Lazar Fuks

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lazar Fuks
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 5 lutego 1892
Maciejów
Data i miejsce śmierci 30 stycznia 1935
Łódź
Przyczyna śmierci wylew krwi do mózgu
Miejsce spoczynku Nowy cmentarz żydowski w Łodzi
Zawód, zajęcie dziennikarz
Nekrologi Lazara Fuksa w Głosie Porannym z 31 stycznia 1935 r. nr 31

Lazar (Lejzor, Łazar) Fuks (ur. 5 lutego 1892 w Maciejowie – miasteczku w powiecie kowelskim na Wołyniu, zm. 30 stycznia 1935 w Łodzi) – dziennikarz prasy żydowskiej.

Biogram[edytuj | edytuj kod]

Jego wychowaniem zajmował się dziadek ze strony matki, zwolennik żydowskiego Oświecenia, Chaimjon Singer, bliski przyjaciel znanego pisarza Icchoka Lejby Pereca (1852-1915).

Do Łodzi przyjechał z ojcem na początku XX w. Uczył się w gimnazjum humanistycznym Towarzystwa „Talmud Tora”[1].

Następnie studiował matematykę i prawo na Uniwersytecie Warszawskim.

Pracę dziennikarską rozpoczął jako korespondent dziennika „Łodzier Morgnbłat”, później współpracował z dziennikiem „Fołks-błat”.

W latach 1918-1921 przebywał w Związku Radzieckim jako korespondent prasy żydowskiej z Polski.

Po powrocie do kraju kandydował do Sejmu I kadencji z ramienia Żydowskiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej „Poalej Syjon”. Aresztowany na wiecu przedwyborczym na Bałutach, został skazany na 4 miesiące więzienia.

Był współzałożycielem i redaktorem naczelnym wydawanego w Łodzi w latach 1921-1939 w języku jidysz dziennika „Najer Fołksbłat” ("Nowy Dziennik Ludowy") a w latach 1930-1931 także kierownikiem działu literackiego tygodnika „Dos Naje Wort” poświęconego sprawom gospodarczym, społecznym i kulturalnym polskich Żydów. Publikował pod pseudonimami: L. Brandt, Cosinus, Leof, E. Nordman i in.

Brał udział w akcji rozwoju szkolnictwa i powstania pierwszego łódzkiego gimnazjum z żydowskim językiem wykładowym. Był też „lektorem literatury ogólnej i żydowskiej na uniwersytecie ludowym w Łodzi i w tym charakterze wygłosił szereg odczytów, zyskując sobie markę wybitnego prelegenta”[2].

Doprowadził w okresie międzywojennym do zjednoczenia polskich, żydowskich i niemieckich dziennikarzy łódzkich, poprzez utworzenie Syndykatu Dziennikarzy Łódzkich w którym był przewodniczącym sekcji żydowskiej oraz delegatem tej sekcji do zarządu Syndykatu i był też członkiem honorowym Syndykatu[2].

Był prezesem łódzkiego oddziału Towarzystwa Przyjaciół Żydowskiego Instytutu Naukowego w Wilnie (YIVO).

Był wiceprezesem Żydowskiego Związku Literatów i Dziennikarzy w Łodzi.

Był także członkiem łódzkiego zarządu Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) i komitetu antyhitlerowskiego.

„Cierpiał od trzech lat na sklerozę. Mimo to jednak do ostatniej niemal chwili pracował zawodowo. Wylew krwi do mózgu spowodował zgon”[2].

Mieszkał w Łodzi przy al. 1 Maja 25[3].

Zmarł w Łodzi i został pochowany na nowym cmentarzu żydowskim przy ul. Brackiej w Łodzi (str. P, kw. R, nr grobu 27b).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. "Talmud-Tora", organizacja skupiająca w Łodzi postępowych Żydów, działająca od końca lat 80. XIX wieku w Łodzi i zapewniająca żydowskim dzieciom dostęp do nauki
  2. a b c Red. Lazar Fuks [wspomnienie pośmiertne] „Głos Poranny” nr 31, 31 stycznia 1935 r., s. 8
  3. „Głos Poranny” 31 stycznia 1935 r. nr 31 s. 6

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kempa Andrzej, Szukalak Marek Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych. Tom I A-Z, Łódź 2001, Oficyna Bibliofilów, s. 57, ​ISBN 83-87522-47-3​,
  • Kempa Andrzej, Lazar Fuks, „Dziennik Łódzki” 1995 nr 86;
  • Kempa Andrzej, Redaktor Fuks i inni, „Słowo Żydowskie” 1992 nr 16-17;
  • nekrologi:
    • „Głos Poranny” 1935 nr 31, 32,
    • „Kurier Łódzki” 1935 nr 31.