Kutaisi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kutaisi
ქუთაისი
Ilustracja
Panorama miasta
Herb Flaga
Herb flaga Kutaisi
Państwo  Gruzja
Region Imeretia
Burmistrz Szota Murgulia
Powierzchnia 70 km²
Wysokość 125-300 m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

147,900[1]
2112,85 os./km²
Nr kierunkowy +995 431
Kod pocztowy 4600
Położenie na mapie Gruzji
Mapa lokalizacyjna Gruzji
Kutaisi
Kutaisi
Położenie na mapie Europy
Mapa lokalizacyjna Europy
Kutaisi
Kutaisi
Położenie na mapie Imeretii
Mapa lokalizacyjna Imeretii
Kutaisi
Kutaisi
Ziemia42°15′00″N 42°42′00″E/42,250000 42,700000
Strona internetowa
Satelitarny widok Kutaisi
Panorama Kutaisi

Kutaisi (gruz. ქუთაისი, nazwy antyczne: Aea/Aia, Kutaisi) – miasto w zachodniej Gruzji nad rzeką Rioni, na wysokości 125 – 300 m n.p.m. Liczy ponad 147 tys. mieszkańców, jest tym samym trzecim pod względem wielkości miastem Gruzji i stolicą prowincji Imeretia. Od 2012 siedziba Parlamentu Gruzji[2][3]. Oddalone od stolicy – Tbilisi ok. 221 km; lotnisko Kutaisi leży 14 km od miasta.

W mitologii greckiej występuje jako Ai, miasto w Kolchidzie, do którego wybrał się Jazon i Argonauci po złote runo.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Kutaisi zajmuje obydwa brzegi rzeki Rioni. Centrum miasta znajduje się na lewym brzegu, wokół placu Dawid Agmaszenebelis Moedani i przylegających plant kutaiskich. Śródmieście rozciąga się na południe i zachód, w kierunku rzeki. Przy prawym brzegu znajdują się wzgórza, na których wcześniej było zlokalizowane centrum miasta. Na prawym brzegu wznosi się kategra Bagrati, górująca nad miastem[4].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest w strefie klimatu wilgotnego subtropikalnego; średnia roczna temperatura to 14,5 °C, najchłodniejszym miesiącem jest styczeń (według badań z lat 1881–1960) z temperaturą średnią 5,2 °C, najcieplejszym zaś lipiec – 23,6 °C; latem średnio przez 10 dni temperatura przekracza 35 °C; najwyższa temperatura została odnotowana 31 sierpnia 2006 roku to 42 °C, natomiast najniższa to –17 °C; średnia wielkość opadów atmosferycznych w Kutaisi to 1530 mm; cechą charakterystyczną dla Kutaisi są silne wiatry w okresie jesienno-wiosennym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Kutaisi pochodzą z VI-III wieku p.n.e., od 806 roku było stolicą Imperium Abchaskiego, do czasu wyzwolenia Tbilisi spod panowania Turków Seldżuckich (1122 r.) znajdowała się tam rezydencja władców gruzińskich; od XV wieku stolica królestwa Imeretii; w latach 1760-1770 Kutaisi znajdowało się w rękach Turków, następnie okupowane i zdobyte przez wojska rosyjskie, przyłączone w 1810 roku do Imperium Rosyjskiego, w latach 1811-1840 centrum Okręgu Imeretii; w 1846 r. zostało centrum guberni kutaiskiej; w czasach władzy radzieckiej Kutaisi było drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym Gruzji – wybudowano tam zakłady, produkujące m.in.: traktory, samochody i sprzęt elektromechaniczny. Od października 1945 r. w Kutaisi osadzono w dwóch podobozach aresztowanych w Wilnie Polaków (żołnierzy Okręgu Wileńskiego AK). Polacy pracowali przy budowie fabryki samochodów i zakładów pomocniczych wchodzących w skład tej fabryki. Pracowano również przy budowie dróg, w kamieniołomach, cegielniach. Śmiertelność w obozie w Kutaisi była wysoka. Polacy zorganizowali bunt w kwietniu 1947 r. 22 kwietnia władze oficjalnie poinformowały o zwolnieniu Polaków do domów. Ogłosiły, iż wszyscy wyjadą z Kutaisi w grupach od 1 do 20 maja. Podzielono ich na trzy grupy i skierowano do następnych obozów.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Skład narodowościowy i etniczny w 1897 roku na podstawie danych z rosyjskiego spisu powszechnego[5]:

  1. Gruzini: 22 017 (67,79%)
  2. Rosjanie: 3 684 (11,34%)
  3. Żydzi: 3 419 (10,53%)
  4. Ormianie: 1 264 (3,89%)
  5. Ukraińcy: 616 (1,90%)
  6. Polacy: 487 (1,50%)
  7. Grecy: 177 (0,55%)
  8. Litwini: 146 (0,45%)

Transport[edytuj | edytuj kod]

Około 25 kilometrów na południowy zachód od centrum miasta znajduje się Międzynarodowe Lotnisko im. Dawida Budowniczego, na które od 2013 roku z wielu polskich lotnisk kursują samoloty tanich linii lotniczych Wizzair.

Miasto posiada dwie główne stacje kolejowe: Kutaisi I i Kutaisi II. Z dworca kolejowego Kutaisi I kursują pociągi do miast Tbilisi i Batumi.

Główny dworzec autobusowy znajduje się około 4 kilometrów na południowy zachód od centrum przy ul. Czawczawadzego 67, w pobliżu dworca kolejowego Kutaisi II. Z głównego dworca odjeżdżają autobusy i marszrutki m.in. do Tbilisi, Zugdidi, Batumi, Poti, Achalciche i Bordżomi[6][4].

Do Kutaisi można dojechać z Tbilisi drogą główną M1, częściowo przekształconą w autostradę.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się Katedra Bagrati wpisana niegdyś na listę światowego dziedzictwa UNESCO (usunięta z niej ze względu na rekonstrukcję katedry do formy nie odpowiadającej ściśle historycznym przekazom), zaś kilka kilometrów na północny wschód od miasta w graniczącej z nią wiosce Gelati znajduje się Monastyr Gelati[7][8].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Oświata[edytuj | edytuj kod]

W latach 1943-1946 w Kutaisi mieściła się Kutaiska Suworowska Szkoła Wojskowa.

Urodzeni w Kutaisi[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. National Statistics Office of Georgia: Statistical Yearbook of Georgia (ang.). [dostęp 2016-04-19].
  2. oficjalna strona Parlamentu Gruzji
  3. Raj dla biznesu, a policja nie bierze. Saakaszwili zmienił Gruzję, www.tvn24.pl [dostęp 2017-11-24].
  4. a b Grzegorz Petryszak, Gruzja w pigułce: Przewodnik.
  5. Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей, demoscope.ru [dostęp 2017-11-24].
  6. Krzysztof Dopierała, Krzysztof Kamiński, Gruzja. Magiczne Zakaukazie.
  7. Gruzja - zabytki Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO. [dostęp 2.05.2010].
  8. Bagrati Cathedral and Gelati Monastery - UNESCO World Heritage Centre. [dostęp 2.05.2010].
  9. PressReader.com - Connecting People Through News, www.pressreader.com [dostęp 2018-10-07].