M jeździły liniowo.

Rozstrzygnięty w wakacje[kiedy?] przetarg na dostawę przegubowych autobusów zakończył się fiaskiem po tym, jak jedyna zaproponowana oferta przedsiębiorstwa EVOBUS proponującego Mercedesy Conecto G przewyższała o 200 tys. zł wartość zamówienia. Przetarg na dostawę 15 trolejbusów wygrała spółka Solaris Bus & Coach, oferująca model Solaris Trollino 12. MPK dostało dofinansowanie na następne 15 trolejbusów Trollino 12. Od 2012 liniowo jeżdżą wszystkie zamówione Trollino 12.

W 2011 ZTM w Lublinie rozstrzygnął przetarg na dostawę 80 sztuk nowych pojazdów. Część na 53 12-metrowe autobusy wygrało przedsiębiorstwo Autosan z modelem Autosan Sancity 12LF, a 27 przegubowych dostarczy Mercedes z modelem Mercedes-Benz O530 G[2][3]. W 2011 przyjechało 20 Autosan Sancity 12LF oraz wszystkie 27 Mercedes-Benz O530 G. W 2012 dojechały kolejne 23 sztuki Autosanów. Ostatnia dostawa wielkości 10 sztuk została dostarczona w 2013.

W związku z dostawami nowych pojazdów od 2011 do połowy 2014 zaprzestano eksploatować 77 autobusów, w tym: Ikarus 260 – 7 szt., Ikarus 280.26 – 10 szt., Jelcz M11 – 30 szt., Neoplan 4020 – 11 szt., Jelcz M125M – 2 szt., Kapena Thesi City – 7 szt., Jelcz L11 – 1 szt., Jelcz 120M – 2 szt., Jelcz M181MB – 1 szt., Jelcz M121M- 6 szt., oraz 45 trolejbusów, Jelcz PR110 – 38 szt., Jelcz 120MT – 6 szt., Jelcz M121E – 1 szt.

W 2012 ZTM rozstrzygnął przetarg na dostawę 20 sztuk autobusów klasy mini. Wygrało przedsiębiorstwo Autosan z modelem Autosan Sancity 9LE. Wszystkie pojazdy dostarczono w 2012[4]. W tym samym roku ZTM w Lublinie rozstrzygnął trzy przetargi na dostawę 70 trolejbusów z dodatkowym napędem. Pierwszy obejmujący dostawę 20 12-metrowych trolejbusów wygrał Solaris z modelem Solaris Trollino 12MB, wszystkie pojazdy zostały dostarczone w 2013. Drugi przetarg na 38 trolejbusów także 12-metrowych zdobył Ursus z ŁuAZ z modelem: Bogdan/Ursus T70116. 5 pojazdów zostało dostarczonych w 2013, 12 kolejnych w 2014,a pozostałe 21 w 2015. Ostatnie zamówienie dotyczyło 12 trolejbusów przegubowych (18 metrowych). Wygrała firma Solaris z pojazdem Solaris Trollino 18, które zostały dostarczone w 2014.

1 maja 2014 po Lublinie zaczęło kursować 8 pojazdów 12 metrowych przewoźnika PKS Zielona Góra oraz od 1 października 10 pojazdów 18 metrowych. Po roku pojawiły się problemy ze względu na zły stan techniczny pojazdów oraz niewykonywanie kursów. Umowa została rozwiązana 8 marca 2016.

W 2015 ZTM w Lublinie rozstrzygnął przetarg na świadczenie usług 18 autobusami przegubowymi. Wygrało przedsiębiorstwo Meteor Irex-1 i zaproponowało świadczenie usług Solarisem Urbino 18 III generacji. Również w tym otwarto nową zajezdnię przy ul Grygowej, z halą o powierzchni 2,5 tys. m2. Także w tym roku dokonano zmian w kursowaniu linii autobusowych i trolejbusowych[5][6].

Od 2016 do obsługi linii komunikacji miejskiej skierowano 30 fabrycznie nowych autobusów marki Mercedes Conecto. Firma Warbus rozpoczęła świadczenie usług na zlecenie ZTM w Lublinie 20 autobusami 18 metrowymi i 10 o standardowej długości 12 metrów. Kontrakt został zawarty na 8 lat. Autobusy przegubowe w dzień powszedni kierowane są do obsługi linii nr: 2, 10, 14, 20, 26, 31, 39, 42, 44 i 57, zaś pojazdy 12-metrowe obsługują linie nr: 3, 6, 8, 13, 32 i 44.

