Kowalewszczyzna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kowalewszczyzna
wieś
Ilustracja
Dworzec z XVII wieku w Kowalewszczyźnie od strony szczytowej.
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Sokoły
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 18-218
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0405872
Położenie na mapie gminy Sokoły
Mapa lokalizacyjna gminy Sokoły
Kowalewszczyzna
Kowalewszczyzna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kowalewszczyzna
Kowalewszczyzna
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Kowalewszczyzna
Kowalewszczyzna
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wysokomazowieckiego
Kowalewszczyzna
Kowalewszczyzna
Ziemia53°03′43″N 22°46′37″E/53,061944 22,776944

Kowalewszczyznawieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Sokoły. Do 1954 roku istniała gmina Kowalewszczyzna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W I Rzeczypospolitej wieś należała do ziemi bielskiej.

W wieku XVI i XVII wchodziła w skład dóbr Waniewo. Po wybudowaniu dworu w Kowalewszczyźnie częścią dóbr Kowalewszczyzna, należących w XVII w. do Orsettich, w 1830 do Rostworowskich.

Z. Gloger – Encyklopedia staropolska

Dwór z piękną biblioteką zbudowano w XVII w., rozebrano w 1881 r. Przy dworze ogród, sześć stawów, środkowy w kształcie krzyża. W 1775 w całej majętności znajdowało się 111 domów. Orsetti dokupili do majątku Jeńki i część Waniewa od Szczawińskich. W XIX w. powierzchnia majątku wynosiła 2965 morgów. Po uwłaszczeniu chłopów w majątku zostało 127 włók ziemi[1].

W roku 1748 w Kowalewszczyźnie urodził się Jan Klemens Gołaszewski, biskup wigierski i senator, a w 1858 Stanisław Jakub Rostworowski, ojciec generała Wojska Polskiego II RP Stanisława Janusza Rostworowskiego. W miejscowym dworze przebywała Narcyza Żmichowska, będąca ciotką Romana Rostworowskiego[1].

W roku 1824 wieś liczyła 30 domów i 198 mieszkańców[2].

Pod koniec wieku XIX wieś i folwark w powiecie mazowieckim (wcześniej suraskim), gmina Kowalewszczyzna, parafia Waniewo[1].

W roku 1921 było tu 44 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 279 mieszkańców (137 mężczyzn i 142 kobiety). Wszyscy podali narodowość polską[3].

W sierpniu 1944 oddziały Wehrmachtu spacyfikowały wieś. W czasie akcji Niemcy zamordowali w pobliskim lesie 14 mieszkańców (nazwiska ofiar zostały ustalone) a wieś doszczętnie spalili[4].

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

  • krzyż przydrożny[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom IV, Warszawa 1883 r. s. 511-512.
  2. a b W. Jemielity, Jubileusz 500-lecia Parafii Waniewo. Wydawca Parafia Waniewo, Waniewo 2011 r. s. 5, 7.
  3. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Kowalewszczyzna, tom V, Warszawa 1924 r. s. 110.
  4. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 219.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]