Krasice (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°49′47.9″N 19°23′0.5″E
- błąd 4 m
WD 50°49'N, 19°23'E, 50°49'48.04"N, 19°22'55.92"E
- błąd 2316 m
Odległość 1563 m
Krasice
wieś
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat częstochowski
Gmina Mstów
Liczba ludności (2008) 648
Strefa numeracyjna 34
Kod pocztowy 42-244
Tablice rejestracyjne SCZ
SIMC 0138566
Położenie na mapie gminy Mstów
Mapa lokalizacyjna gminy Mstów
Krasice
Krasice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krasice
Krasice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Krasice
Krasice
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu częstochowskiego
Krasice
Krasice
Ziemia50°49′47,9″N 19°23′00,5″E/50,829972 19,383472

Krasicewieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Mstów.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość była wzmiankowana w 1411 roku w formie Crasziczice. Pierwotna nazwa Krasicice została utworzona przez dodanie sufiksu -ice do nazwy osobowej *Krasica, wywodzącej się od nazwy pospolitej krasa, czyli ‘piękno, uroda; ozdoba; kolor, barwa (zwłaszcza jaskrawa, czerwona)’. Od XVIII wieku nazwa występuje wyłącznie w postaci Krasice[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Szkoła w Krasicach

Pierwsze wzmianki o Krasicach pochodzą z końca XV wieku[2]. Niemniej, w okolicach Krasic wskazano istnienie trzech osad, datowanych na okres neolitu (niestety, brak dokładnej lokalizacji). Tę najstarszą falę osadnictwa można wiązać z eksploatacją krzemienia. Odnaleziono również osady z epoki żelaza: epoki przeworskiej i halsztackiej. Miejscowość Krasice odnotowano wspólnie z Wancerzowem i Rajskiem-młynem w materiałach Sejmu Wielkiego (1788-1792) oraz mapie de Perthesa.

W 1793 roku wieś dostała się pod zabór pruski. 17-ego grudnia tego roku król pruski Fryderyk Wilhelm III nadał Krasice, wraz z kilkunastoma okolicznymi dobrami, w ręce ks. Ludwika Wirtemberskiego. Tenże, już w 1799 roku, sprzedał te dobra, z wyjątkiem Zarębic, Aleksandrowi hr. Schoenaich von Carolath[3].

Od 1815 r. wieś znalazła się w granicach Królestwa Polskiego. Najokazalszym folwarkiem w XIX wieku w okolicy były właśnie Krasice - wg informacji przekazanych przez Towarzystwo Kredytowe Ziemskie, wraz z nomenklaturą Trząska, Krasice posiadały 2463 morgi ziemi (ornej i ogrodów 594, łąk 98, pastwisk 66, lasu 1655) oraz 25 budynków – 5 murowanych i 20 drewnianych). Współcześnie nie istnieje już wybudowany na przełomie XVIII i XIX wieku dworek, należący do 1884 roku do rodziny Majewskich. Po parcelacji majątku należał on do braci Horowitz, by w 1887 roku wraz z częścią gruntów przejść w ręce Antoniego Ziębacza. Dworek był użytkowany przez tę rodzinę do 1935 roku, kiedy strawił go pożar, po którym go rozebrano[potrzebny przypis].

Wieś Krasice w 1827 roku była najbardziej rozbudowaną osadą - posiadała wówczas 64 domy i 260 mieszkańców , stanowiła własność rządową. W 1885 roku nastąpił gwałtowny wzrost liczby mieszkańców aż do 622 osób, przy czym liczba domów zmniejszyła się do 54[potrzebny przypis].

Za Królestwa Polskiego istniała gmina Krasice. W 1867 Komitet Urządzający zmienił nazwę gminy Krasice na Wancerzów[4].