W lutym 2018 roku po Lublinie zaczęło kursować 15 wydzierżawionych przez MPK Lublin na 10 lat autobusów marki Solaris Urbino 18 III generacji wyposażonych w silniki spełniające normy spalin Euro 6. 20 lutego MPK Lublin podpisało umowę z Konsorcjum URSUS BUS S. A. oraz mLeasing Spółka z o.o. na dzierżawę dziesięciu 12-metrowych autobusów na czas 10 lat. Pierwsza partia nowych autobusów miała zostać oddana do użytku w czerwcu 2018. Miały one zastąpić najstarsze pojazdy – Neoplany i Jelcze[7].

Tabor autobusowy[edytuj | edytuj kod]

Kursujące[edytuj | edytuj kod]

Mercedes Citaro, jeden z najpopularniejszych modeli autobusów w Lublinie

Trzon taboru autobusowego stanowią pojazdy MPK Lublin, wśród których najwięcej jest autobusów marki Autosan Sancity 12LF (53 sztuk), Solaris Urbino 18 (30 sztuk) oraz Mercedes Citaro G (27 sztuk)[8].

MPK Lublin
Typ autobusu Eksploatacja od Lata produkcji przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  Liczba[9]
Autosan Sancity 9LE 2012 2012 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  21
Autosan Sancity 12LF 2011 2011-2013 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  53
Jelcz M121M 1995 1995–1999 przewóz osób na wózkach  8
Jelcz M121I4 2019 2007-2008 przewóz osób na wózkach  8
Mercedes O405N2 2005 1998–1999 przewóz osób na wózkach  8
Mercedes O405NK 2007 1997 przewóz osób na wózkach  2
Mercedes Conecto 628 LF 2009 2008–2009 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej * 22
Mercedes Conecto 628 G 2009 2009 przewóz osób na wózkach  10
Mercedes Citaro O530G 2011 2011 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  27
Solaris Urbino 12 III 2008 2008 przewóz osób na wózkach  20
Solaris Urbino 15 I 2001 2001 przewóz osób na wózkach  1
Solaris Urbino 18 III 2018 2018 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  30
Ursus E70110 Eco Volt 2015 2014 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  1
Ursus CS12LFD 2018 2018 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  18
Wszystkie pojazdy 229
Liczba autobusów niskopodłogowych i niskowejściowych 229
Udział autobusów niskopodłogowych i niskowejściowych 100%
Udział autobusów klimatyzowanych 66%

*Klimatyzację posiadają 2 autobusy

Oprócz Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego sp. z o.o. w Lublinie jeżdżą również:

Irex Sosnowiec
Typ autobusu Eksploatacja od Lata produkcji przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  Liczba[10]
Solaris Urbino 18 III 2015 2015 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  18
Lubelskie Linie Autobusowe & Traf-Line
Typ autobusu Eksploatacja od Lata produkcji przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  Liczba[11]
MAZ 103.485 2016 2015 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  4
MAZ 203.057 2016 2012 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  1
MAZ 203.058 2016 2013 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  1
MAZ 203.069 2018 2015 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  1
Solbus SM12 2016 2011 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  3
Podwykonawcy MPK Lublin (od 2014)
Typ autobusu Eksploatacja od Lata produkcji przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  Liczba[12]
MAN NL223 2014 2000-2001 przewóz osób na wózkach  2
MAN NL263 2014 2000-2003 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  5
Mercedes Citaro O530 2015 2000-2003 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  2
Mercedes Citaro O530G 2015 2001 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  1
Solaris Urbino 12 I 2015 2000 przewóz osób na wózkach  1
Solaris Urbino 12 III 2015 2006-2007 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  2
Mercedes O405N2 2014 1996 przewóz osób na wózkach  1

Zabytkowy tabor autobusowy[13][edytuj | edytuj kod]

Typ autobusu Eksploatacja od Lata produkcji przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  Liczba[9]
Ikarus 280 1985 1973-2002 1
Jelcz 272 MEX 1971 1963-1977 1

Tabor trolejbusowy[edytuj | edytuj kod]

Kursujące[edytuj | edytuj kod]

Solaris Trollino 12, najpopularniejszy model trolejbusu w Lublinie
Zabytkowy ZIU-9 przed Ratuszem

Trzon taboru trolejbusowego MPK Lublin stanowią pojazdy marki Solaris Trollino 12 (54 sztuki).

