Kruszyn (powiat bydgoski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kruszyn
wieś
Ilustracja
Kościół św. Kazimierza w Kruszynie
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat bydgoski
Gmina Sicienko
Liczba ludności (III 2011) 716[1]
Strefa numeracyjna 52
Tablice rejestracyjne CBY
SIMC 0095420
Położenie na mapie gminy Sicienko
Mapa lokalizacyjna gminy Sicienko
Kruszyn
Kruszyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kruszyn
Kruszyn
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kruszyn
Kruszyn
Położenie na mapie powiatu bydgoskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bydgoskiego
Kruszyn
Kruszyn
Ziemia53°09′45″N 17°50′31″E/53,162500 17,841944

Kruszynwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Sicienko.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bydgoskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) miejscowość liczyła 716 mieszkańców[1]. Jest czwartą co do wielkości miejscowością gminy Sicienko.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pod zaborem pruskim miejscowość nosiła nazwy Adlig Kruschin (Kruszyn Szlachecki) i Kruschin oraz od 1911 roku Kruschdorf[2][3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W połowie XVII wieku wieś należała do Melchjora Krusińskiego. Po jego śmierci Kruszyn i Pawłówek otrzymała w spadku jego córka Anna Krusińska, która wyszła za mąż za Ludwika Lewalta Jezierskiego herbu Rogala. Małżeństwo zrzekło się w 1642 roku dóbr Kruszyn i Pawłówek ma rzecz Świętosława Orzelskiego herbu Dryja, syna Aleksandra Orzelskiego[4][5]. Po 1720 roku wieś została kupiona przez hrabiego Wojciecha Bnińskiego[6]. W połowie XIX wieku rodzina Bnińskich sprzedała posiadłość Hipolitowi Grabowskiemu. Pod koniec XIX wieku Kruszyn należał do rodziny Weckwarth. W 1905 roku majątek wdowy Böltz przeszedł na własność Pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, która osiedliła tu 26 rodzin. 23 października 1911 posiadłość Adlig Kruschin została przekształcona w gminę Kruschdorf. Na początku XX wieku w pobliżu miejscowości wydobywano piasek glaukonitowy[7][8][9]. 24 stycznia 1945 wieś została wyzwolona przez żołnierzy 47 Armii, 1. Frontu Białoruskiego[10].W latach 50. XX wieku w Kruszynie stacjonowała 87. brygada Służby Polsce[11].

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Pałac
Park pałacowy

Według rejestru zabytków NID[12] na listę zabytków wpisane są:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki filialny pw. św. Kazimierza, 1908, nr rej.: A/835/1-3 z 16.03.1998
  • cmentarz kościelny, nr rej.: j.w.
  • ogrodzenie kamienne, pocz. XIX w., nr rej.: j.w.
  • zespół pałacowy, 2 poł. XIX w., nr rej.: A/255/1-2 z 23.04.1991:
    • pałac (dec. dwór), 1882 (od 1908 szkoła)
    • park.

W skład zespołu pałacowo-parkowego wchodzi murowany, tynkowany, dwukondygnacyjny eklektyczny pałac z 1882 roku oraz gospoda, założona w roku 1864. W pałacu w czasie II wojny światowej znajdował się żeński obóz Reichsarbeitsdienst.

Poewangelicki kościół jest siedzibą parafii św. Kazimierza Królewicza. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii gnieźnieńskiej, diecezji bydgoskiej, dekanatu Białe Błota.

We wsi znajduje się Skansen Bojowy na Przedmościu Bydgoskim, zrekonstruowany na pozycji obronnej 15 Dywizji Piechoty z 1939 roku, z zachowanymi betonowymi schronami bojowymi[13].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wieś jest punktem początkowym niebieskiego szlaku „Śladami lokomotywy” do Trzemiętowa o długości 13,7 km.[14]

Dawne cmentarze[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi zlokalizowany jest nieczynny cmentarz ewangelicki[15].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]