Kurt Grelling

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kurt Grelling (2 marca 1886 – wrzesień 1942) – niemiecki matematyk, logik i filozof, członek Koła Berlińskiego.

Życie i twórczość[edytuj | edytuj kod]

Kurt Grelling urodził się 2 marca 1886 r. w Berlinie. Pochodził z żydowskiej rodziny. Jego ojcem był doktor nauk prawnych Richard Grelling a matka Margaret (z domu Simon). Wkrótce po rozpoczęciu studiów w 1905 roku na Uniwersytecie w Getyndze Grelling rozpoczął współpracę z filozofem Leonardem Nelsonem i podjął próbę rozwiązania paradoksu Russella, który wstrząsnął podstawami matematyki, gdy został ogłoszony w 1903 roku. Ich artykuł z 1908 prezentuje nowe paradoksy, w tym paradoks semantyczny, który został nazwany Paradoksem Grellinga–Nelsona.

Grelling doktorat otrzymał w dziedzinie matematyki w 1910 roku za rozprawę o rozwoju arytmetyki w aksjomatycznej teorii mnogości, recenzowanej przez samego Dawida Hilberta. W utrwalonym na taśmie wywiadzie z Herbertem Endertonem, Alfred Tarski wspomina o spotkaniu z Grellingiem w 1938 roku i stwierdza, że był on autorem pierwszych podręczników do teorii mnogości.

Grelling tłumaczył również filozoficzne rozprawy z języków francuskiego, włoskiego i angielskiego na niemiecki, w tym cztery prace Bertranda Russella. Później stał się zwolennikiem Russella.

Od 1911 do 1922 Grelling publikował wyłącznie publicystykę w periodykach związanych z Socjaldemokratyczną Partią Niemiec. W 1915 roku jego ojciec, Richard Grelling, napisał antywojenną książkę J’Accuse, potępiającą politykę mocarstw centralnych[1]. Miała ona ogromne wyniki sprzedaży poza granicami Niemiec. Richard podążał za tym sukcesem w innej pracy Das Verbrechen (Przestępstwa), w którym atakował swoich krytyków, łącznie z samym Kurtem Grellingiem[2].

Od 1924 roku Grelling przeszedł na pozycje filozofii pozytywistycznej.

Pomnik Stolperstein w miejscu zamieszkania Kurta Grellinga na Königsberger Straße 13 w Berlinie

Nie udało mu się znaleźć pracy na uniwersytecie w Getyndze i w Berlinie, dlatego musiał uczyć matematyki, filozofii i fizyki w szkołach średnich. Niemniej jednak współpracował z Hansem Reichenbachem przy spotkaniach Koła Berlińskiego, które odwoływało się do założeń Koła Wiedeńskiego. W 1933 roku Reichenbach wyemigrował do Turcji a naziści zmusili Grellinga do odejścia na emeryturę. Mimo wszystko starał się utrzymać prace Koła Berlińskiego, poprzez organizację małych seminariów i kolokwiów.

Grelling współpracował z Kurtem Gödlem i w 1936 roku opublikował artykuł, w którym bronił twierdzenia Gödla przeciwko błędnej interpretacji, zgodnie z którą dotyczy ono paradoksu Russella.

Choć wiele z jego krewnych i znajomych uciekło z Niemiec, on nie myślał poważnie o wyjeździe do 1937 roku, kiedy wyjechał do Brukseli w celu współpracy z Paulem Oppenheimem, by napisać kilka artykułów na temat analizy naukowego wyjaśnienia i o psychologii gestalt.

10 maja 1940 roku, w pierwszym dniu niemieckiej inwazji na Belgię, Grelling został aresztowany i deportowany do Francji, gdzie internowano go przez dwa lata w państwie Vichy. Oppenheim i Hempel próbował pomóc Grellingowi zapewniając mu pracę w New School for Social Research w Nowym Jorku. Wiadomość o stanowisku i wiza do USA dotarły jednak do obozu, gdy do Grellinga dołączyła jego żona Greta, z którą nie chciał się rozstać ze względów bezpieczeństwa. Amerykańscy urzędnicy imigracyjni podejrzewali Grellinga o skłonności do komunizmu, co spowodowało fatalną dla Grellinga zwłokę. On i jego żona zostali wysłani do Auschwitz, gdzie dotarli 18 września 1942 r. i zginęli w komorach gazowych w ten sam dzień lub wkrótce po nim[3][4].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Gibt es eine Gödelsche Antinomie?. In: Theoria, 3, 1936.
  • Die Axiome der Arithmetik mit besonderer Berücksichtigung der Beziehungen zur Mengenlehre. Dissertation, Göttingen University Press, 1910.
  • Anti-J’accuse. Eine deutsche Antwort. Zürich: Art. Institut Orell Füssli, 1916

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hermann Fernau, Because I am a German, E.P. Dutton & Company, 1916, s. 6, OCLC 23327220 [dostęp 2018-08-10].
  2. Jacques Droz, Les causes de la Première Guerre mondiale (in French), Editions du Seuil, 1973, s. 19, OCLC 987411086 [dostęp 2018-08-10].
  3. Michele Emmer, Mathematics and culture I, Berlin: Springer, 2004, s. 60, ISBN 3-540-01770-4, OCLC 53369427 [dostęp 2018-08-10].
  4. Initiative Steglitz, Stolpersteine in Berlin, www.stolpersteine-berlin.de [dostęp 2018-08-10] (niem.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]