Kurt von Schleicher

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kurt von Schleicher
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko Kurt Ferdinand Friederich Hermann von Schleicher
Data i miejsce urodzenia 7 kwietnia 1882
Brandenburg an der Havel
Data i miejsce śmierci 30 czerwca 1934
Neubabelsberg
Kanclerz Rzeszy Niemieckiej
Okres od 3 grudnia 1932
do 28 stycznia 1933
Przynależność polityczna bezpartyjny
Poprzednik Franz von Papen
Następca Adolf Hitler
Minister Obrony Rzeszy Niemieckiej
Okres od 1 czerwca 1932
do 28 stycznia 1933
Poprzednik Wilhelm Groener
Następca Werner von Blomberg
Premier Prus
Okres od 3 grudnia 1932
do 28 stycznia 1933
Poprzednik Franz von Papen
Następca Franz von Papen
Kurt von Schleicher
Ilustracja
Kurt von Schleicher w 1932 roku
Generał piechoty
Data i miejsce urodzenia 7 kwietnia 1882
Brandenburg an der Havel
Data i miejsce śmierci 30 czerwca 1934
Neubabelsberg
Przebieg służby
Lata służby 1900–1932
Siły zbrojne Kaiserstandarte.svg Armia Cesarstwa Niemieckiego
War Ensign of Germany (1922–1933).svg Reichswehra
Główne wojny i bitwy I wojna światowa

Kurt Ferdinand Friederich Hermann von Schleicher i (ur. 7 kwietnia 1882 w Brandenburgu, zm. 30 czerwca 1934 w Neubabelsberg) – niemiecki polityk, generał i ostatni kanclerz Republiki Weimarskiej (1932–1933), zamordowany podczas nocy długich noży.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Brandenburgii jako syn pruskiego oficera. Do armii pruskiej wstąpił w 1900. W czasie I wojny światowej służył w adiutanturze Groenera. W 1920 awansował na łącznika politycznego wojska niemieckiego.

Wierzył, że armia niemiecka ma także zadania socjalne. Swoją karierę polityczną rozpoczynał w Prusach. Od 1930 był prawą ręką ministra obrony narodowej Republiki Weimarskiej Wilhelma Groenera (w obu rządach Heinricha Brüninga). Pomimo tego, że swoją karierę w dużej mierze zawdzięczał Groenerowi, swoimi intrygami personalnymi doprowadził do utraty zaufania prezydenta Hindenburga do ministra obrony. Dymisja 13 maja 1932 Groenera – przeciwnika nazistów (doprowadził on m.in. do zdelegalizowania SA i SS) i jednego z nielicznych zwolenników rządów Republiki Weimarskiej wśród generalicji Reichswehry, była wstępem do zainicjowanego przez Schleichera upadku całego rządu kanclerza Brüninga.

W tym okresie Schleicher utrzymywał dobre kontakty z kierownictwem NSDAP i SA, licząc że zapewni sobie ich poparcie w walce z przeciwnikami politycznymi. Sam jednak nie zamierzał brać odpowiedzialności za rządy. Licząc na to, że zachowa pozycję głównego rozgrywającego na scenie politycznej, jako kandydata na kanclerza wysunął von Papena, w którego rządzie objął stanowisko ministra obrony. Uprzednie intrygi Schleichera spowodowały jednak, że Papenowi nie udało się utworzyć większości parlamentarnej. Prezydent von Hindenburg nie chciał się natomiast zgodzić na rządzenie za pomocą prezydenckich dekretów.

Działalność Schleichera doprowadziła do serii wyborów parlamentarnych w Niemczech, w wyniku których żadna z sił politycznych nie zdołała utworzyć rządu mającego stabilną większość parlamentarną. Wymagało to bowiem wejścia do koalicji rządzącej bądź nazistów, bądź komunistów. NSDAP w kolejnych wyborach od 1930 zdobywała od 30 do 37% głosów, stając się w 1932 najliczebniejszą frakcją parlamentarną w Reichstagu. Tak znaczne poparcie sugerowało konieczność sformowania rządu z udziałem NSDAP. Adolf Hitler w tej sytuacji konsekwentnie domagał się funkcji kanclerza Rzeszy, na co przez długi czas nie zgadzał się prezydent Paul von Hindenburg. W grudniu 1932 r. Schleicher doprowadził do odwołania Papena ze stanowiska kanclerza, twierdząc na forum Reichstagu, że dalsze jego rządy doprowadzą do wojny domowej w Niemczech, a Reichswehra straciła zaufanie do kanclerza i nie stanie po jego stronie.

Ustąpienie Papena spowodowało, że Schleicher sam musiał objąć tekę kanclerza, co nastąpiło 3 grudnia 1932. Za główne zadania Schleicher stawiał sobie poprawę warunków życia Niemców i powstrzymanie zagrożeń dla demokracji. Cały czas liczył przy tym na to, że uda mu się przekonać von Hindenburga do rządów za pomocą dekretów. Prezydent jednakże kategorycznie nie zgadzał się na to i polecił Schleicherowi utworzyć rząd większościowy. Próby jego utworzenia, oparte na założeniu dokonania rozłamu w NSDAP w oparciu o Gregora Strassera spełzły na niczym wobec załamania się pozycji Strassera w NSDAP.

W tych warunkach von Hindenburg przy zakulisowych intrygach Papena prowadzonych z udziałem i za pośrednictwem syna prezydenta Oskara, zaakceptował kandydaturę Hitlera na kanclerza Rzeszy z Papenem jako wicekanclerzem i parlamentarną większością złożoną z DNVP i NSDAP. Hitler uzyskał jednocześnie z nominacją zgodę prezydenta na rozpisanie kolejnych przedterminowych wyborów do Reichstagu.

28 stycznia 1933 prezydent odwołał Schleichera. 30 stycznia powstał nowy rząd z Adolfem Hitlerem jako kanclerzem i Franzem von Papenem jako wicekanclerzem. Schleicher sprzeciwiał się budowanemu w Niemczech systemowi totalitarnemu opowiadając się za rządami autorytarnymi opartymi na wojsku (Reichswehrze).

Działalność polityczna Schleichera w dużej mierze doprowadziła do zdestabilizowania i tak niepewnej sytuacji politycznej w Niemczech. Sprzyjała ona zwiększeniu popularności partii skrajnych – komunistów i nazistów, pogłębieniu podziałów w społeczeństwie i parlamencie niemieckim. Między innymi to dzięki intrygom Schleichera armia straciła do niego zaufanie jako poważnego kandydata do objęcia urzędu kanclerza i opowiedziała się za Hitlerem, w stosunku do którego była dotychczas raczej niechętna.

Ze starcia dwóch osobowości – Hitlera i Schleichera – dążących w sposób bezkompromisowy do przejęcia pełni władzy, zwycięsko wyszedł ten pierwszy. W dużej mierze dlatego, że umiał przekonać społeczeństwo, wielki przemysł i armię, że potrafi wyprowadzić państwo z zamętu, jaki spowodował kryzys parlamentarny w Niemczech. Kurt von Schleicher mimo usunięcia się w cień nadal posiadał poważne wpływy, zwłaszcza w kręgach wyższych dowódców armii. Z tego powodu jako niewygodny dla hitlerowców został zamordowany podczas tzw. „Nocy długich noży” w nocy z 29 na 30 czerwca 1934.

Gabinet von Schleichera[edytuj | edytuj kod]