Ksawery Karnicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ksawery Karnicki
Herb
Kościesza
Data i miejsce urodzenia 13 sierpnia 1750
województwo nowogródzkie
Data i miejsce śmierci 1801
Cherbourg

Ksawery Karnicki, prawdopodobnie herbu Kościesza[1] (ur. 13 sierpnia 1750 w województwie nowogródzkim, zm. 1801 w Cherbourgu) – polski podróżnik, wielorybnik, pierwszy Polak, który przybył do Australii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ksawery Karnicki urodził się w województwie nowogródzkim, w Wielkim Księstwie Litewskim, które w owym czasie było równoprawnym członkiem Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W 1774 roku wyemigrował do Ameryki Południowej, a następnie z Chile poprowadził wyprawę wielorybniczą do Australii. Szczegółowe miejsca jego pobytu i działalność nie jest znana. Na kontynencie przebywał do 1791 roku. Z Australii kolejno przybył do Marsylii. Zmarł we francuskim portowym mieście Cherbourg w 1801[2][3][4][5].

Pamiętniki podróżnika spisane w latach 1785–1791, zostały przewiezione do Polski i przechowywał je Józef Brzozowski, jednak nie zachował się ani oryginał, ani żadna kopia. Rękopis mógł ulec zniszczeniu w czasie II wojny światowej[2].

Karnicki prawdopodobnie współpracował z Pawłem Michałem Mostowskim herbu Dołęga (1721-1781), uczestnikiem konfederacji barskiej, który wyemigrował do Francji, gdzie w 1774 zakupił majątek ziemski pod Paryżem i ogłosił się księciem[3][6]. W czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych Mostowski deklarował poparcie dla zniewolonych kolonii w zamian za księstwo „Hrabstwo Mostów” lub „Nowa Polska” na Florydzie, w Wirginii lub Karolinie, gdzie miał sprowadzić wielu Polaków. Kolonia ta miała być zarządzana przez niego i Karnickiego. Domagał się też dla obu miejsca w Kongresie, odrębnej jurysdykcji, dziedzicznej władzy i osobnego wojska. Księstw miało być więc związane z koloniami amerykańskim tylko dzięki miejscom w Kongresie[6][1][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Kujawińska Courtney 2013 ↓, s. 156.
  2. a b Paszkowski 1962 ↓, s. 21.
  3. a b Kujawińska Courtney 2013 ↓, s. 155.
  4. Janusz Rokiciński: Śladem Polskich Orłów. Kociewiak.pl. [dostęp 2018-06-09].
  5. Polska praca podróżnicza. „Informator Urzędowy Powiatu Gnieźnieńskiego”, 1934-08-03. 
  6. a b Tazbir 2005 ↓, s. 350–353.
  7. Kowalski 2005 ↓, s. 151.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Paszkowski: Polacy w Australii i Oceanii 1790-1940. Londyn: 1962.
  • Krystyna Kujawińska Courtney, Izabella Penier, Sumit Chakrabarti: The Post-marked World: Theory and Practice in the 21st Century. Cambridge Scholars Publishing, 2013. ISBN 978-1443849401.
  • Janusz Tazbir: Polacy na Kremlu i inne historyje. Warszawa: Bellona, 2005. ISBN 83-207-1795-7.
  • Marek Arpad Kowalski: Kolonie Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2005. ISBN 83-11-10285-6.