28 października 1943 roku żandarmi z Chorzenic pod Kłomnicami napadli na Krasice. Pod zarzutem nieodstawiania kontyngentu zbożowego zatrzymali dziesięciu mieszkańców, których później rozstrzelano pod Aniołowem. Ciała ofiar zostały zakopane w lesie przez przymuszonych siłą do tego Żydów, którzy później także zostali zabici przez żandarmów[5].

Na kościele wisi tablica upamiętniająca ppor.rez. Wojska Polskiego Stanisława Bajora nauczyciela szkoły w Mstowie rodem z Krasic, zamordowanego przez sowieckich oprawców w Charkowie, w 1940 roku.

W Krasicach można znaleźć Tablicę Katyńską, na zewnątrz kościoła. Pojawiła się ona na nim w czerwcu 1999 roku, kiedy została ukończona jego budowa. Powstała ona z inicjatywy zasiadającego wtedy na stanowisku wojewody, Szymona Giżyńskiego. Jest ona złożona w hołdzie pochodzącemu z Krasic, ppor. rezerwy, Stanisławowi Bajorowi. Z tejże okazji, Stanisław Juchnik (badacz historii Krasic), wykonał życiorys Stanisława Bajora, który urodził się w wielodzietnej, chłopskiej rodzinie. Zdobył wykształcenie pedagogiczne, po czym pracował jako nauczyciel w Janowie i Mstowie. 1939 rok, dla Stanisława Bajora wiązał się z rozpoczęciem nauczania w Częstochowie (w Inspektoracie Oświaty). Trafił do sowieckiej niewoli, po tym kiedy został zmobilizowany do wojska i znalazł się na froncie wschodnim. Jego córka, Barbara Jodłowska, podczas uroczystości wspomniała o swojej matce, która wiele lat spędziła na poszukiwaniach męża. Zaniechała starań dopiero po ujawnieniu listy zamordowanych polskich oficerów w Charkowie, na której to znalazł się właśnie Stanisław Bajor[6].

"Ppor. Stanisław BAJOR, ur.1912-04-14,Krasice, nauczyciel, 25 pp, zm. 1940, Charków"[7]

Tabliczka upamiętniająca znajduje się pod adresem:[8]

W Krasicach znajdują się[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół pod wezwaniem Opatrzności Bożej (erygowany w 1957 roku)[9]
  • Ochotnicza Straż Pożarna (1930 rok)
  • Szkoła Podstawowa im. Św. Huberta
  • Koło Łowieckie "Łoś"
  • Przez Krasice przebiega szlak rowerowy Zygmunta Krasińskiego.
  • W Krasicach znajduje się też symboliczny grób zwany "Grobem Pątników" (postawiony 13 lipca 1935 roku). Upamiętnia wymordowanie pielgrzymki warszawskiej przez wojska zaborcze w 1792 roku przez Prusaków na odcinku trasy z Woli Mokrzeskiej do Krasic. Akcję tę potraktowano jako egzekucję polityczno-wojskową, a zabitych pochowano na miejscu tragedii. Nie ma pewności, czy zbrodni dokonali Prusacy czy Kozacy. Z życiem nie uszedł żaden z pielgrzymów, przez co niemożliwa była identyfikacja sprawców. Nie są znane również liczby zamordowanych. Z biegiem czasu postawiono na miejscu krzyż z napisem "Rok 1792", później wzniesiono pomnik, na którym widnieje napis: "ŚP. Tu spoczywa kompania Warszawska wraz z księdzem wymordowana w 1792 r. Krzyż ten postawiła p. Kazimiera Stępniak z Warszawy jako votum za uzdrowienie z ciężkiej choroby 1935 r." Pole pod pomnik ofiarował Walenty Pryga z Mokrzeszyc. Jego poświęcenia dokonał paulin z Jasnej Góry - o. Alfons Jędrzejewski. Każdego roku pielgrzymi zatrzymują się na miejscu męczeństwa i składają modlitwy za pomordowanych[potrzebny przypis].