Typ trolejbusu Eksploatacja od Lata produkcji przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  Liczba[9]
Solaris Trollino 12M 2007 2007 przewóz osób na wózkach  3
Solaris Trollino 12AC 2008 2008 przewóz osób na wózkach  1
MAZ 203T 2010 2009 przewóz osób na wózkach  1
Jelcz M121E4 2011 2011 przewóz osób na wózkach  3
Solaris Trollino 12S 2011 2011 przewóz osób na wózkach  30
Solaris Trollino 12MB 2013 2013 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  20
Solaris Trollino 18 2014 2014 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  12
Bogdan/Ursus T701.16 2013 2013-2014 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  38
Ursus CS 18LFT 2018 2018 przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  15
Wszystkie pojazdy 123
W tym niskopodłogowe i niskowejściowe 123
Procent trolejbusów niskopodłogowych i niskowejściowych 100%
Udział trolejbusów klimatyzowanych 69%

Zabytkowy tabor trolejbusowy [13][edytuj | edytuj kod]

Typ trolejbusu Eksploatacja od Lata produkcji przewóz osób na wózkach  klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej  Liczba[9]
Škoda 9Tr[14] 1963 1961-1982 1
ZiU-9[14] 1975 1972-2015 1

Autobusy i trolejbusy wycofane z eksploatacji liniowej w MPK Lublin:[15][edytuj | edytuj kod]

Stowarzyszenia[edytuj | edytuj kod]

W Lublinie działają organizacje pozarządowe zajmujące się statutowo transportem miejskim: Lubelskie Towarzystwo Ekologicznej Komunikacji, Lubelskie Towarzystwo Zrównoważonego Transportu i Forum Rozwoju Lublina. Pierwsze z wymienionych posiadało niegdyś wiele unikatowych pojazdów komunikacji miejskiej np. Fiat 418AC, ZIU 9, Ikarus 280.26E, 2 pary warszawskich Saurerów wraz z przyczepami, jednakże z braku fachowości członków LTEK wszystkie te pojazdy znalazły się na złomowisku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pożegnanie Ikarusa - niedziela 17 czerwca br. (pol.). [dostęp 2 września 2012].
  2. ZTM Lublin kupi nowe autobusy (pol.). kurierlubelski.pl. [dostęp 29 stycznia 2020].
  3. Kupujemy nowe autobusy i trolejbusy (pol.). ztm.lublin.eu. [dostęp 29 stycznia 2020].
  4. 20 nowych mini autobusów już we wrześniu (pol.). ztm.lublin.eu. [dostęp 29 stycznia 2020].
  5. Nowe autobusy przegubowe. W piątek podpiszą umowę (pol.). dziennikwschodni.pl. [dostęp 20 lipca 2015].
  6. MPK Lublin ma nową zajezdnię trolejbusową na ul. Grygowej (ZDJĘCIA) - Kurierlubelski.pl, www.kurierlubelski.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  7. Aktualności - Umowa na dzierżawę 12-metrowych autobusów podpisana - MPK, mpk.lublin.pl [dostęp 2018-03-16] (pol.).
  8. Trzon taboru | Komunikacja Lublin. komunikacja.lublin.pl. [dostęp 2015-10-08].
  9. a b c d na podstawie danych na stronie MPK Lublin , Phototrans.eu oraz km-lublin.strefa.pl/
  10. Spis taboru Irex-1 2016, kom-lublin.cba.pl [dostęp 2017-11-24].
  11. Spis taboru LLA/Traf-Line 2016, kom-lublin.cba.pl [dostęp 2016-08-07].
  12. na podstawie danych na stronie Phototrans.eu
  13. a b Pojazdy historyczne | Komunikacja Lublin, komunikacja.lublin.pl [dostęp 2015-12-16].
  14. a b Pojazdy historyczne | Komunikacja Lublin, komunikacja.lublin.pl [dostęp 2015-12-16].
  15. na podstawie danych na stronie Lubus.info

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]