Kowalewo Pomorskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Kowalewo Pomorskie (ujednoznacznienie).
Kowalewo Pomorskie
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek w Kowalewie Pomorskim
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat golubsko-dobrzyński
Gmina Kowalewo Pomorskie
Prawa miejskie 1275
Burmistrz Jacek Żurawski
Powierzchnia 4,45 km²
Populacja (31.12.2017)
• liczba ludności
• gęstość

4192[1][2]
942,0 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 87-410
Tablice rejestracyjne CGD
Położenie na mapie gminy Kowalewo Pomorskie
Mapa lokalizacyjna gminy Kowalewo Pomorskie
Kowalewo Pomorskie
Kowalewo Pomorskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kowalewo Pomorskie
Kowalewo Pomorskie
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kowalewo Pomorskie
Kowalewo Pomorskie
Położenie na mapie powiatu golubsko-dobrzyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu golubsko-dobrzyńskiego
Kowalewo Pomorskie
Kowalewo Pomorskie
Ziemia53°09′17″N 18°53′50″E/53,154722 18,897222
TERC (TERYT) 0405044
SIMC 0983540
Urząd miejski
plac Wolności 1
87-410 Kowalewo Pomorskie
Strona internetowa

Kowalewo Pomorskie (niem. Schönsee) – miasto w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kowalewo Pomorskie. Położone na Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, nad Strugą Młyńską. Miasteczko oddalone ok. 25 km od Torunia, przy drodze krajowej nr 15 i drodze wojewódzkiej nr 554.

Według danych z 1 stycznia 2018 Kowalewo Pomorskie liczyło 4 192 mieszkańców[1].

Miasto królewskie lokowane w 1275 roku położone było w XVI wieku w województwie chełmińskim[3].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 4,45 km²[4].

Kowalewo Pomorskie leży w południowej części Pojezierza Chełmińskiego[5]. Przez miasto przepływa Struga Młyńska.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. toruńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początkowo gród darowany biskupowi Chrystianowi przez Konrada I mazowieckiego, od 1231 należał do Krzyżaków, którzy w latach 1277–1303 na wąskim przesmyku między 2 jeziorami (dziś nieistniejącymi) wybudowali tu kamienno-ceglany zamek. Zamek ten znajdował się na zachód od kościoła, na wzgórzu, na którym obecnie (od 1911 r.) znajduje się wieża ciśnień. Osada otrzymała prawa miejskie w 1275 roku.

Zamek był siedzibą komturii kowalewskiej. We wrześniu 1330 roku zamek był przez kilka dni bezskutecznie oblegany przez wojska Władysława Łokietka[6].

W 1410 r. w bitwie pod Grunwaldem poległ komtur kowalewski Nicolaus von Vitz, dlatego też Polacy nie mieli kłopotów z zajęciem Kowalewa, które przypadło podkanclerzemu koronnemu Mikołajowi Trąbie. Po kilkunastu miesiącach Krzyżacy przy wsparciu oddziałów inflanckich Berna von Hevelmanna odzyskali zamek. W ramach wojny golubskiej w 1422 r., gdy w okolicy pojawiły się wojska Jagiełły, Krzyżacy sami spalili miasto, natomiast zamek wytrzymał oblężenie rozpoczęte 28 sierpnia. Zamek został zdobyty przez propolski Związek Pruski w lutym 1454 roku. W 1466 r. w wyniku pokoju toruńskiego Kowalewo powróciło do Polski, stając się siedzibą starostwa grodowego. 5 października 1716 doszło do bitwy pod Kowalewem. Niedługo po 1820 roku Prusacy rozebrali ruiny zamku. W latach 1772-1920 w zaborze pruskim. W latach 1833-1929[7] pozbawione praw miejskich.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 4115 mieszkańców[8].

  • Piramida wieku mieszkańców Kowalewa Pomorskiego w 2014 roku[9].


Piramida wieku Kowalewo Pomorskie.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • relikty zamku krzyżackiego z lat 1280-1290, rozbudowanego w XIV w., będącego od 1466 roku siedzibą polskich starostów. Zamek został uszkodzony podczas drugiej wojny szwedzkiej i zaczął niszczeć. Ruiny zamku zostały rozebrane przez Prusaków w drugiej połowie XIX w., a na miejscu dawnej wieży głównej zbudowano neogotycką wieżę wodną. Zachowały się fragmenty gdaniska (filar arkady) przy ul. Strażackiej i fundamenty czworobocznego budynku, a także część kamiennych murów obwodowych podzamcza opasających wzgórze zamkowe. Zamek posiadał ośmiokątną wieżę główną (stołp) i cztery narożne, otoczony był murami i fosą zasilaną z 2 nieistniejących już jezior, które dały nazwę miastu (niem. Schönsee = „piękne jezioro”).
  • kościół św. Mikołaja zbudowany w l. 1286-1300 w stylu gotyckim, przebudowany w XVII-XVIII w., z XVI-wieczną polichromią i wyposażeniem renesansowym, barokowym i rokokowym.
  • fragmenty murów miejskich z XIV w. z okrągłą basztą murowaną z kamienia i cegły
  • zajazd z 1912 przy pl. Wolności 1, obecnie Urząd Miejski
  • w pobliżu Kowalewa, nad jeziorem Oszczywilk, pozostałość osady (tzw. Górka Szwedzka)

Do rejestru zabytków nieruchomych wpisane są obiekty[10]:

  • kościół parafialny pw. św. Mikołaja, XIV/XV, nr rej.: A/365 z 19.03.1930,
  • ruiny zamku, 1280-1300, nr rej.: A/150/66 z 18.10.1934,
  • mury miejskie, XIV wiek, nr rej.: A/145/63 z 18.10.1934,
  • zajazd z 1912 r., obecnie UM, pl. Wolności 1, nr rej.: A/678 z 3.06.1996.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Kowalewo_Pomorskie, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018r.
  3. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 185.
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  5. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  6. Kowalewo Pomorskie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa 1883. s. 509-511.
  7. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 czerwca 1929 r. o zaliczeniu miejscowości Kowalewa w powiecie wąbrzeskim, województwie pomorskiem do rzędu miast (Dz.U. z 1929 r. nr 50, poz. 411)
  8. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  9. http://www.polskawliczbach.pl/Kowalewo_Pomorskie, w oparciu o dane GUS.
  10. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 2018-09-30. s. 34. [dostęp 2015-10-06].
  11. http://www.pttk.torun.pl/TO-1998z.html [dostęp 10 lutego 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]