Szkoła podstawowa w Krasicach[edytuj | edytuj kod]

Upadek powstania styczniowego walnie przyczynił się do przeprowadzenia znaczących zmian w prawodawstwie Królestwa Polskiego. Jedną z bardziej znaczących ustaw, która podzieliła tereny należące do byłego Królestwa Polskiego na dziesięć szkolnych dyrekcji, była ustawa o Początkowych Szkołach Ludowych. Weszła ona w życie w roku 1864. Częstochowa, wraz z okolicami, znalazła się w obszarze dyrekcji łódzkiej. Po upadku powstania styczniowego Mstów stracił prawa miejskie, istniejąca szkoła została zlikwidowana. Leżące nieopodal wsie, rozpoczęły starania o utworzenie szkół na własnym terenie. Wójt ówczesnej gminy Wancerzów, ustanowił: "we wsi Krasice nauczycielem Fortunata Kaszubskiego i osobną szkołę, aby dzieci nie umiejące nic nauczyły się choćby poznawać litery". Edukacja miał trwać jedynie rok. Szkoła mieściła się w prywatnym domu. Mieszkańcy nie poparli idei zbudowania osobnego budynku przeznaczonego dla placówki edukacyjnej. Funkcjonowało to w tenże sposób aż do 1921 roku, gdy powstał komitet budowy szkoły, z inicjatywy ówczesnego sołtysa Krasic, pana Kaloty. Mieszkańcy wsi przekazali 5 mórg ziemi (1 mórg, 1 morga = zależnie od jakości gleby, zaprzęgu i narzędzi w Europie 0,33-1,07 hektara), budulec i zgodzili się pomóc w budowie. Swój wkład wniosły też władze oświatowe powiatu. Na początku drugiej połowy 1923 roku, powstał nareszcie budynek, na którego otwarcie przybył inspektor powiatowej oświaty, twórca pierwszego gimnazjum w Częstochowie, Walerian Kuropatwiński. W latach 1921-25, szkołą kierował Stefan Paładejczyk. Później był nim także m.in. Bronisław Łęski[10]. Szkoła była dwuklasowa, z zamierzeniem wprowadzenia jeszcze dodatkowych dwóch lat nauki w przyszłości. Placówka funkcjonowała tak aż do 1939 roku, czyli do wybuchu II wojny światowej. Działanie szkoły nie zostało przerwane, lecz jedynie zdezorganizowane. Po zakończeniu działań zbrojnych, szkoła liczyła już siedem klas[11].

Parafia rzymskokatolicka pod wezwaniem Opatrzności Bożej[edytuj | edytuj kod]

Parafia powstała w 1957 roku. Została erygowana przez biskupa częstochowskiego Zdzisława Golińskiego[12]. Wcześniej parafianie należeli do parafii we Mstowie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwy miejscowe Polski : historia, pochodzenie, zmiany. pod red. Kazimierza Rymuta. T. 5, Ko-Ky. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, 2003, s. 280. ISBN 83-87623-68-7.
  2. Pamiątkowa tablica wewnątrz kościoła w Krasicach
  3. Ziemiaństwo z okolic Częstochowy 1793 – 1945 - Towarzystwo Genealogiczne Ziemi Częstochowskiej, www.genealodzy.czestochowa.pl [dostęp 2020-01-25] (pol.).
  4. NDAP, baza.archiwa.gov.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  5. Gazeta Częstochowska OnLine - Częstochowa, kultura, rozrywka, www.gazetacz.com.pl [dostęp 2017-12-03].
  6. Gazeta Częstochowska OnLine - Częstochowa, kultura, rozrywka, gazetacz.com.pl [dostęp 2017-12-03].
  7. Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie
  8. Katedra Polowa Wojska Polskiego w Warszawie
  9. Archidiecezja Czestochowska - KRASICE - Opatrzności Bożej
  10. MobileMe
  11. Gmina Mstów, mstow.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  12. Krasice – Opatrzności Bożej |, archiczest.pl [dostęp 2016-03-05].